ΟΛΗ Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΑΣ ΥΠΑΡΞΗ ΕΙΝΑΙ Η ΓΛΩΣΣΑ

ΟΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΦΡΟN̖TΙΖΕΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙ'ΑΦΥΛΑΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Ο μεγάλος εκπαιδευτικός λειτουργός (προσωπικά αυτόν το χαρακτηρισμό του αποδίδω) Σαράν̖τος Καργάκος, έλεγε ότι η γλώσσα, κατά μία έννοια, είναι πατρίδα και λαός που απαρνείται τη γλώσσα του είναι σα να διיαγράφει την υπογραφή του από τη Magna Carta της ανεξαρτησίας του. 

Κι ακόμη, ότι όλη η ιστορική μας ύπαρξη είναι κρεμασμένη από μία κλωστή: τη γλώσσα.

Είχε πει κι άλλα σοφά· ότι ένα παιδί που σήμερα πρωτοπάει στο σχολείο γνωρίζει περισσότερες αγ̖γλικές παρά αρχαίες ελληνικές ή λόγιες λέξεις, παρόλο που θα μπορούσε να γνωρίζει πολλές, αν είχε μάθει κάποιες προσευχές, όπως το Πάτερ ημών που είναι ένα άριστο δείγμα γλωσσικής διδασκαλίας, ή τον Ακάθιστο Ύμνο που επί 1.500 χρόνια ήταν ο οιονεί εθνικός μας ύμνος.

«Γκρεμίσαμε όλα τα γλωσσικά οχυρά, την ώρα που ορμούσε πάνω μας το ξένο γλωσσικό τσουνάμι. Η αγ̖γλοπλημμύρα έχει κατακλύσει τα πάν̖τα· έχει εισορμήσει στη σκέψη, στο στόμα των παιδιών από τη νηπιακή τους ηλικία και αυτό που πλασάρεται σήμερα σαν ελληνικός λογόηχος είναι σκέτος ογ̖κανισμός. Χάνεται σταδιיακά η ευγένεια της προφοράς. Χάνεται και η σωστή εκφορά λόγου. Σωστή γραφή και καλή ανάγνωση προσφέρουν καλή οργάνωση στο μυαλό, δεξιότητα στο χέρι, ευχέρεια στην ομιλία· έτσι που είναι ευχερέστερη η επικοινωνία».
Πόση αλήθεια κρύβουν τα λόγια αυτά!...
Οι Δραματικές Σχολές, τουλάχιστον εκείνες που λειτουργούν με υπευθυνότητα και συνέπεια, έχον̖τας ως υποχρεωτικό και πρωτεύον μάθημα την Ορθοφωνία (Αγωγή Προφορικού Λόγου & Φωνής) και στα τρία έτη σπουδών, είναι ο βασικός θεματοφύλακας της προφοράς τής πρότυπης γλώσσας μας και (ίσως) ο μοναδικός πυλώνας εκπαίδευσης και αν̖τίστασης στη σημερινή κακοφωνία και το κατρακύλισμα της εκφοράς του λόγου.
Ύστερα από 28 χρόνια αδιיάλειπτης διδασκαλίας στη χώρα μας, εδώ και αρκετόν καιρό -μετά λύπης μου- διיαπιστώνω ότι, όλο και περισσότεροι νέοι που ξεκινούν να φοιτούν στις Σχολές, δεν έχουν απλώς πλήρη άγνοια των κανόνων προφοράς της Κοινής Νεοελληνικής Γλώσσας, για την οποία ο μεγάλος δάσκαλος του θεάτρου μας Δημήτρης Ρον̖τήρης ανέφερε ότι είναι καθήκον του ηθοποιού να τη διδάσκει από σκηνής, γι' αυτό και απαιτούσε από τους μαθητές του να προφέρουν σωστά, αλλά φέρουν και σοβαρά ελαττώματα άρθρωσης ή μη ορθής φώνησης (ταχυλογίες, δυσαρθρίες, δυσαναγνωσίες, ψευδισμούς κυρίως του φθόγ̖γου [σ], ρωτακισμούς, κακοφωνίες, στριγ̖κούς, λαρυγ̖γισμούς, ιδιώματα, αγ̖γλισμούς κ.λπ.) και εν γένει σημαν̖τικές ελλείψεις στον τρόπο μελέτης-εκμάθησης, όπως και στη χρήση της γλώσσας.

Και αυτό δε σημαίνει τίποτε άλλο παρά σοβαρή έλλειψη παιδείας, δηλ. ουσιיαστικής γνώσης, η οποία παρέχεται πρώτιστα από την οικογένεια και το σχολείο.

Όταν αμερικανοί ηθοποιοί, μιλών̖τας Ελληνικά, προσπαθούν να προφέρουν τις ευ̖φωνικές συνηχήσεις της γλώσσας μας, εμείς διδάσκουμε στο σχολείο τα παιδιά μας την κακοφωνία και τον ψευδισμό...

«Εν̖τάξει!» (στα 1:28 του βίντεο) ... «Πάν̖τα έχεις θάρρος!» (στα 5:02)

Την ώρα που Έλληνες του εξωτερικού διδάσκουν σε αγ̖γλόφωνα πανεπιστήμια την προφορά της ελληνικής γλώσσας και τις ευ̖φωνικές συνηχήσεις…

*Η επισήμανση της προφοράς των έρρινων δίψηφων [γγ/γκ], [μπ], [ντ] (στα 7:07 του βίντεο)

Παραδείγματα και φωνητική απόδοση:

αγ̖κάλη, εγ̖γύς (στα 9:30 του βίντεο), λάμ̖πω (στα 11:17)  κ.λπ.

εμείς, όχι απλώς δε διδάσκουμε την Ορθοφωνία στα πανεπιστήμια, αλλά τις εκπαραθυρώνουμε από τα σχολεία…

(Απόσπασμα από την πρώην Σχολική Γραμματική του Μανόλη Τριαν̖ταφυλλίδη)

(Απόσπασμα από τη νέα Σχολική Γραμματική της Ε΄ & ΣΤ΄ Δημοτικού) 

Μακάρι να μην επαληθευτεί ο αείμνηστος Καργάκος· να μην κοπεί η κλωστή στην οποία αναφέρεται, πέσουμε στα τάρταρα της λησμονιάς και καταλήξουμε να περιφερόμαστε ανάμεσα στα μνημεία, όπως οι φελλάχοι γύρω από τις πυραμίδες και τη Σφίγ̖γα...

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             '    η εκφορά των φθόγ̖γων χωριστά.

Άρης Βαφιάς - MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς της Κοινής Νεοελληνικής Γλώσσας

ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΥ ΣΗΜΑN̖TΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟΣΥΝΘΕΤΗ ΓΙΑΝΝΗ ΣΠΑΝΟ

Μαζί σου μεγαλώσαμε... ταξιδέψαμε... ονειρευτήκαμε... ερωτευθήκαμε... ψυχαγωγηθήκαμε.

Γνωρίσαμε, ζήσαμε και αγαπήσαμε μιαν άλλη Ελλάδα· 

πιο ανθρώπινη, πιο όμορφη, πιο καλή.

Σε ευχαριστούμε πολύ για τις υπέροχες μουσικές σου συνθέσεις

και μελωδίες!

ΟΔΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ, 1974 (Χάρις Αλεξίου)

Μουσική: Γιάννης Σπανός 

^{Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος}

^{Σάββατο κι απόβραδο και ασετυλίνη}

^{στην Αριστοτέλους που γερνάς}

^{έβγαζα απ’ τις τσέπες μου φλούδες μαν̖ταρίνι}

^{σου ’ριχνα στα μάτια να πονάς}

^{Παίζαν οι μικρότεροι κλέφτες κι αστυνόμους}

^{κι ήταν αρχηγός η Αργυρώ}

^{και φωτιές ανάβανε στους απάνω δρόμους}

^{του Άι Γιάννη θα ’τανε θαρρώ}

^{Βγάζανε τα δίκοχα οι παλιοί φαν̖τάροι}

^{γέμιζ’ η πλατεία από παιδιά}

^{κι ήταν ένα πράσινο, πράσινο φεγ̖γάρι}

^{να σου μαχαιρώνει την καρδιά} [= τηγ̖καρδιά]

^{Παίζαν οι μικρότεροι κλέφτες κι αστυνόμους}

^{κι ήταν αρχηγός η Αργυρώ}

^{και φωτιές ανάβανε στους απάνω δρόμους}

του Άι Γιάννη θα ’τανε θαρρώ

ΑΝ Μ’ ΑΓΑΠΑΣ, 1982 (Τάνια Τσανακλίδου)

Μουσική: Γιάννης Σπανός

Στίχοι: Τάκης Καρνάτσος

  

^{Αν μ’ αγαπάς}

^{θα κλέψω χρώμα της φωτιάς}

^{και λευκό πανί}

^{οι δυο μαζί}

^{να ζωγραφίσουμε ξανά}

^{τη ζωή}

Αν μ’ αγαπάς 

^{δε θα ’χει γκρίζο πουθενά}

^{να κοιτάς}

^{θα με κρατάς}

^{και σε λιμάνια γιορτινά}

^{θα με πας}

^{Μα αν όλα αυτά}

^{που μοιάζουν όνειρα τρελά}

^{γίνουν μια κραυγή}

^{αν όλα αυτά}

^{κι ό,τι κι αν έχω φαν̖ταστεί}

^{δε θα ’ρθει}

^{Θα ’ναι χαμός}

^{θα σκοτεινιάσει όλο το φως}

^{θα σβηστεί}

^{ίσως γιατί}

^{για μένα ο κόσμος είσαι εσύ}

^{μόνο εσύ}

Αν μ’ αγαπάς

^{δε θα ’χει σύνορα για μας}

^{ούτε μοναξιά}

^{με το βοριά}

^{και με τα αστέρια της νυχτιάς}

^{συν̖τροφιά}

Αν μ’ αγαπάς

^{με λόγια μόνο της καρδιάς}

^{θα μιλάς}

^{θα με κρατάς}

^{και σε λιμάνια γιορτινά}

^{θα με πας}

Αν μ’ αγαπάς (δις)

^{δε θα ’χει γκρίζο πουθενά}

^{να κοιτάς}

^{θα με κρατάς}

^{και σε λιμάνια γιορτινά}

^{θα με πας}

Αν μ’ αγαπάς

^{θα κλέψω χρώμα της φωτιάς}

^{μόνο αν μ’ αγαπάς}

^{Αν μ’ αγαπάς}

^{δε θα ’χει σύνορα για μας}

^{μόνο αν μ’ αγαπάς}

^{ΔΙ’ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:}

^{Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] (ή και [μ], περίπτ. -μπ) πριν από το δίψηφο σύμφωνο.}

Άρης Βαφιάς - MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

ΟΙ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ ΤΟΥ [Μ] ΚΑΙ ΤΟΥ [Ν] ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙἈΦΥΛΑΧΘΟΥΝ ΩΣ ΚΟΡΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΥ

ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ ΤΟΥ [Μ] ΚΑΙ ΤΟΥ [Ν], ΔΗΛ. Η ΕΡΡΙΝΗ ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙ’ΑΦΥΛΑΧΘΕΙ

Η έρρινη προφορά της Κοινής Νεοελληνικής, δηλ. των ευ̖φωνικών συνηχήσεων του [μ] και του [ν], συνάγεται ακόμη και από την άποψη ότι τα [γ], [β] και [δ], κατά την κλασική εποχή, προφέρον̖ταν αν̖τίστοιχα [g], [b] και [d].

Εφόσον κάποτε το:

1. [γ] προφερόταν [g]

και [γ] (μέσα στη λέξη, πριν από τα κ, γ, χ, ξ) = ŋ

(π.χ. αγχόνη = αŋχόνη, δηλ. μαλακοϋπερωικό [ν] αλλιώς άγμα)

τότε [γγ] (στο μέσον της λέξης στην Κοινή Νεοελληνική) = [γ̖γ] 

(δηλ. [ŋg] και όχι [γγ])

π.χ. φεγ̖γάρι (< φέγ̖γος).

Επομένως και το ομόηχο [γκ] (στο μέσον της λέξης) = [γ̖κ] 

και όχι [γκ]

π.χ. συγ̖κίνηση  (< συν + κινώ)

2. [β] προφερόταν [b]

και [μβ] = [μ̖π] (δηλ. [mb] και όχι [μπ])

π.χ. κουμ̖πί (< κομβίον)

άρα και [μπ] (στο μέσον της λέξης στην Κοινή Νεοελληνική) = [μ̖π].

Οπότε και [ν+π] = [μ̖π]  

π.χ. εμ̖πρός (< εν + προς)

3. [δ] προφερόταν [d]

και [νδ] = ν̖τ (δηλ. [ŋd] και όχι [ντ])

π.χ. άν̖τρας (< άνδρας)

άρα και [ντ] (στο μέσον της λέξης στην Κοινή Νεοελληνική) = [ν̖τ].

Συνεπώς και [ν+τ] = [ν̖τ] 

π.χ. παν̖τελής (< παν + τελής < τέλος)

Σε κάθε περίπτωση, οι ευ̖φωνικές συνηχήσεις του [μ] και του [ν] πριν από τα δίψηφα γγ/γκ, μπ και ντ, είναι ίσως η μόνη βέβαιη και γι’ αυτό αδι’αμφισβήτητη -όσον αφορά την προφορά των προγόνων μας- μαρτυρία και αποτελούν συνέχεια και αναπόσπαστο κομμάτι της γλωσσικής μας παράδοσης, δηλ. ενός σημαν̖τικού τμήματος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Είναι ένα από τα λιγοστά αυτούσια φωνητικά στοιχεία, που συνδέουν ακόμη άμεσα την προφορά της Κοινής Νεοελληνικής, με την προφορά της Αρχαίας Ελληνικής· γι’ αυτό και πρέπει να δι’αφυλαχθούν ως κόρην οφθαλμού.

© 2019, Άρης Βαφιάς - MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

ΨΕΥΔΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

   Ο ΕΚΦΥΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Όπως έχει πολλάκις επισημανθεί, τα δίψηφα σύμφωνα γγ/γκ, μπ, ντ είναι στη γλώσσα μας κατά το πλείστον έρρινα, επομένως δύο φθόγ̖γοι-ήχοι και όχι άρρινα (ένας φθόγ̖γος-ήχος).

Δηλ.: γγ/γκ = γ̖γ/γ̖κ (= ŋγγ/ŋγκ, όπου [ŋ]: το μαλακοϋπερωικό [ν], αλλιώς το άγμα)

μπ = μ̖π (= ŋμμπ, διττή συνήχηση: άγμα και απαλή εκφορά του [μ])

ντ = ν̖τ (= ŋντ).

Συνεπώς το να προφέρω έναν ήχο αν̖τί για δύο, είναι το ίδιο με το να λέω και να γράφω:

αδόνι αν̖τί αηδόνι

εχή αν̖τί ευχή (αφού και τα [αη], [ευ] δίφθογ̖γοι είναι)

αδρισμός αν̖τί ανδρισμός (οπότε άντρας αν̖τί του ορθού άν̖τρας)

κόβος αν̖τί κόμβος (> κομβίον, άρα κουμπί αν̖τί του ορθού κουμ̖πί)

τούντρα αν̖τί του ορθού τούν̖τρα (επομένως και τούδρα αν̖τί τούνδρα) κ.λπ.

Είναι σα να γράφει και να προφέρει αν̖τίστοιχα:

ο ιταλός, ντοκουμέτο και όχι ντοκουμέν’το [ν-τ]

ο γάλλος, σαπουάν και όχι σαμ’πουάν [μ-π]

ο άγ̖γλος, ίτερνετ αν̖τί ίν’τερνετ κ.ο.κ.

Ενδεικτικά, παραθέτω παραδείγματα λέξεων με τη φωνητική ανάλυση των δίφθογ̖γων γ̖γ/γ̖κ, μ̖π, ν̖τ:

συγ̖γενής (= συŋγγενής) < συŋ~γενής < συν~γενής < συν+γένος

συγ̖κρίνω (= συŋγ̖κρίνω) < συŋ~κρίνω < συν~κρίνω < συν+κρίνω

έμ̖πορος (= έŋμμπορος) < έŋμ~πορος < έŋ~πορος < εŋ~πόρω < εν~πόρω < εν+πόρω

παν̖τελής (= παŋντελής) < παŋ~τελής < παν~τελής < παν+τελής < τέλος

Περιπτώσεις όπως οι παραπάνω, υπάρχουν χιλιάδες στη γλώσσα μας.  

Πόθεν λοιπόν άρρινη η προφορά της Κοινής Νεοελληνικής και ένας φθόγ̖γος-ήχος τα γγ/γκ, μπ, ντ στο μέσον των περισσότερων γηγενών λέξεων;
Φωνή βοών̖τος εν τη ερήμω... 
-Από την Πολιτεία, ακούει κανείς;

© 2019, Άρης Βαφιάς - MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

ΠΟΘΕΝ Γ+Κ=ΓΚ, Μ+Π=ΜΠ ΚΑΙ Ν+Τ=ΝΤ; ΑΠΟ ΠΟΤΕ Η ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΣΥΓ̖ΚΡΟΤΕΙ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΑ;

ΟΙ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ ΕΝΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΑΣ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ. ΠΟΘΕΝ Γ+Κ=ΓΚ, Μ+Π=ΜΠ ΚΑΙ Ν+Τ=ΝΤ; ΑΠΟ ΠΟΤΕ Η ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΣΥΓ̖ΚΡΟΤΕΙ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΑ;

Υφίσταται στη ρίζα της Κοινής Νεοελληνικής Γλώσσας, δηλ. στην Κοινή Ελληνιστική, γηγενής λέξη η οποία να αρχίζει με ένα από τα δίψηφα σύμφωνα -γκ, -μπ ή -ντ και δεν τη γνωρίζω; 

Από πότε, στην πρότυπη μορφή της γλώσσας, η εξαίρεση καθιστά τον κανόνα;

Για του λόγου το αληθές, παραθέτω την ετυμολογία των λέξεων:

γκαρίζω < ογ̖καρίζω  < ογ̖κάομαι/ογ̖κώμαι

γκαστρώνω < εγ̖γαστρώνω < εγ̖γαστρόω < εν+γαστήρ

γκλίτσα < αγ̖κλίτσα < αγ̖κυλίτσα < αγ̖κύλος

γκρεμός < γκρεμνός < τογ̖κρημνό < τον κρημνό < κρημνός

μπάζω < εμ̖πάζω < εμβάζω < εμβιβάζω < εν+βιβάζω

μπαίνω < εμ̖παίνω < εμβαίνω < εν+βαίνω

μπάκακας (ηχομιμητική λέξη) < μπάμπακας < βάβακας

μπαλώνω (σίγηση του άτονου [ε] και τροπή του [μβ] σε [μπ]) < εμβαλλώνω < εμβάλλω

μπαμπάκι (χάριν ευ̖φωνίας-ηχητική ακολουθία) < βαμ̖πάκι < βαμβάκι < βαμβάκιν < βαμβάκιον < βάμβαξ/βάμ̖παξ

μπάμπαλο < πιθανόν από το πάμ̖παλον < παμ̖πάλαιον

μπας (και) (κατόπιν σίγησης πρώτα του [η] και μετά του [μ] < μημ̖πας (και) < μην πας)

μπερδεύω < μπερδένω < εμ̖περιδέω < εν+περιδέω

μπήγω < εμ̖πήγω < εμ̖πηγνύω < εμ̖πήγνυμι

μπλάστρι < εμ̖πλάστριον < έμ̖πλαστρον < εμ̖πλάσσω < εν+πλάσσω 

μπλέκω < εμ̖πλέκω < εν+πλέκω

μπόλι (σίγηση του άτονου [ε] και τροπή του [μβ] σε [μπ]) < εμβόλιο(ν) < έμβολον

μπορώ< ημ̖πορώ < εμ̖πορώ < έμ̖πορος < εν+πόρω (= πόρος)

μπουμπούκι (χάριν ευ̖φωνίας-ηχητική ακολουθία, αφού προηγήθηκε τροπή του [β] σε [μπ] και επίδραση του δίψηφου συμφώνου στα γειτνιάζον̖τα φωνήεν̖τα) < βομβύκιον < βόμβυξ

μπροστά < εμ̖προστά < έμ̖προσθα < έμ̖προσθεν < εν+προς+θεν

μπρούμυτα < μπρόμυτα < πρόμυτα < προ+μύτη

ντόπιος < εν̖τόπιος < εν+τόπιος <  τόπος

ντόρος < ίσως από τον̖τόρο (συμ̖προφορά και αναβιβασμός τόνου) < τον τορό < τορός (= δι’απεραστική φωνή)

ντρέπομαι < εν̖τρέπομαι < εν̖τρέπω < εν+τρέπω

ντύνω < νδύνω < ενδύνω < ενδύω.

Προς αποφυγή σύγχυσης, αναφέρω ενδεικτικά τις παρακάτω λέξεις οι οποίες δεν είναι γηγενείς. Αποτελούν δηλ. δάνεια ή αν̖τιδάνεια και επειδή τα δίψηφα σύμφωνα βρίσκον̖ται στην αρχή, προφέρον̖ται ατόφια:

γκαβός, γκάγκαρος, γκάζι, γκαντέμης, γκάφα, γκέμια, γκίνια, γκιόνης, γκρίζος, γκρίνια, μπαγιάτικο, μπάζα, μπάκα, μπακάλης, μπάλα, μπάλος, μπαλοθιά, μπάμια, μπάμπω, μπανέλα, μπάνιο, μπαούλο, μπάρμπας, μπαρούτι, μπαστούνι, μπαταρία, μπατίρης, μπάτσος, μπεκρής, μπελάς, μπιζέλι, μπισκότο, μπιχλιμπίδι, μπλούζα, μπλόφα, μπογιά, μπόλικο, μπόμπα, μπο(υ)ναμάς, μπόρα, μπόσικος, μπουγάδα, μπουγέλο, μπούζι, μπουκάλι, μπουκέτο, μπούκλα, μπουνιά, μπούρδα, μπουρί, μπουρνούζι, μπουσουλώ, μπούτι, μπούφος, μπουχός, μπριζόλα, μπρίκι, νταής, ντάλα, νταλίκα, νταμιτζάνα, ντάνα, νταντά, ντέφι, ντιβάνι, ντολμάς, ντόμπρος, ντόρτια, ντουβάρι, ντουλάπι, ντουνιάς κ.ά.

Πώς λοιπόν διδάσκεται στο σχολείο ότι γ+κ (ή γ+γ) = γκ, μ+π = μπ  και ν+τ = ντ;

Αυτό ισχύει μόνον όταν τα δίψηφα σύμφωνα είναι στην αρχή και με την προϋπόθεση ότι δεν προηγούν̖ται συγ̖κεκριμένες λέξεις, οι οποίες στη ροή του λόγου συνεκφωνούν̖ται με αυτά (βλ. κανόνα τελικού -ν, π.χ.: στον γκρεμό = στογ̖κρεμό, δεν μπαίνω = δεμ̖παίνω, μην ντυθείς = μην̖τυθείς κ.λπ.).

Όταν τα γγ/γκ, μπ και ντ βρίσκον̖ται στο μέσον γηγενών λέξεων, πέραν ελαχίστων περιπτώσεων-εξαιρέσεων, προφέρον̖ται έρρινα, δηλ. συνηχούν̖ται τα ευ̖φωνικά [ŋ] ή [μ]. Αυτό άλλωστε τεκμαίρεται από τα παραπάνω.

Επίσης, μήπως θα έπρεπε να μας προβληματίσει γιατί οι Κύπριοι -ορθώς για εκείνους, καταχρηστικά σύμφωνα με τους κανόνες της Κοινής Νεοελληνικής- προφέρουν έρρινα τα δίψηφα σύμφωνα ακόμη και στην αρχή της λέξης (π.χ.: γ̖καρίζω αν̖τί γκαρίζω - μ̖παίνω αν̖τί μπαίνω - ν̖τύνω αν̖τί ντύνω);

Μήπως αυτό επιβεβαιώνει ότι στη ρίζα της γλώσσας μας υπάρχουν οι ευ̖φωνικές συνηχήσεις, οι οποίες στην εποχή μας τείνουν δυστυχώς να εκλείψουν εν̖τελώς από την Κοινή Νεοελληνική;

Μήπως τελικά πέραν της ιστορικής ορθογραφίας υπάρχει και ιστορική προφορά η οποία είναι άμεσα και άρρηκτα συνυφασμένη με την ετυμολογική-εννοιολογική απόδοση των λέξεων;

Μήπως ο γραπτός λόγος -μεταξύ άλλων- υπάρχει για να καταδεικνύει και την προφορά;

Γιατί δε διδάσκεται το μάθημα της Ορθοφωνίας στις Παιδαγωγικές Σχολές;

Γιατί δε διδάσκεται το μάθημα της Ορθοφωνίας στα σχολεία;

Γιατί δε διδάσκον̖ται οι Κανόνες Προφοράς της Κοινής Νεοελληνικής στα σχολεία;

Γιατί δεν αποσαφηνίζεται πότε τα δίψηφα σύμφωνα γγ/γκ, μπ και ντ προφέρον̖ται έρρινα και πότε άρρινα;

Γιατί δε γίνεται πλήρης αξιοποίηση του τόνου (`) και της αποστρόφου (’) στο γραπτό λόγο, προκειμένου να αποσαφηνιστεί η προφορά και να δι’ευκολυνθούν άπαν̖τες στο να εκφέρουν σωστά τη γλώσσα μας;

Πότε εν̖τέλει θα γίνει έστω κάτι από αυτά;

Αξίζει κάτι τέτοιο σε μία γλώσσα καλλιεργημένη, με τόσο μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά και τεράστια συμβολή στον εμ̖πλουτισμό άλλων γλωσσών;

Αξίζει κάτι τέτοιο στην Ελληνική γλώσσα;

ΔΙ’ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:    `    το ευ̖φωνικό [ŋ] (ή και [μ], περίπτ. -μπ) πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

              ’     η προφορά των διφθόγ̖γων χωριστά.

© Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

ΣΟΦΙΑ ΒΕΜ̖ΠΟ - Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΑΣ

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ  (Η ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΟΥ)  

Η ΑΠΟΦΩΝΗΣΗ - ΤΙ ΑΝΕΦΕΡΕ Η ΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΗΣ ΚΑΙ ΤΙ Ο ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΗ  

Το ανάστημα και εν γένει το ποιόν της σπουδαίας αυτής Ελληνίδας, που πρόσφερε τα μέγιστα στον Αγώνα, καταγράφεται στο παρακάτω σπάνιο ηχητικό ντοκουμέν’το...

Ο μεγάλος δημιουργός του λαϊκού τραγουδιού Βασίλης Τσιτσάνης, είπε για τη Βέμ̖πο:

^{«Η μεταδοτικότητα που είχε στην ερμηνεία των τραγουδιών της ήταν κάτι το ασύλληπτο και το βάθος κάτι το άπιαστο. Καμιά δεν είχε τη δύναμη να ξεσηκώνει έναν ολόκληρο λαό. Καμιά. Και στη ζωή εν τάφω και πέρα από τους τάφους, η Σοφία Βέμ̖πο θα τραγουδά την Ελλάδα…»}

Παρεμ̖πιπτόν̖τως, ο οικογενει’ακός τάφος στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών ήταν το μόνο ακίνητο περιουσιακό της στοιχείο, πριν φύγει από κον̖τά μας για πάν̖τα.

^{Η Μούσα των Στρατι’ωτών - Η Φωνή της Ελλάδας στις επάλξεις}

Ο πατέρας μου ήταν στην Αν̖τίσταση· αγωνίστηκε με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στα βουνά της Πίνδου. Τον παππού μου δεν το γνώρισα. Ήταν δάσκαλος· τον κρέμασαν οι Γερμανοί. Ένα απόσπασμα των ανθρωποειδών της Εντελβάις, που δι’έπραξε τις μαζικές θηριωδίες στο Κομμένο, τη Μουσιωτίτσα, τους Λιγ̖κιάδες και σε άλλα χωριά της Ηπείρου.

ΣΥΓ̖ΚΙΝΗΣΗ

ΕΥΓΝΩΜΟΣΥΝΗ

ΧΡΕΟΣ

ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙ'Α

ΘΑΥΜΑΣΜΟ

είναι όσα νιώθω για τη Σοφία Βέμ̖πο και Εκείνους που αγωνίστηκαν, μάτωσαν ή έδωσαν τη ζωή τους, για να μπορώ σήμερα -όπως όλοι μας- να υπάρχω, να έχω πατρίδα, να είμαι ελεύθερος, να λέγομαι Έλληνας.

Χρόνια πολλά Ελλάδα, χρόνια πολλά Έλληνες!!

Άρης Γρ. Βαφιάς                

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς