ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΩΝ 200 ΧΡΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΠΑΛΙΓ̖ΓΕΝΕΣΙΑ

25 ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 - 25 ΜΑΡΤΙΟΥ 2021

 Απόσπασμα από την ταινία:

Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΙΓΜΗ ΤΟΥ '21 - ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (1971)

Σενάριο: Πάνος Κον̖τέλης

Σκηνοθεσία: Ερρίκος Ανδρέου

Συμ̖παραγωγή: Τζέιμς Πάρις-Φίνος Φιλμ

25^η Μαρτίου 1821 - Ιερά Μονή Αγίας Λαύρας Καλαβρύτων

Το ρόλο του Παπαφλέσσα υποδύθηκε ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, του Παλαιών Πατρών Γερμανού ο Θόδωρος Μορίδης, ενώ αυτόν του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, ο πατέρας μου.

Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια,

Ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια,

Αναγράφω σοι η Πόλις σου, Θεοτόκε.

Αλλ’ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον,

Εκ παν̖τοίων με κινδύνων ελευθέρωσον.

Ίνα κράζω σοι, Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

‘’ Έλληνες, επί τέσσαρας περίπου αιώνας, η σκληρά μάστιγα της δουλείας επάταξε τας κεφαλάς ημών. Δουλεία ήτις ουδεμίαν άλλην ομοίαν είχε εις τον κόσμον [⇒ τογ̖κόz̥μον]. Ο πόλεμος ημών είναι πόλεμος Εθνικός, πόλεμος Ιερός, πόλεμος προς ανάκτησιν των Δικαίων, της Ελευθερίας και της Τιμής. Δίκαια, τα οποία ενώ γεύον̖ται όλοι οι συννομούμενοι λαοί, από ημάς, η σκληρά των Οθωμανών τυραννία, επροσπάθησεν με βίαν να αφαιρέσει και εν̖τός του στήθους ημών να καταπνίξει. Αλλά δίκαια τα οποία η φύσις ενέσπειρεν βαθέως εις την καρδίαν [⇒ τηγ̖καρδίαν] των ανθρώπων, όχι τριών ή τεσσάρων, αλλά και χιλίων και μυρίων αιώνων δουλεία, δεν δύναται να εξαλείψει.

Από σήμερον, την μεγάλην ημέραν του Ευαγ̖γελισμού, ομοθυμαδόν εκστρατεύομεν, αποφασίσαν̖τες, ή να επιτύχομεν τον σκοπόν μας και να ελευθερωθώμεν, ή να χαθώμεν εξ ολοκλήρου, κρίνον̖τες ανάξιον να ζώμεν πλέον, ημείς, οι απόγονοι του Περικλέους Εκείνου Έθνους των Ελλήνων, υπό δουλείαν τοιαύτην.

Έλληνες, η ώρα ήλθε: Ελευθερία ή Θάνατος! ’’

Παραγωγή: Επιτροπή «Ελλάδα 2021»

Σκηνοθεσία-Ενορχήστρωση: Γιάννης Χριστοδουλόπουλος

Τίτλος: ΑΣ ΚΡΑΤΗΣΟΥΝ ΟΙ ΧΟΡΟΙ

Άμπουμ: Τραπεζάκια έξω (Lyra, 1983)

Συνθέτης-Στιχουργός: Διονύσης Σαββόπουλος

 

Ας κρατήσουν οι χοροί

και θα βρούμε αλλιώτικα

στέκια επαρχιώτικα βρε

ώσπου η σύναξις αυτή

σα χωριό αυτόνομο να ξεδιπλωθεί

Mέχρι τα ουράνιיα σώματα

με πομ̖πούς και με κεραίες

φτιάχνουν οι Έλληνες κυκλώματα

κι ιστορία οι παρέες

Kάνει ο Γιώργος την αρχή

είμαστε δεν είμαστε

τίποτα δεν είμαστε βρε

κι ο Γιαννάκης τραγουδεί

άμα είναι όλα άγραφα κάτι θα βγει

Kαι στης νύχτας το λαμ̖πάδιασμα

να κι ο Άλκης ο μικρός μας

για να σμίξει παλιές

κι αναμμένες τροχιές

με το ροκ του μέλλον̖τός μας

O ουρανός είναι φωτιές

ανεμομαζώματα

σπίθες και κυκλώματα βρε

και παρέες λαμ̖περές

το καθρέφτισμά τους στις ακρογιαλιές

Kι είτε με τις αρχαιότητες

είτε με ορθοδοξία

των Eλλήνων οι κοινότητες

φτιάχνουν άλλο γαλαξία

Να κι ο Mπάμπης που έχει πιει

κι η Λυδία ντρέπεται

που όλο εκείνη βλέπετε βρε

κι ο Αχιλλέας με τη Zωή

μπρος στην πολαρόιντ [⇒ στημ̖πολαρόιντ] κοιτούν γελαστοί

Τότε η Έλενα η χορεύτρια

σκύβει στη μεριά του Τάσου

και με μάτια κλειστά

τραγουδούν αγ̖καλιά

Εθνική Ελλάδας γεια σου

Τι να φταίει η Bουλή

τι να φταιν’ οι εκπρόσωποι

έρημοι και απρόσωποι βρε

αν πονάει η κεφαλή

φταίει η απρόσωπη αγάπη που ‘χε βρει

Mα η δικιά μας έχει όνομα

έχει σώμα και θρησκεία

και παππού σε μέρη αυτόνομα

μέσα στην τουρκοκρατία [⇒ στην̖τουρκοκρατία]

Να μας έχει ο Θεός γερούς

πάν̖τα ν’ αν̖ταμώνουμε

και να ξεφαν̖τώνουμε βρε

με χορούς κυκλωτικούς

κι άλλο τόσο ελεύθερους σαν ποταμούς [⇒ σαμ̖ποταμούς]

Και στης νύχτας το λαμ̖πάδιασμα

να πυκνώνει ο δεσμός μας

και να σμίγει παλιές κι αναμμένες τροχιές

με το ροκ του μέλλον̖τός μας

ΥΜΝΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ (Απόσπασμα)

Ποιητής: Διיονύσιος Σολωμός

Μελοποίηση: Νικόλαος Χαλικιόπουλος Μάντζαρος

Απαγ̖γελία: Άννα Συνοδινού

 

Σε γνωρίζω από την κόψη [⇒ τηγ̖κόψη]           

του σπαθιού την τρομερή [⇒ την̖τρομερή]        

σε γνωρίζω από την όψη

που με βία μετράει τη γη.                                 

Απ᾿ τα κόκκαλα βγαλμένη                                 

των Ελλήνων τα ιερά                                      

και σαν πρώτα [⇒ σαμ̖πρώτα] ανδρειωμένη

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

Εκεί μέσα εκατοικούσες

πικραμένη, εν̖τροπαλή

κι ένα στόμα ακαρτερούσες

έλα πάλι, να σου πει.

Άργειε να ‘λθει εκείνη η μέρα

και ήταν όλα σιיωπηλά

γιατι τα ‘σκιαζε η φοβέρα

και τα πλάκωνε η σκλαβιά.

Δυστυχής! Παρηγορία 

μόνη σού έμενε να λες

περασμένα μεγαλεία

και διηγών̖τας τα να κλαις.

......

Κι έλεες «πότε, α! πότε βγάνω                         

το κεφάλι από τς ερμιές;»

Και αποκρίνον̖το από πάνω

κλάψες, άλυσες, φωνές.

...... 

Άλλος σού έκλαψε εις τα στήθια

αλλ’ ανάσασιν καμιά·

άλλος σού έταξε βοήθεια

και σε γέλασε φρικτά.                                   

Φεύγει οπίσω το ποδάρι                                   

και ολογλήγορο πατεί                                       

ή την πέτρα [⇒ τημ̖πέτρα] ή το χορτάρι            

που τη δόξα σού ενθυμεί.                                  

Ναι· αλλά τώρα αν̖τιπαλεύει                             

κάθε τέκνο σου με ορμή                                   

που ακατάπαυστα γυρεύει                               

ή τη νίκη ή τη θανή!

Απ᾿ τα κόκκαλα βγαλμένη                                 

των Ελλήνων τα ιερά                                      

και σαν πρώτα [⇒ σαμ̖πρώτα] ανδρειωμένη

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

......                                          

Όλοι οι τόποι σου σ᾿εκράξαν                           

χαιρετών̖τας σε θερμά                                     

και τα στόματα εφωνάξαν                                

όσα αισθάνετο η καρδιά.

Αποκρίνον̖ται, και η μάχη

έτσι αρχίζει, οπού μακριά

από ράχη εκεί σε ράχη

αν̖τιβούιζε φοβερά.

Α! τι νύχτα ήταν εκείνη

που την τρέμει [⇒ την̖τρέμει] ο λογισμός;

Άλλος ύπνος δεν εγίνη

πάρεξ θάνατου πικρός.

Ήταν τόσοι! πλέον το βόλι

εις τ᾿αφτιά δεν τους [⇒ δεν̖τους] λαλεί.

Όλοι χάμου εκείτον̖τ᾿ όλοι

εις την τέταρτην [⇒ την̖τέταρτην] αυγή.

Σαν ποτάμι [⇒ σαμ̖ποτάμι] το αίμα εγίνη

και κυλάει στη λαγ̖καδιά

και το αθώο χόρτο πίνει

αίμα αν̖τίς για τη δροσιά.

Της αυγής δροσάτο αέρι

δε φυσάς τώρα εσύ πλιο

στων ψευδόπιστων [⇒ στωμ̖πz̥ευδόπιστων]

το αστέρι· φύσα, φύσα εις το Σταυρό.

Απ᾿ τα κόκκαλα βγαλμένη                                 

των Ελλήνων τα ιερά                                      

και σαν πρώτα [⇒ σαμ̖πρώτα] ανδρειωμένη

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

Και εσύ αθάνατη, εσύ θεία

που ό,τι θέλεις ημ̖πορείς

εις τον κάμ̖πο [⇒ τογ̖κάμ̖πο], Ελευθερία

ματωμένη περπατείς.

......

 Η ψυχή μου αναγαλλιάζει

πως ο κόρφος καθεμιάς

γλυκοβύζαστο ετοιμάζει

γάλα ανδρείας και ελευθεριάς.                                

Μες στα χόρτα, τα λουλούδια

το ποτήρι δε βαστώ·

φιλελεύθερα τραγούδια σαν τον Πίνδαρο

 [⇒ σαν̖τομ̖πίνδαρο] εκφωνώ.

 Απ᾿ τα κόκκαλα βγαλμένη                                 

των Ελλήνων τα ιερά                                      

και σαν πρώτα [⇒ σαμ̖πρώτα] ανδρειωμένη

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!                                                                                                                                        

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

 Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

                   πλάγιοι χαρακτήρες (π.χ.: τηγ̖κόψη), η απαλή συνεκφορά του ευ̖φωνικού [ŋ] ή [ɱ] και του δίψηφου συμφώνου.

              z̥   η άτονη προφορά του [ζ].

                   έν̖τονοι μαύροι χαρακτήρες, η ατόφια προφορά των δίψηφων συμφώνων. 

               '   η εκφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΕΛΛΗΝΕΣ!!

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

ΑΥΤΟ ΟΝΟΜΑΖΟΥΝ ΚΑΠΟΙΟΙ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΟΙ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ;

 

ΤΗ ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΗΝ ΑΚΟΥΣΑΜΕ. ΔΕΝ ΑΚΟΥΣΑΜΕ ΟΜΩΣ ΤΗΝ ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΗΣ...

Σα ροκ συγκρότημα (αν̖τί του ορθού [συγ̖κρότημα])...

 

Με κοιτάς, σε κοιτώ

και μετά σχιωπή (αν̖τί του ορθού [σιיωπή])

κάτι θα κοπεί

στην καρδιά (στηγκαρδιά αν̖τί του ορθού [στηγ̖καρδιά]), στο μυαλό

 

Με κοιτάς, σε κοιτώ

και μελαγχολείς

ο καιρός πολύς

μ’ αγαπάς, σ’ αγαπώ

 

Κι είμαστ’ ακόμα ζωντανοί (αν̖τί του ορθού [ζων̖τανοί])

στη σκηνή, σα ροκ συγ̖κρότημα

κι αν μας αντέξει (αν̖τί του ορθού [αν̖τέξει]) το σκοινί

θα φανεί στο χειροκρότημα

 

Με κρατάς, σε κρατώ

και παν̖τού σκιές

και παν̖τού καθρέφτες

για θεούς, εραστές

 

Κι είμαστ’ ακόμα ζωντανοί (αν̖τί του ορθού [ζων̖τανοί])

στη σκηνή, σα ροκ συγ̖κρότημα

κι αν μας αντέξει (αν̖τί του ορθού [αν̖τέξει]) το σκοινί

θα φανεί στο χειροκρότημα

 

Κι είμαστ’ ακόμα ζωντανοί (αν̖τί του ορθού [ζων̖τανοί])...

Ποιος να συγκριθεί (αν̖τί του ορθού [συγ̖κριθεί]) μαζί σου

κι απ’ το νου μου να σε σβήσει

Ποιος στο βάθος της ψυχής μου

θα τολμήσει να σ’ αγ̖γίξει

 

Μετά από σένα πού, πες μου να πάω πού

μετά από σένα τι, τι ν’ αγαπήσω τι

Mετά από σένα ποιον, ποιον να πιστέψω ποιον

μετά από σένα πώς, να ζήσω άλλο πώς

 

Ποιος να συγκριθεί (αν̖τί του ορθού [συγ̖κριθεί]) μαζί σου

όταν φύγεις μακριά μου

Ποιος τη θέση σου θα πάρει

στο κορμί και στην καρδιά (στηγ̖καρδιά) μου

 

Μετά από σένα πού, πες μου να πάω πού

μετά από σένα τι, τι ν’ αγαπήσω τι

Mετά από σένα ποιον, ποιον να πιστέψω ποιον

μετά από σένα πώς, να ζήσω άλλο πώς

 

Ποιος να συγκριθεί (αν̖τί του ορθού [συγ̖κριθεί]) μαζί σου...

Τους ανθρώπους της ζωής μου

κάθισα να τους μετρήσω

τους παρόν̖τες, τους απόν̖τες

κάνα δυο περαστικούς

 

Όσους ήρθαν για να μείνουν

όσους έφυγαν πριν γίνουν

τους κοινόχρηστους, τους ξένους

τους πολύ προσωπικού (αν̖τί του ορθού [προσωπικούς])

 

Και μου βγαίνουν πάν̖τα λίγοι

ή μου βγαίνουνε πολλοί

κι είναι η μοναξιά που επείγει

ό,τι με μελαγχολεί

 

Και μου βγαίνουν πάν̖τα λίγοι

ή μου βγαίνουνε πολλοί

σ’ ένα μέτρημα που ανοίγει

την παλιά μου την πληγή

(τημπαλιά μου τημπληγή αν̖τί των ορθών [τημ̖παλιά μου τημ̖πληγή])

 

Τους ανθρώπους της ζωής μου

θα ‘θελα να τους κρατήσω

Τα αγρίμια, τους αγ̖γέλους

και τους πιο κανονικούς

 

Όσους άφησαν σημάδι

όσους πήρε το σκοτάδι

τους εκείνους, τους τυχαίους

τους πολύ προσωπικούς

 

Και μου βγαίνουν πάν̖τα λίγοι

ή μου βγαίνουνε πολλοί

κι είναι η μοναξιά που επείγει

ό,τι με μελαγχολεί

 

Και μου βγαίνουν πάν̖τα λίγοι

ή μου βγαίνουνε πολλοί

σ’ ένα μέτρημα που ανοίγει

την παλιά μου την πληγή

(τημπαλιά μου τημπληγή αν̖τί των ορθών [τημ̖παλιά μου τημ̖πληγή])

 

Πώς ζούμε το αίσθημα;

Φοβάμαι πως χάνω το μέτρημα…

Υπάρχει κάποιος κανόνας που αναφέρει πότε προφέρουμε [συγ̖κρότημα] και πότε [συγκρότημα]; Πότε [ζων̖τανοί] και πότε [ζωντανοί]; Ότι προφέρουμε [πάν̖τα και παν̖τού], [παρόν̖τες ή απόν̖τες] αλλά [αντέξει]; [Αγ̖γίξει] αλλά [συγκριθεί];…

Μήπως είναι άλλος ο ήχος της καρδιάς στο ‘’Χειροκρότημα’’ (στηγκαρδιά) και άλλος (στηγ̖καρδιά) στο ‘’Ποιος να συγ̖κριθεί μαζί σου’’;… Μήπως το [γκ] στις λέξεις [συγ̖κριθεί] και [συγ̖κρότημα] προφέρεται διיαφορετικά απ’ ό,τι το ομόηχό του [γγ] στη λέξη [αγ̖γέλους], που ακούγεται στο ‘’Μέτρημα’’;

Ό,τι ισχύει, κατά το πλείστον, για τα δίψηφα [γγ/γκ], [ντ], όταν βρίσκον̖ται στο μέσον των γηγενών λέξεων (αγ̖γέλους, παρόν̖τες κ.λπ.), δεν ισχύει και για το [μπ]; Ό,τι ισχύει με τα δίψηφα σύμφωνα μέσα στη λέξη, δεν ισχύει και με το τελικό [ν] κάποιων λέξεων και το αρχικό συγ̖κοπτόμενο της επόμενης κατά τη συνεκφορά τους, δηλ. όταν οι δύο λέξεις απαρτίζουν πλέον μία λεκτική μονάδα; Και εάν ναι, τότε γιατί ακούμε [στηγ̖καρδιά] αλλά [τημπαλιά μου τημπληγή];...

Είναι ο τόνος, ο ρυθμός, η ‘’μουσικότητα’’, η όποιας μορφής συναισθηματική φόρτιση, που επιβάλλουν αυτή την προφορά-ερμηνεία, ή μήπως η παν̖τελής αγνωσία των Κανόνων Προφοράς, με συνέπεια να μην έχουμε επίγνωση τι πρέπει ακριβώς να εκφέρουμε και αν̖τ’ αυτού να προφέρουμε ό,τι να ‘ναι… Όχι τίποτε άλλο, αν πρόκειται όμως περί ‘’άποψης’’, είναι σαφέστατα λάθος, αφού εναν̖τιώνεται στους γλωσσικούς μας κανόνες.

Παραφράζον̖τας τα τελευταία λόγια της συμ̖παθούς και φερέλπιδος αοιδού, Λίας Μίχου, του τηλεοπτικού μουσικού διיαγωνισμού ‘’Τhe Voice’’, μήπως έχουμε εν̖τέλει χάσει το ‘’μέτρημα’’ στην Προφορά και εν γένει το κοινό γλωσσικό μας αίσθημα;

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   τα ευ̖φωνικά [ŋ] ή [ɱ] πριν από τα δίψηφα σύμφωνα.

             '    η προφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

O ΕΛΛΗΝΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΜΑΘΕΙ ΝΑ ΓΡΑΦΕΙ, ΟΜΩΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΜΑΘΕΙ ΝΑ ΠΡΟΦΕΡΕΙ

«11 8 80;... ΤΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ!!»

«Αφουγκράζομαι (< επακροώμαι - μετά την τροπή του άηχου [κ] στο ηχηρό φωνητικό του ζεύγος [γκ]) την ανάγ̖κη σου!...

Ψάχνεις επειγόντως (αν̖τί του ορθού επειγόν̖τως) ένα γιατρό στην περιοχή (⇒ στημπεριοχή αν̖τί του ορθού στημ̖περιοχή) σου!

Ποιος όμως είναι συβεβλημένος (αν̖τί του ορθού συμβεβλημένος) με το Ταμείο σου;…

Το Έντεκα (αν̖τί του ορθού έν̖τεκα) Οκτώ Ογδόν̖τα ξέρει όλους τους συμβεβλημένους γιατρούς, με όλα τα Ταμεία!...

-ΕΝΤΕΚΑ  (αν̖τί του ορθού έν̖τεκα) ΟΚΤΩ ΟΓΔΟΝΤΑ… ΟΓΔΟΝΤΑ! (αν̖τί του ορθού ογδόν̖τα)».

«- Αγ̖γελικούλα!...

- Σου έφερα κουραμπιέδες (< τουρκ. kurabiye), για το καλό!...

-… Για τη φουκαριάρα τη μάνα μου, που έχει ζάχαρο και δε μπορεί (αν̖τί του ορθού δεν μπορεί ⇒ δεμ̖πορεί) να τον απολαύσει.

Χρόνια σου πολλά Αγγελικούλα! (αν̖τί του ορθού Αγ̖γελικούλα)».

«-…Όπως τότε που με κουβάλησες στην πλάτη (⇒ στημπλάτη αν̖τί του ορθού στημ̖πλάτη) ογδόν̖τα χιλιόμετρα! Ογδόν̖τα κιλά γομάρι!... Και να που σε ξαναβρήκα μετά από ογδόν̖τα χρόνια!

- Και πώς με βρήκες;

- Το Έν̖τεκα Οκτώ Ογδόντα (αν̖τί του ορθού ογδόν̖τα) σε βρήκε Λοχαγέ μου!...

-ΕΝΤΕΚΑ  (αν̖τί του ορθού έν̖τεκα) ΟΚΤΩ ΟΓΔΟΝΤΑ… ΟΓΔΟΝΤΑ! (αν̖τί του ορθού ογδόν̖τα).

-Ένα Ογδόντα (αν̖τί του ορθού ογδόν̖τα), μας ένωσε ξανά!».

Τα δίψηφα σύμφωνα γγ/γκ, μπ και ντ, όταν βρίσκον̖ται στο μέσον των γηγενών λέξεων, ως επί το πλείστον δεν αφορούν ατόφιους ήχους, όπως οι περισσότεροι εξ ημών, εσφαλμένα, θεωρούν. Χαρακτηρίζουν δύο φθόγ̖γους ([ŋg], [ɱb], [ŋd]) και όχι έναν ([g], [b], [d]).

Το να λέμε λ.χ. [φεγγάρι] ή [αγκαλιά] είναι λάθος, αφού, όπως πολύ ορθά επισημαίνει ο Τζάρτζανος στη Γραμματική του, έρρινο είναι και το [γ] πριν από άλλο μαλακοϋπερωικό σύμφωνο ([κ], [γ], [χ], [ξ]).

Με άλλα λόγια το [γ], σε αυτή την περίπτωση, είναι μία άλλη μορφή (αλλόφωνο) του [ν], αφού προσδιיορίζει το μαλακοϋπερωικό [ŋ], δηλ. το άγμα.

Επομένως πρέπει να λέμε [άŋγγελος], [φεŋγγάρι], [αŋγκάθι], [αŋγκαλιά] και όχι [άγγελος], [φεγγάρι], [αγκάθι], [αγκαλιά] κ.λπ.

Ομοίως το να λέμε [κουμπί] ή [δέντρο] είναι λάθος, αφού στις περισσότερες περιπτώσεις τα [μπ], [ντ], όταν βρίσκον̖ται στο μέσον των αμιγώς ελληνικών λέξεων, είναι συνήθως μία άλλη (νεότερη ή δημώδης) μορφή των συμφωνικών συμ̖πλεγμάτων [μβ] και [νδ], αν̖τίστοιχα.

π.χ. κολύμβηση → κολύμπι, κομβίον → κουμπί, δένδρο → δέντρο, κονδύλιο → κοντύλι κ.λπ.

Επομένως πρέπει να πούμε [κολύɱμπι], [κουɱμπί], [δέŋντρο], [κοŋντύλι] κ.ο.κ. και όχι [κολύμπι], [κουμπί], [δέντρο], [κοντύλι], διיαφορετικά να πούμε και [κολύβηση], [κόβος], [δεδροκομία], [κοδύλιο], [κόδυλος], [κοδυλώματα] κ.λπ., με τις εσφαλμένες αποδόσεις να επιβεβαιώνουν ότι βάλλεται όχι απλώς η αισθητική της γλώσσας αλλά και η ετυμολογία-σημασιολογία των λέξεων.

Τέτοιες αποδόσεις είναι ισοδύναμες των: αγχίνους (= αχίνους), αγχιστεία, αγχόνη, άγχος, αμβλύνω (= αβλύνω), αμβροσία, άμβωνας, άνανδρος (= άναδρος - ανάλογο προς το εσφαλμ. [άντρας] αν̖τί του ορθού [άŋντρας]), ανδραγαθία, ανδρεία (ανάλογο προς το εσφαλμ. [Αντρέας] αν̖τί του ορθού [Αŋντρέας]), ανδριάν̖τας, ανδρισμός, ανδροπρεπής, βαμβάκι, βανδαλισμός, βόμβα, βομβητής, βόμβος, βρογχίτιδα, εγχείρημα, εγχείρηση, έγχορδος, έγχρωμος, εγχώριος, εμβαδόν, εμβαθύνω, εμβάπτιση, έμβασμα, εμβατήριο, εμβέλεια, έμβιος, έμβλημα, εμβολή, εμβόλιμος, εμβόλιο, έμβολο, εμβριθής, εμβρόν̖τητος, έμβρυο, ένδεια, ένδειξη, ενδέκατος (ανάλογο προς το εσφαλμ. [έντεκα] αν̖τί του ορθού [έŋντεκα]), ενδελεχής, ενδεχόμενο, ενδημικός, ενδιיάμεσος, ενδιיαφέρον, ένδικος, ενδογενής, ενδοκρινής, ενδομυϊκός, ενδόμυχος, ένδοξος, ενδοτικός, ενδοφλέβιος, ενδοχώρα, ένδυμα, επανδρώνω, επέμβαση, επένδυση, επιτύμβιος, ίαμβος, ίνδαλμα,  ινδιיάνος, ινδικός, καγχάζω, καμβάς, κύμβαλο (ανάλογο προς το εσφαλμ. [τσέμπαλο] αν̖τί του ορθού [τσέɱμπαλο]), λαμβάνω, λέμβος, πανδαισία, πάνδεινα, πανδημία, πανδοχείο, παρέμβαση, παρεμβολή, ρέμβη, ρόμβος (ανάλογο προς το εσφαλμ. [ρούμπος] αν̖τί του ορθού [ρούɱμπος]), σανδάλι, σκάνδαλο, σκανδάλη, σπονδή, σπόνδυλος, συγχαίρω, σύγχ(ι/υ)ση, σύγχρονος, συγχρωτισμός, συγχώνευση, συμβαδίζω, συμβάν, συμβολή, σύμβαση, συμβιβασμός, συμβίωση, συμβόλαιο, σύμβολο, συμβουλή, συμβούλιο, συνδαιτυμόνας, σύνδεση, σύνδεσμος, συνδιיάσκεψη, συνδιδασκαλία, συνδικαλισμός, συνδρομή, σύνδρομο, συνδυיασμός, σύσφιγξη (= σύσφιξη), σφενδόνη (ανάλογο προς το εσφαλμ. [σφεντόνα] αν̖τί του ορθού [σφεŋντόνα]), σφόνδυλος (ανάλογο προς το εσφαλμ. [σφοντύλι] αν̖τί του ορθού [σφοŋντύλι]), τύμβος, χόνδρος, χονδρική (ανάλογο προς τα εσφαλμ. [χοντρική, χοντρός] αν̖τί των ορθών [χοŋντρική, χοŋντρός]) κ.λπ.

Εάν αυτές οι αποδόσεις δεν είναι αν̖τίστοιχες της άρρινης προφοράς των δίψηφων συμφώνων γγ/γκ, μπ και ντ, με συνέπεια τον ψευδισμό και την αλλοίωση της Προφοράς της Κοινής Νεοελληνικής Γλώσσας, τότε ποιες είναι;

Στην Κοινή Νεοελληνική δεν υπάρχει καμία άρρινη προφορά.

Η άρρινη προφορά είναι απόρροια της παν̖τελούς ακηδίας-αγνωσίας των Κανόνων Προφοράς των Ελληνικών που μαθαίνουμε στο Σχολείο και χαρακτηρίζει όλες τις βαθμίδες της Εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα η πλειοψηφία των Ελλήνων σήμερα, δυστυχώς, να μην προφέρει σωστά τη γλώσσα μας.

Εάν στις παραπάνω λέξεις τα συμφωνικά συμ̖πλέγματα [μβ], [νδ] είχαν μετατραπεί σε [μπ] και [ντ] αν̖τίστοιχα, είναι βέβαιο ότι, λόγω της άγνοιας και της γενικότερης σύγχυσης που επικρατεί από τη μη διיάκριση των έρρινων από τα άρρινα δίψηφα σύμφωνα στο γραπτό λόγο, θα προφέρον̖ταν και αυτά ατόφια και συνεπώς εσφαλμένα. Γι’ αυτό η γραπτή αποσαφήνισή τους είναι πλέον επιτακτική ανάγ̖κη.

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   τα ευ̖φωνικά [ŋ] ή [ɱ] πριν από τα δίψηφα σύμφωνα.

             '    η προφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

⭐ΜΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΕΥΧΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ⭐

Στο παρακάτω παλιό αλλά τόσο σημαν̖τικό βίντεο, δύο καταξιωμένοι ηθοποιοί του Θεάτρου μας, στις εορταστικές τους ευχές αναφέρον̖ται στα παιδιά, προτρέπον̖τάς μας να διδαχθούμε από αυτά, χωρίς να παραλείπουν ταυτόχρονα να μας υπενθυμίζουν με την εκφορά τους, τις ευ̖φωνικές συνηχήσεις της γλώσσας μας, στην πρότυπη μορφή της τουλάχιστον.

Kαζάκος: Έτυχε εμείς να σας κρατήσουμε απόψε συν̖τροφιά.

Να ζούμε πάν̖τα σαν παιδιά (⇒ σαμ̖παιδιά)!... Και σαν και (⇒ σαγ̖και) κείνα να χαιρόμαστε. Και σαν και (⇒ σαγ̖και) κείνα στα όνειρα να αφηνόμαστε.

Καρέζη: Ξέρουν σε πράγματα ασήμαν̖τα την ευτυχία να ζητάνε!...

Kαζάκος: Και τα μεγάλα μάτια τους με απορία μάς κοιτάνε και αναρωτιόν̖ται ασφαλώς.

Καρέζη: Γιατί δεν παίζουνε (⇒ δεμ̖παίζουνε) κι αυτοί; Γιατί δεν έρχον̖ται κον̖τά σε μας ν’ ανακαλύψουν τη ζωή!;...

Καζάκος: Πάρτε τις κούκλες σας, τα στρατιωτάκια* σας, αφού παιδιά θα θέλατε και σεις να είστε.

* στρατιיωτάκια, δηλ. χωρίς συνίζηση της διφθόγ̖γου και όχι στρατχιωτάκια.

Tο δικαίωμα στη γνώση και επομένως στην εκμάθηση της Προφοράς της Κοινής Γλώσσας, πριν ο καθένας καταλήξει πώς θα αρθρώνει στη ζωή του το λόγο, είναι αναφαίρετο και βασικό χαρακτηριστικό μιας καλλιεργημένης κοινωνίας, που σέβεται τον εαυτό της και την πολιτισμική της κληρονομιά και κατ’ επέκταση ενός λαού με παρελθόν, παρόν και λαμ̖πρό μέλλον. Εν̖τούτοις, αυτή η τόσο σημαν̖τική και απαραίτητη γνώση για την ορθή εκφορά τής γλώσσας, με εξαίρεση τις Δραματικές Σχολές -και αυτό όχι σε όλες- και ίσως κάποιες Δημοσιογραφικές, δεν παρέχεται!

Ας παραδειγματιστούμε λοιπόν από τους παλαιότερους ηθοποιούς του Θεάτρου μας και ας δώσουμε τα απαραίτητα εφόδια γνώσης στα παιδιά μας, που δεν είναι άλλοι από τους αυριανούς πρωταγωνιστές του τόπου και της ζωής.

Ας μην τα καταδικάσουμε σε μια εσφαλμένη εκφορά για το υπόλοιπο διיάστημα της ζωής τους· και προπάν̖των ας μην τους προσάψουμε το οτιδήποτε, για κάτι που ποτέ δε διδάχθηκαν και για το οποίο δε φέρουν καμία ευθύνη.

Το βίντεο με τις πολύ ωραίες ευχές των παιδιών που ακολουθεί, καρπός της αξιέπαινης πρωτοβουλίας και προσπάθειας των Καθηγητών του Καλλιτεχνικού Σχολείου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, επιλέχθηκε τυχαία. Στο διיαδίκτυο υπάρχουν σίγουρα και άλλες προβολές με ευχές παιδιών, γι’ αυτό και η έκκλησή μου προς την Πολιτεία δεν περιορίζεται στο συγ̖κεκριμένο σχολείο και μόνο για αυτά τα παιδιά. Αφορά όλα τα Σχολεία και την Εκπαίδευση όλων των παιδιών της χώρας! Γιατί είναι διיαφορετικό, λόγω κρατικής αμέλειας ή αδιיαφορίας στην επιμόρφωση των Εκπαιδευτικών, η γλώσσα να εγ̖καταλείπεται στη μοίρα της με συνέπεια να παραφθείρεται, από το να αφήνεται ελεύθερη και στο χρόνο με τη χρήση να μεταβάλλεται.

Η αποσαφήνιση της προφοράς των διφθόγ̖γων, των δίψηφων συμφώνων και της συμ̖προφοράς του τελικού [ν] με το αρχικό συγ̖κοπτόμενο σύμφωνο ή σύμ̖πλεγμα της επόμενης λέξης των ευχών των παιδιών, γίνεται χωρίς να επισημαίνον̖ται τα λάθη, για τα οποία την αποκλειστική ευθύνη φέρει η Πολιτεία, αφού στις τόσο ωραίες ευχές τους, τίποτε άλλο πέραν της διיευκρίνισης της ορθής προφοράς δεν αρμόζει· όπως και στην απαρχή της ζωής τους, που πλημμυρίζει από ενθουσιיασμό και όνειρα για έναν πιο όμορφο κόσμο, τίποτε δεν πρέπει να σταθεί εμ̖πόδιο ή να τα απογοητεύσει.

- Να βλέπουμε με την καρδιά (⇒ τηγ̖καρδιά) και όχι με το μυαλό.

- Ο καθένας ν’ ακολουθήσει τ’ όνειρό του, ακόμα κι αν δεν μπορεί (⇒ δεμ̖πορεί).

- Όλος ο κόσμος ν’ αποδεχθεί το διיαφορετικό, γιατί διיαφορετικό δεν είναι μόνο ό,τι είναι περίεργο.

- Να μπορούσε ο καθένας να ταξιδεύει εκεί που θέλει χωρίς κόστος, σ’ έναν κόσμο (⇒ έναγ̖κόz̥μο) χωρίς άγχος.

- Να είχα ένα φίλο που να μπορούσα να εμ̖πιστευτώ.

- Να είναι πάν̖τα καλοκαίρι.

- Να υπήρχε πάν̖τα ειρήνη στον πλανήτη (⇒ στομ̖πλανήτη) μας.

- Εύχομαι η αλληλεγ̖γύη να είναι το όπλο μας.

- Εύχομαι οι άνθρωποι να μπορέσουν να κολυμ̖πήσουν στη θάλασσα χωρίς να χρειάζον̖ται οξυγόνο.

- Να έχουμε όλοι μας χαρούμενες, καλοκαιρινές διיακοπές.

- Εύχομαι να μην ενδιיαφέρον̖ται οι άνθρωποι μόνο για το συμφέρον τους.

- Είμαστε όλοι ίδιοι, μα όλοι διיαφορετικοί.

Αν τα παιδιά που ακούστηκαν στο βίντεο -αλλά και οι Καθηγητές τους, που σίγουρα δεν είναι οι μόνοι- γνώριζαν τα λάθη που από άγνοια έγιναν στην εκφώνηση των περισσότερων ευχών τους, είμαι βέβαιος πως η ίδια με εμένα αγωνία, θλίψη και απόγνωση για την πορεία της γλώσσας μας θα τους περιέβαλλε.

Σε αυτή την πολύ δύσκολη περίοδο για τη χώρα μας, όπου η κρίση είναι πρώτιστα αξιακή, ας εγ̖κύψουμε στην Παιδεία και στη Γλώσσα. Στα κείμενα και στις ρίζες μας, στη μακραίωνη γλωσσική και πολιτισμική μας παράδοση θα βρούμε και θα ανασύρουμε τη γνώση, τα πρότυπα, τις αξίες, την πίστη, τη χαμένη ταυτότητά μας... Γνώση, αξίες και πρότυπα που δώσαμε και συνεχίζουμε να δίνουμε σε όλο τον κόσμο!

Καλή Χρονιά, με την ευχή και την υποχρέωση, το 2021 η Πολιτεία -ενόψει και της συμ̖πλήρωσης των 200 χρόνων από την επίσημη έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης- να πράξει τα δέον̖τα, ώστε να μάθουν επιτέλους τα παιδιά μας να προφέρουν σωστά τη μητρική τους γλώσσα. Ας μην ξεχνούμε ότι οι πρόγονοί μας έδωσαν τη ζωή τους -μεταξύ άλλων- για αυτή τη γλώσσα!...

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   τα ευ̖φωνικά [ŋ] ή [ɱ] πριν από τα δίψηφα σύμφωνα.

             '    η προφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

             o    η άτονη φώνηση του [ζ].

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής