🔔 ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ, ΤΑ ΚΑΛΑN̖TΑ
ΚΑΙ ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΠΑN̖TΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ 🔔
Τα κάλαν̖τα δεν είναι απλώς παραδοσιακά προεόρτια τραγούδια. Είναι κατά κύριο λόγο ευχητικοί και εγ̖κωμιαστικοί ψαλμοί, οι οποίοι, μέσω τηςπλούσιας γλωσσικής μας παράδοσης και της χριστιανικής μας πίστης, προκαλούν αίσθημα κατάνυξης και ψυχική ευ̖φορία, διδάσκον̖ταςτην αγάπη, την καλοσύνη, την προσφορά, την ταπεινοφροσύνη, ακόμη και τη σωστή προφορά της γλώσσας μας, με συνέπεια να αφυπνίζουν το παιδί που όλοι έχουμε μέσα μας. Όμως αυτά, δεν αρκεί να τα θυμόμαστε και να γίνον̖ται πράξη μόνο τις Άγιיες Μέρες... Ας διδαχτούμε επιτέλους από τα παιδιά και ας γίνουμε σαν κι αυτά, προκειμένου να φτιάξουμε έναν καλύτερο και πιο όμορφο κόσμο. Γιατί, όπως είπε κάποτε ένας σπουδαίος επιστήμονας και άνθρωπος, η αναζήτηση της αλήθειας και της ομορφιάς ανήκει σε μια σφαίρα δραστηριοτήτων, όπου επιτρέπεται να μείνουμε ΓΙΑ ΠΑN̖ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ...
ΚΑΛΗΝ
ΗΜΕΡΑΝ ΑΡΧΟN̖TΕΣ
🎄Καλήν ημέραν άρχον̖τες, αν είναι ορισμός σας,
Χριστού τη Θεία Γέννηση, να (μ)πω στ’ αρχον̖τικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον, εν Βηθλεέμ τη πόλει,
οι ουρανοί αγάλλον̖ται, χαίρει η φύσις όλη.
Εν τω (→ εν̖τω) σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων,
ο Βασιλεύς των ουρανών και Ποιητής των όλων.
Πλήθος αγ̖γέλων ψάλλουσι, το "Δόξα εν Υψίστοις",
και τούτο Άξιον εστί, η των ποιμένων πίστη.
Εκ της Περσίας έρχον̖ται, τρεις Μάγοι με τα δώρα,
άστρο λαμ̖πρό τους οδηγεί,
χωρίς να λείψει ώρα.
Σ' αυτό το σπίτι που 'ρθαμε, πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού, χρόνια πολλά να ζήσει.🎄
ΤΡΙΓΩΝΑ
ΚΑΛΑN̖TΑ
❄️Τρίγωνα κάλαν̖τα σκόρπισαν παν̖τού,
κάθε σπίτι μια
φωλιά του μικρού Χριστού·
τρίγωνα κάλαν̖τα, μες στη γειτονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!
Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό,
μήνυμα θα φέρει από τον ουρανό·
τρέχουν τα παιδιά, μέσα στο χιονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!
Τρίγωνα κάλαν̖τα στο μικρό χωριό,
και χτυπάει χαρούμενα το καμ̖παναριό·
τρίγωνα κάλαν̖τα σκόρπισαν παν̖τού,
κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού.
Τρέχουν τα παιδιά, μέσα στο χιονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!
Μες στη σιγαλιά, ανοίγει η αγ̖καλιά,
κι έκανε η αγάπη στην καρδιά (→ στηγ̖καρδιά) φωλιά.
Τρίγωνα κάλαν̖τα σκόρπισαν παν̖τού,
κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού·
τρίγωνα κάλαν̖τα, μες στη γειτονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!
Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό,
μήνυμα θα φέρει από τον ουρανό·
τρέχουν τα παιδιά, μέσα στο χιονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!
Τρίγωνα κάλαν̖τα στο μικρό χωριό,
και χτυπάει χαρούμενα το καμ̖παναριό·
τρίγωνα κάλαν̖τα, μες στη γειτονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!❄️ Ο ΜΙΚΡΟΣ
ΤΥΜ̖ΠΑΝΙΣΤΗΣ
🌟Μου 'παν, έλα να πάμε να δεις,
Χριστός γεννήθηκε στην άκρη της γης·
κι εγώ γυρίζω απόψε στον ουρανό,
τ' αστέρι ψάχνω να βρω, το φωτεινό·
ραπαπαμ-παμ ραπαπαμ-παμ…
να με πάει στο μικρό βασιλιά,
πέρα μακριά.
Μες στη νύχτα παιδί μοναχό,
τι δώρο να του φέρω, που 'μαι φτωχό·
φέρνω το τύμ̖πανο που μόνο κρατώ,
τα κάλαν̖τα να παίξω για το Χριστό·
ραπαπαμ-παμ ραπαπαμ-παμ…
το πιο ωραίο τραγούδι θα πω,
για το Χριστό.
Μες στη φάτνη τα ζώα ξυπνούν,
κι απ' έξω ταπεινά βοσκοί προσκυνούν·
στης Παναγιάς κρυμμένο την αγ̖καλιά,
χρυσό στεφάνι, φως, φορεί στα μαλλιά·
ραπαπαμ-παμ ραπαπαμ-παμ…
σαν με βλέπει, η καρδιά μου χτυπά,
και μου γελά (τρις).🌟
ΑΡΧΙΜΗΝΙΑ ΚΙ ΑΡΧΙΧΡΟΝΙΑ
🎅Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά,
ψηλή μου δεν̖τρολιβανιά
κι αρχή καλός μας χρόνος
εκκλησιά με τ' άγιο θρόνος.
Αρχή που βγήκε ο Χριστός, Άγιיος και Πνευματικός,
στη γη να περπατήσει
και να μας καλοκαρδίσει.
Άγιος Βασίλης έρχεται
και δε μας
καταδέχεται,
από την
Καισαρεία (→ τηγ̖καισαρεία),
συ 'σαι
αρχόν̖τισσα κυρία.
Βαστά εικόνα και χαρτί,
ζαχαροκάρνο, ζυμωτή,
χαρτί και καλαμάρι,
δες και με το παλικάρι.🎅
ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:
Όπου: `το ευ̖φωνικό [ŋ] (ή και [μ], περίπτ. -μπ) πριν από το δίψηφο σύμφωνο.
πλάγιοι χαρακτήρες (π χ.: εν̖τω) η απαλή προφορά του ευ̖φωνικού [ŋ] και του δίψηφου συμφώνου.
יη
προφορά των φθόγ̖γων χωριστά.
H orthophonia.gr σας εύχεται: Καλές Γιορτές και Καλή Χρονιά, με περισσότερη αγάπη, υγεία και φρον̖τίδα για την Ελλάδα, τους συνανθρώπους μας και τη γλώσσα...
ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΣΥΜΦΩΝΑ [Μ] ΚΑΙ [Ν]ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΥΣ:
3 ΔΙΨΗΦΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΟΔΩΣΟΥΝ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 11 ΔΙ'ΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΗΧΟΥΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΣ
Ένας άλλος, αν̖τίστροφος τρόπος τεκμηρίωσης της έρρινης προφοράς της Κοινής
Νεοελληνικής, δηλ. των ευ̖φωνικών συνηχήσεων του [μ] και του [ν], συνάγεται παρατηρών̖τας και αξιיολογών̖τας τι ακριβώς συμβαίνει στη ροή του λόγου, ανάμεσα στο τελικό [ν] κάποιων λέξεων και στο αρχικό συγ̖κοπτόμενο
σύμφωνο της επόμενης λέξης.
Αν λόγου χάρη δοκιμάσουμε στη ροή του λόγου, χωρίς να μεσολαβεί παύση, να πούμε [δενπάω], συμ̖προφέρον̖τας ατόφιες τις λέξεις, είναι σα να αποτολμούμε να εκφέρουμε το [συμ̖πορεύομαι] → [συνπορεύομαι], δηλ. να επιχειρούμε να αποδώσουμε τη
σύνθετη λέξη που απαρτίζει πλέον μία γλωσσική μονάδα, ως δύο γλωσσικές μονάδες-λέξεις. Φυσικά αυτό δεν μπορεί να συμβεί, αφού συμφ. σύμ̖πλεγμα -νπ δεν υπάρχει στη γλώσσα μας.
Αυτός
άλλωστε είναι και ο λόγος, που όταν οι λέξεις συνεκφωνούν̖ται, δηλ. ακούγον̖ται
ως μία λέξη, το [νπ] μετατρέπεται σε [μ̖π] (αλλιώς [μμπ]).
Το να
προφέρουμε πάλι [δεπάω], απαλείφον̖τας το [ν], είναι σα να
λέμε αν̖τίστοιχα [συπορεύομαι].
Από το
παραπάνω παράδειγμα συμ̖περαίνει κανείς γιατί το [ν] συγ̖κεκριμένων λέξεων, όπως οι: δεν, μην, σαν, (σ)την, (σ)τον, έναν, αρκετόν, λίγον, πολύν, πόσον,
(τ)όσον κ.ά., δε χάνεται ποτέ όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από συγ̖κοπτόμενο
σύμφωνο (κ, π, τ, ξ, ψ, γκ, μπ, ντ, τζ,
τσ).
Όσον
αφορά την εκδοχή [δεμπάω], δηλ. την άρρινη προφορά, πέραν
του ότι είναι εν̖τελώς άτοπη,αφού για να προκύψει το [μπ] πρέπει να υπάρχει το [ν] (δες παρακάτω και περίπτ. συμφ. συμ̖πλεγμάτων -μβ, -νδ) είναι πιο κακόφωνη και από την προηγούμενηαπόδοση (δεπάω), γιατί η ηχηρότητα του [μπ] είναι σαφώς πολύ μεγαλύτερη από
αυτήν του συμφωνικού του ζεύγους, δηλ. του άηχου [π].
Οπότε, διיά της εις άτοπον απαγωγής τεκμαίρεται ότι:
[δεν+πάω] → [δεμ̖πάω] (δηλ. δεμμπάω)
άρα και [συμ̖πορεύομαι] (αφού ό,τι ισχύει
στη συνεκφορά ισχύει και στις σύνθετες λέξεις, με πρώτα συνθετικά τα: «εν»,«συν»,«παν» ή «πάλιν», δηλ. όπου υπάρχει το [ν]) και ποτέ [συμπορεύομαι].
Ομοίως
και για τα: γγ/γκ, ντ.
π.χ.: [εγ̖γονός](βλ. παρακάτω αναφορά στο άγμα [ŋ]) [μην+καπνίζετε] → [μηγ̖καπνίζετε] άρα και [εγ̖κοπή]
[σαν+το]→[σαν̖το παλιό, καλό κρασί] άρα και [παν̖τελής] κ.ο.κ.
Συνεπώς:
γ+γ/γ+κ, μ+π,
ν+τ (στο μέσον των γηγενών
λέξεων, συνήθως) = γ̖γ/γ̖κ, μ̖π, ν̖τ, δηλ. δύο
φθόγ̖γοι-ήχοι και όχι ένας, όπως εσφαλμένα διיατυπώνεται στις τρέχουσες
σχολικές Γραμματικές της Ε΄ & ΣΤ΄ Δημοτικού και Α΄, Β΄ & Γ΄ Γυμνασίου.
(Απόσπασμα από τη νέα σχολική Γραμματική της Ε' & ΣΤ' Δημοτικού)
(Απόσπασμα από τη νέα σχολική Γραμματική της Α', Β' & Γ' Γυμνασίου)
Τέλος,
εάν σε όλα τα παραπάνω συμ̖περιλάβουμε:
1. τις
λέξεις της Κοινής Νεοελληνικής στις οποίες η ρίζα του συμφ. συμ̖πλέγματος είναι
το [μβ] ή το [νδ] (π.χ.: κολύμβηση → κολύμ̖πι, άνδρας → άν̖τρας κ.ο.κ.)
2. τους
ρηματικούς τύπους που περιλαμβάνουν στην κατάληξή τους το δίψηφο [ν̖τ] (π.χ.: τρέχον̖τας, πωλούν̖ται κ.λπ.)
και λάβουμε
επίσης υπόψη ότι, το [γ] πριν από
μαλακο-ουρανικό σύμφωνο (γ, κ, χ, ξ)
δηλώνει το μαλακοϋπερωικό [ν], δηλ.
το άγμα [ŋ] και όχι το [γ] (π.χ.: αγχόνη, σύσφιγξη κ.λπ.)
αν̖τιλαμβάνεται αμέσως κανείς το πλήθος των ευ̖φωνικών συνηχήσεων του [μ] και του [ν] και φυσικά
τη σημαν̖τικότητα του συγ̖κεκριμένου κανόνα για την ορθή προφορά της Κοινής
Νεοελληνικής Γλώσσας. Το πρόβλημα πλέον στην προφορά έγ̖κειται στο ότι υπάρχουν τρία δίψηφα σύμφωνα, τα: γγ/γκ (είναι ομόηχα, έχουν δηλ. την ίδια φωνητική αξία) μπ, ντ, για να αποδώσουντρεις φθόγ̖γους-ήχους (g, b, d) και τέσσερις διφθόγ̖γους, δηλ. οκτώφθόγ̖γους-ήχους (nγ, ng, mb, nd). Σύνολο έν̖τεκα διיαφορετικούς ήχους μόνο για τις γηγενείς λέξεις της γλώσσας μας!
Εάν συνυπολογίσουμε και την απόδοση των ξενικών -mp, -nt(π.χ.: κομיπλιμένיτο), τότε οι ήχοι στην Κοινή Νεοελληνική ανέρχον̖ται στους δεκαπέν̖τε!
ντύνω (d), πέντε (ŋd= νντ = ν̖τ), ντοκουμέντο (nt = ŋt= νיτ) →
5 ήχοι
Αυτό πρακτικά είναι αδύνατον γιατί δημιουργεί σύγχυση. Πόσω μάλλον όταν υπάρχει πλήρης άγνοια. Πέραν αυτού, τρία δίψηφα σύμφωνα-σύμβολα για να αποδώσουν δεκαπέν̖τε διיαφορετικούς ήχους δεν
απαν̖τούν σε καμία γλώσσα.
Γι' αυτό και η Πολιτεία καλείται να πράξει άμεσα τα δέον̖τα.
ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:
Όπου: ` το ευ̖φωνικό [ŋ] (ή και [μ], περίπτ. -μπ)
πριν από το δίψηφο σύμφωνο.
Πρόθεσή
μου δεν είναι να κρίνω κατά πόσον η τουρκική θεωρείται εύηχη γλώσσα ή όχι. Δεν είναι άλλωστε αυτός ο σκοπός.
Όμως,
τούτο μόνο θα πω: οι φυσικοί ομιλητές τής τουρκικής,
μιας γλώσσας με σαφώς πολύ μικρότερη ιστορία και πλούτο απ’ ό,τι η δική μας, όχι μόνο σέβον̖ται και τηρούν
τους κανόνες προφοράς της, αλλά εκφέρουν και σωστά τις ελληνικές ή ελληνογενείς
λέξεις που περιλαμβάνουν τους φθόγ̖γους [μ] ή [ν], δηλ. τις ευ̖φωνικές
συνηχήσεις τής γλώσσας μας. Κάτι που εμείς δεν πράττουμε, γιατί προφανώς αγνοούμε.
Έχουμε
υπόψη πόσες τέτοιες λέξεις υπάρχουν στη γλώσσα μας, στις οποίες τα δίψηφα γγ/γκ,
μπ, ντ προφέρον̖ται έρρινα, δηλαδή αφορούν δύο ήχους και όχι έναν;
- Χιλιάδες.
Πόσο συχνή είναι η χρήση τους στον καθημερινό μας λόγο;
Υπάρχουν κάποιοι που ακόμη αμφισβητούν την έρρινη προφορά τής Κοινής μας Γλώσσας;...
Έχουν υπόψη τους πόσες δάνειες λέξεις από την Ελληνική, στις οποίες περιλαμβάνον̖ται τα έρρινα δίψηφαγγ/γκ, μπ, ντ, απαν̖τούν στο λεξιλόγιο άλλων λαών;
- Πάρα πολλές.
Λαμβάνον̖τας
υπόψη τα παραπάνω, θέτω τον εξής προβληματισμό:
Ποια
από τις δύο γλώσσες είναι πιο σύμμορφη στους κανόνες της, με συνέπεια να προφέρεται ορθά και πιο εύηχα;
Η
τουρκική ή η Κοινή Νεοελληνική, όπως εκφέρεται σήμερα;
Είναι
ανεπίτρεπτο για τη χώρα που έδωσε τα φώτα του Πολιτισμού σε ολόκληρο τον κόσμο, για
τη γλώσσα που έχει εμ̖πλουτίσει τις υπόλοιπες γλώσσες, άλλοι λαοί να προφέρουν
σωστά τις ελληνικές ή ελληνογενείς λέξεις και εμείς να εκφέρουμε ψευδώς
την Κοινή μας Γλώσσα.
Πρόκειται
για πανεθνικό και πολιτισμικό θέμα μείζονος σημασίας, στο οποίο έπρεπε ήδη να έχει δοθεί λύση.
Είναι
αδιיανόητο, εν έτει 2020, να μη διδάσκεται η Ορθοφωνία στα Σχολεία και τα
Πανεπιστήμια.
Είναι μεγάλο ατόπημα να μην έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί τα έρρινα από τα άρρινα γγ/γκ,
μπ, ντκαιο Έλληνας να
μην ξέρει τι να προφέρει·και είναι αιδώς, αν̖τί όλων αυτών, να διδάσκεται στα Σχολεία της χώρας ότι: το γ+κ=γκ και το γ+γ=γγ,προφέρον̖ται [γκ],
π.χ. αγκαλιά, φεγγάρι.
(Απόσπασμα από τη νέα σχολική Γραμματική της Ε΄& ΣΤ΄Δημοτικού)