ΘΑΝΟΣ ΚΩΤΣΟΠΟΥΛΟΣ - ΜΙΑ ΣΗΜΑN̖TΙΚΗ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ, ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

 

Παρακάτω, ο Θάνος Κωτσόπουλος -μία από τις ωραιότερες φωνές του Θεάτρου- απαγ̖γέλει τον αγαπημένο μονόλογο του Αγ̖γελιαφόρου από τους Πέρσες του Αισχύλου, στη βράβευσή του από την Ελληνογαλλική Σχολή για την προσφορά του στο χώρο τού Θεάτρου και των Γραμμάτων.

Επέλεξα τον αείμνηστο καλλιτέχνη και τη διיόλου τυχαία απαγ̖γελία του, γιατί έχει συμβολικό χαρακτήρα και αποτελεί για όλους μας σημαν̖τική παρακαταθήκη, αφού μας διδάσκει: τι εν̖τέλει σημαίνει ηθοποιός (η απαγ̖γελία χρονολογείται το 1990, όταν ο ίδιος ήταν ήδη 79 ετών), ποια είναι η σπουδαιότητα της Ορθοφωνίας στο Θέατρο, και δη στην απόδοση των έργων του κλασικού ρεπερτορίου, ενώ ταυτόχρονα δεν παραλείπει να μας υπενθυμίζει: τις ρίζες μας, ποιες είναι οι αξίες μας και πού πρέπει ως Έθνος να εγ̖κύψουμε.

Άλλωστε η Ελλάδα, διיαχρονικά, δεν έχει τίποτε πιο ουσιיαστικό να επιδείξει, πέρα από πνευματικές αξίες και έργα που εξυψώνουν τον Άνθρωπο, που δημιουργούν και αναδεικνύουν τον Πολιτισμό! 

 

ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΠΕΡΣΕΣ - ΑΓ̖ΓΕΛΙΑΦΟΡΟΣ

(ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ)

Μετάφραση: Ιωάννης Γρυπάρης

Απαγ̖γελία: Θάνος Κωτσόπουλος

 

Απόδοση των ευ̖φωνικών συνηχήσεων:

Αρχή στην πάσα [→ στημ̖πάσα] συμφορά, δέσποινα, κάποια

θεϊκιά κατάρα ή πονηρόν έκαμε πνεύμα,

που φάνηκε από πού δεν ξέρω [→ δεγ̖κz̥έρω]· γιατί κάποιος

Έλληνας ήρθε από το στρατό των Αθηναίων

κι είπε στο γιo σου Ξέρξη αυτά: πως άμα πέσει

της μαύρης νύχτας το σκοτάδι, δε θα εμέναν

οι Έλληνες άλλο, μα στων καραβιών [→ στωγ̖καραβγιών] θα

ορμούσαν τα σκαμνιά πάνω, για να σώσει όπου προφτάσει

καθένας με κρυφή φευγάλα τη ζωή του·

Και κείνος άμα τ᾽ άκουσε, χωρίς να νιώσει

το δόλο του Έλληνα, ούτε των θεών το φθόνο,

σ᾽ όλους τους ναύαρχούς του αυτή τη διάτα [→ δγιάτα] βγάζει:

Σαν παύσουν [→ σαμ̖παύσουν] να φλογίζουνε του ήλιου οι αχτίνες

τη γη, κι απλώσει το σκοτάδι στον αιθέρα,

σε τρεις σειρές να τάξουν τα πολλά καράβια

για να φυλάξουν τα στενά και τα πολύβουα

περάσματα της θάλασσας, κι ολόγυρα άλλα

το θείο του Αίαν̖τα το νησί να περιζώσουν·

γιατί αν γλιτώναν οι Έλληνες τον κακό [→ τογ̖κακό] χάρο,

βρίσκον̖τας με τα πλοία κρυφό φευγιό από κάπου,

όλοι, να ξέρουν, θα ᾽χαναν την κεφαλή [→ τηγ̖κιεφαλή] τους.

Τέτοια με πάρα θαρρετή καρδιά προστάζει,

γιατί δεν ήξερε, οι θεοί το τι του γράφαν.

Κι αυτοί μ᾽ όλη την τάξη [→ την̖τάξη] και με υπάκουη γνώμη

το δείπνο τους ετοίμασαν κι ο κάθε ναύτης

καλοβαλμένα στους σκαρμούς κουπιά επερνούσε.

Κι όταν του ήλιου εχώνεψε το φως κι η νύχτα

κατέβαινε, τη θέση τους πήραν καθένας

κι οι δουλευτάδες του κουπιού κι οι αρματομάχοι·

Κ’ η μια την άλλη απ᾽ τα μακριά καράβια τάξη

παρακινών̖τας ξεκινούν μ᾽ όποια καθένας

του είχε οριστεί σειρά, και στα πανιά οληνύχτα

κρατούσαν τα καράβια τους οι καπετάνιοι.

Μα η νύχτα προχωρεί, κι οι Έλληνες κρυφό δρόμο

ν᾽ ανοίξουν από πουθενά δε δοκιμάζουν·

όταν όμως με τ᾽ άσπρα τ᾽ άτια της η μέρα

φωτοπλημμύριστη άπλωσε σ᾽ όλο τον κόσμο [→ τογ̖κόz̥μο],

μια πρώτ᾽ ακούστηκε απ᾽ το μέρος των Ελλήνων

βουή τραγουδιστά με ήχο φαιδρό να βγαίνει

και δυνατά αν̖τιβούιζαν κι οι βράχοι

του νησιού γύρω, ενώ τρομάρα τους βαρβάρους

έπιασεν όλους, που έβλεπαν πως γελαστήκαν.

Γιατί δεν ήταν για φευγιό που έψαλλαν τότε

σεμνόν παιάνα οι Έλληνες, μα σαν να ορμούσαν

μ᾽ ολόψυχη καρδιά στη μάχη, ενώ όλη ως πέρα

τη γραμμή των της σάλπιγ̖γας φλόγιζε ο ήχος·

κι αμέσως τα πλαταγιστά με μιας κουπιά τους

χτυπούνε με το πρόσταγμα την βαθιάν άρμη

και δεν αργούνε να φανούν όλοι μπροστά μας.

Το δεξί πρώτο, σε γραμμή, κέρας ερχόν̖ταν

μ᾽ όλη την τάξη [→ την̖τάξη], κι έπειτα κι ο άλλος ο στόλος

από πίσω ακλουθά· και τότε ήταν ν᾽ ακούσεις

φωνή μεγάλη από κον̖τά: «Εμ̖πρός, των Ελλήνων

γενναία παιδιά! να ελευθερώσετε πατρίδα,

τέκνα, γυναίκες και των πατρικών [→ τωμ̖πατρικών] θεών σας

να ελευθερώστε τα ιερά και των προγόνων

τους τάφους· τώρα για όλα είναι που πολεμάτε».

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:  `   το ευ̖φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             '    η εκφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

            z̥    η άτονη προφορά του [ζ].

            γ    η απαλή συνήχηση του μαλακοϋπερωικού συμφώνου, μετά τη συνίζηση της διφθόγ̖γου (π.χ.: η περίπτ. του δημώδους τύπου διάτα έναν̖τι του λόγιου διיαταγή).

            ι     η ελαφρά συνήχηση του [ι], ανάμεσα στο αλλόφωνο [κ] και στο εμ̖πρόσθιο φωνήεν [ε] (περίπτ. κεφαλή).

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

ΕΛΕΝΗ ΧΑΤΖΗΑΡΓΥΡΗ - ΜΙΑ ΚΥΡΙΑ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΛΗΘΙΝΗ ΘΕΜΑΤΟΦΥΛΑΚΑΣ ΤΗΣ ΕΥΗΧΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ

Ένας ακόμη υπέροχος μονόλογος του κλασικού ρεπερτορίου, που επιλέγω να διδάσκω στις Δραματικές Σχολές, λόγω των πολύ υψηλών τεχνικών απαιτήσεών του και κατ’ επέκταση του οφέλους που αποκομίζει μία σπουδάστρια μελετών̖τας τον, είναι αυτός από το Τρίτο Επεισόδιο της Μήδειας του Ευριπίδη, σε μετάφραση Παν̖τελή Πρεβελάκη.

Ακολουθεί ερμηνευμένος από την αείμνηστη δραματική ηθοποιό, Ελένη Χατζηαργύρη.

 

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ (1976)

ΗΧΗΤΙΚΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ

Σκηνοθεσία: Αλέξης Σολομός

Μήδεια: Ελένη Χατζηαργύρη

Η ΣΥΓ̖ΚΡΟΥΣΗ ΤΗΣ ΜΗΔΕΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΙΑΣΟΝΑ

 

Απόδοση των ευ̖φωνικών συνηχήσεων, μετά τις παρεμβάσεις που έγιναν στην αρχική μτφρ. για τις ανάγ̖κες της συγ̖κεκριμένης παράστασης:

Παλιάνθρωπε! — τι η γλώσσα μου δε βρίσκει

χειρότερο να πει στην αναν̖τρία σου, —

ήρθες μπροστά μου, ήρθες εδώ ο εχτρός μου

ο μισητός; Και τόλμη το νομίζεις

ή και παληκαριά, τους δικούς σου πρώτα

να βλάφτεις και κατόπι μες στα μάτια

να τους κοιτάζεις!

Μα καλά ‘καμες κ’ ήρθες·

θ’ αλαφρώσει η ψυχή μου να σ’ τα ψάλει,

και θα καεί η δική σου να τ’ ακούσεις.

Σ’ έσωσα σένα, καθώς ξέρουν όσοι

από τους Έλληνες μαζί σου, στην Αργώ,

μπαρκαριστήκαν.

Και τον όφι, που τ’ ολόχρυσο Δέρας

φύλαγε ακοίμητος, εγώ

τον σκότωσα κ’ έκαμα να λάμψει

για λόγου σου το φως της σωτηρίας.

Κι αφού πατέρα πρόδωσα και σπίτι,

ήρθα στου Πήλιου την Ιωλκό μαζί σου,

με πιο πολλή προθυμία παρά γνώση·

και σκότωσα κατόπι τον Πελία [→ τομ̖πελία]

με τα χέρια των ίδιων των παιδιών [→ τωμ̖παιδγιών] του.

Και για όλα τούτα, εσύ μ’ αρνήθης·

καινούργια κλίνη απόχτησες!

Καπνός ήταν η πίστη σου

στους όρκους! Τι να πω, δεν ξέρω [→ δεγ̖κz̥έρω]·

οι θεοί που μας ορίζαν

δε μας ορίζουν πια; ή καινούργιοι

νόμοι για τους ανθρώπους μπήκαν τώρα;

Ω, χέρι μου δεξί! που κάθε τόσο

μου τόπαιρνες. Και γόνατά μου!

Τι μάταιο βγήκε που ένας τιποτένιος

σας αγ̖κάλιαζε άν̖τρας!

Τώρα για πού να σύρω; Για το σπίτι

το γονικό, που τ’ άφησα, για

ν’ ακλουθήσω εσένα;

Γιατί έτσι με κατάν̖τησες· εκείνοι

που έπρεπε να μ’ αγαπούν να μ’ έχουν άχτι,

κ’ εκείνους που δεν έπρεπε να βλάψω,

εχτρούς για το χατήρι σου να κάνω.

Ω Δία! Γιατί έχεις δώσει στου ανθρώπου

αβάσταχτα σημάδια να γνωρίζει

το κάλπικο χρυσάφι, κι όταν έχει

να ξεκρίνει τον κάλπη [→ τογ̖κάλπη] μες στους άν̖τρες,

δε βλέπει στο κορμί του ένα σημάδι;

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             γ   η απαλή συνήχηση του μαλακοϋπερωικού συμφώνου, μετά τη συνίζηση της διφθόγ̖γου.

             z̥   η άτονη προφορά του [ζ].

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

ΑΝΝΑ ΣΥΝΟΔΙΝΟΥ - ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΗΘΟΠΟΙΟΣ Η ΟΠΟΙΑ ΕΔΙΝΕ ΙΔΙ'ΑΙΤΕΡΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ

Ένας από τους μονολόγους του κλασικού ρεπερτορίου που σκόπιμα επιλέγω και κατεξοχήν διδάσκω στις Δραματικές Σχολές, ερμηνευμένος παρακάτω εξαιρετικά, από τη σπουδαία Άννα Συνοδινού.

Προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, πολλή δουλειά στην ίδια τη γλώσσα. Στο κείμενο και στις ιδιיαιτερότητές του, στον ποιητικό λόγο και στο ρυθμό και φυσικά άρτια τεχνική κατάρτιση. Καλή άρθρωση, επαρκή αναπνοϊκή στήριξη, έν̖ταση και έκταση φωνής, φωνητικές δεξιότητες, σωματικό έλεγχο και τον απόλυτο συν̖τονισμό των παραπάνω, δηλ. ό,τι ακριβώς χρειάζεται ένας ηθοποιός για να υποστηρίξει και να αναδείξει ένα ρόλο, αποτελών̖τας, παράλληλα, μία πολύ καλή άσκηση-σπουδή για το μαθητή.

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ (1961)

 ΗΛΕΚΤΡΑ - ΣΟΦΟΚΛΗ

Μετάφραση: Ιωάννη Γρυπάρη

Σκηνοθεσία: Τάκη Μουζενίδη

Ηλέκτρα: Άννα Συνοδινού

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο ΘΡΗΝΟΣ ΚΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΑΣ ΓΙΑ ΕΚΔΙΚΗΣΗ

Απόδοση των ευ̖φωνικών συνηχήσεων σύμφωνα με την παραπάνω ερμηνεία:

Ω άγιיο φως τ’ ουρανού

και συ αγέρα, που ολόγυρα ζώνεις τη γη,

πόσες μ’ άκουσες, πόσες φορές

να πικρο-θρηνωδώ

κι αιματο-στηθοδέρνομαι

όταν παίρν’ η αυγή να χαράζη!

Κι όσο πια για τις ο-λονυχτίες μου,

ξέρ’ η άθλιά μου η κλίνη, στο σκότεινο

μες αυτό το παλάτι, όσα δάκρυα

για τον άμοιρο χύνω πατέρα μου,

που εκεί κάτω στη χώρα τη βάρβαρη

ο φονιάς δεν τον [→ δεν̖τον] φίλεψε ο Άρης,

μα η κακούργα μου η μάνα κι ο Αίγιστος,

τ’ άξιο ταίρι της, σαν ξυλοκόποι [→ σαγ̖κz̥υλοκόποι]

ένα δέν̖τρο, του σκίσανε

με πελέκι φονικό το κεφάλι,

κι άλλος, έξω από μένα, δε βρέθη κανείς

για να σ’ ε-λεηθή,

που με τέτοιο, πατέρα μου, ελεεινό

κι ανάξιο θάνατο πήγες.

Όμως όχι, ποτέ

δε θα πάψω τους θρήνους μου εγώ

και τα ολόπικρ’ αυτά μοιρολόγια,

όσο που θε να βλέπω τ’ αστέρια τα ολόφεγ̖γα

και το φως της ημέρας αυτό·

και σα μιας αηδόνας, που τ’ άλουβα

έχει χάση παιδιά της, οι βόγ̖γοι μου

μπρος στις πόρτες αυτές του πατέρα μου

θ’ αν̖τηχούν και θα κράζουνε σ’ όλους:

Ω δώματα του Άδη και της Περσεφόνης,

Ω Ερμή τ’ Άλλου κόσμου, ω δέσποιν’ Αρά,

ω εσείς, κόρες θεών σεβαστές Ερινύες,

που επιβλέπετε τους αδικο-σκοτωμένους

κι εκείνους που κρυφά τα κρεβάτια των κλέβουν,

μα ελάτε, βοηθάτε, εκδικήσετε

του πατέρα μου το φόνο

και σε μένα, τ’ αδέρφι μου στείλτε,

γιατί πια δε μπορώ (σύμφωνα με τη μτφρ. αν̖τί του δεν μπορώ)

να υποφέρω μονάχη μου εγώ

του καημού το ανεσήκωτο βάρος.

Αν υπήρχε κάτι που έκανε να ξεχωρίζει αυτή την ηθοποιό και να μνημονεύεται ως μία ολοκληρωμένη καλλιτέχνις ήταν, πέραν του αδιיαμφισβήτητου ήθους της και της λαμ̖περής όσο και απέριττης σκηνικής της παρουσίας, η ιδιיαίτερη βαρύτητα που έδινε στην εκφορά του λόγου και εν γένει στην τεχνική.

Βέβαια είχε θητεύσει δίπλα σε σπουδαίους δασκάλους, όπως ήταν ο Ρον̖τήρης και η Κοτοπούλη, που έδιναν τεράστια σημασία στην Ορθοφωνία, στη μελέτη του Αρχαίου Δράματος και στην άσκηση του ηθοποιού. Με άλλα λόγια είχε λάβει κλασική παιδεία.

Ήταν τα πάν̖τα στην ερμηνευτική της φαρέτρα κεκτημένα και σε απόλυτη ισορροπία, γι’ αυτό κατάφερε να γίνει μία αξεπέραστη ιέρεια της Τέχνης.

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

 Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

              '    η εκφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

             z̥    η άτονη προφορά του [ζ].                      

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΚΥΡΙΟΣ ΜΠΟΥΣΑΡ

ΕΝΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΤΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΦΕΡΕΙ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΑΣ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΑΠΟ ΠΟΛΛΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ

     «Λέγομαι Ζακ Μπουσάρ. Είμαι Κεμπεκιανός Νεοελληνιστής. Γεννήθηκα σε μια μικρή πόλη, ανάμεσα στο Moνיτρεάλ και το Κεμπέκ, που λέγεται Τρουά Ριβιέρ. Δηλαδή είμαι Τριποταμίτης!

     Από το κολέγιο που ήμουνα μικρός, διיαπίστωσα ότι η Ελληνική είναι η μητρική γλώσσα του Δυτικού Πολιτισμού κι αποφάσισα να αφοσιωθώ στα Ελληνικά. Το Μονיτρεάλ είναι ελληνική πόλη. Δηλαδή μπορείς και ζεις εδώ στα ελληνικά. Θα πας σε εστιατόρια, σε μαγαζιά, στις εκκλησίες… Έχεις εφημερίδες, ραδιיόφωνο, τηλεόραση στα Ελληνικά. Εδώ ίσως είναι η πολιτική του Κεμπέκ, που ενισχύει τις Κοινότητες και ευτυχώς…  ευτυχώς, ζούμε ελληνικά.

     Γνωρίζω πολλούς ομογενείς εδώ στο Moνיτρεάλ. Τώρα έχω κλείσει, εδώ στο Πανεπιστήμιο του Μονיτρεάλ, σαράν̖τα πέν̖τε χρόνια διδασκαλίας, οπότε καταλαβαίνετε έχω περάσει γενιές. Αλλά καμιά φορά, λέω στους γονείς: ‘’Aκούστε, είστε εγ̖κληματίες όταν δε δίνετε τον θησαυρό της Ελληνικής Γλώσσας στα παιδιά σας! Γιατί η γλώσσα, η Ελληνική, είναι η μητρική γλώσσα του Δυτικού Πολιτισμού! Θα είναι χρήσιμη η γνώση της Ελληνικής σε όλες τις επιστήμες, αφού η ορολογία είναι… πηγάζει από τα Ελληνικά’’.

     Αλλά δεν είναι μόνο αυτό: είναι και μια φιλοσοφία ζωής και δεν μπορεί [→ δεμ̖πορεί] να πει κανείς ότι είναι Έλληνας, αν δεν ξέρει [→ δεγ̖κz̥έρει] την Ελληνική! Γιατί θυμόσαστε το ρητό, ας πούμε, του Ισοκράτη: Έλληνες καλούν̖ται οι της παιδεύσεως της ημετέρας μετέχον̖τες! Δηλαδή, εάν δεν ξέρεις [→ δεγ̖κz̥έρεις] Ελληνικά, κάτι ουσιώδες σου λείπει. Και εδώ που τα λέμε, εδώ στο Moνיτρεάλ έχουν περάσει γενιές ξένων, δηλαδή ξένων… ντόπιων· δηλαδή Κεμπεκιωτών, που έχουν πληρώσει πολλά λεφτά για να μάθουν τη γλώσσα. Λοιπόν, όταν την έχεις από την οικογένεια, πρέπει να την κρατήσεις [→ τηγ̖κρατήσεις]. Γιατί είναι η γλώσσα που δε συγ̖κρίνεται με τις άλλες γλώσσες. Ούτε με τ’ Αγ̖γλικά, τα Γαλλικά. Δηλαδή είναι το αγ̖κωνάρι του Πολιτισμού μας! Κι αυτό το έχουν ξεχάσει μερικοί γονείς.

     Όταν είμαι εδώ, προσπαθώ να μεταδώσω στους Έλληνες εδώ, το καλύτερο που προσφέρει η Ελλάδα. Οι ντόπιοι που μαθαίνουν Ελληνικά, είναι άνθρωποι που έχουν ήδη κάνει σπουδές. Πολλές φορές έχουν διπλώματα. Αλλά ξέρουν πολύ καλά τι χρωστάνε, τι χρωστάμε ως άνθρωποι πολιτισμένοι, που ξέρουμε την ιστορία του Πολιτισμού. Ξέρουν ότι η Ελλάδα είναι, όχι το παν, αλλά το επίκεν̖τρο του Πολιτισμού!

     Καμιά φορά, ξέρετε, κάνω ένα μάθημα σε ανθρώπους που μαθαίνουν Γερμανικά, Ισπανικά -και δεν ξέρουν [→ δεγ̖κz̥έρουν] τίποτα για τα Ελληνικά- τους λέω, εάν θέλετε να γνωρίσετε βαθιά τη γλώσσα του Πολιτισμού που μαθαίνετε, πρέπει να μάθετε Ελληνικά, γιατί οι ρίζες, οι σκέψεις, το γιατί — Οι Λατίνοι πήραν τη λέξη ‘’φιλοσοφία’’ και την έκαναν ‘’πhιλοσοπhία’’. Όταν ξέρεις την Ελληνική, αλλά σε όλη την ιστορία της, γράφεις καλύτερα ή Γαλλικά, Αγ̖γλικά, Γερμανικά, γιατί… γιατί ακόμα και η έννοια της Γραμματικής, της Ρητορικής, του γραψίματος είναι από τα Ελληνικά.

     Εύχομαι κάθε καλό στο Hellenic DNA, γιατί μπορείτε να φτάσετε σε ανθρώπους που δεν έχουν καταλάβει ακόμα ότι ο Ελληνικός Πολιτισμός είναι η βάση του σημερινού ανθρώπου! Όχι μόνο της Αρχαίας Ελλάδος και του Αρχαίου Πολιτισμού. Είναι για το μέλλον!»

- ΤΑ ΣΕΒΗ ΜΟΥ, κύριε Μπουσάρ! 

Το ερώτημα είναι τι κάνουμε ΕΜΕΙΣ για τη γλώσσα αυτή και δη για την ΕΚΦΟΡΑ της!...

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

 Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

              '    η εκφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

             z̥    η άτονη προφορά του [ζ].         

                   έν̖τονοι μαύροι χαρακτήρες, η ορθή προφορά των λέξεων.

                   έν̖τονοι μπλε χαρακτήρες, οι επιπλέον ορθές αποδόσεις.

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

ΟΙ ΔΑΝΕΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΑΓ̖ΓΛΙΚΗ, ΑΔΙἈΨΕΥΣΤΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΤΩΝ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΩΝ ΣΥΝΗΧΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

 

ΓΙΑΤΙ Η ΑΠΟΣΑΦΗΝΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΦΟΡΑΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΕΡΡΙΝΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΑΡΡΙΝΑ ΔΙΨΗΦΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΣΤΕΙ ΑΝΑΓ̖ΚΑΙΑ

Oι λέξεις angel, angioma, clang, dipthong, Εvangelism, falang, gangrene, meningitis, salpingitis, sponge, strangle, syngeneic, syringe, αποτελούν μερικά μόνο λαμ̖πρά παραδείγματα δάνειων λέξεων της γλώσσας μας προς την Αγ̖γλική.

Αφορούν στις άγ̖γελος, αγ̖γείωμα, κλαγ̖γή, δίφθογ̖γος, Ευαγ̖γελισμός, φάλαγ̖γα, γάγ̖γραινα, μηνιγ̖γίτιδα, σαλπιγ̖γίτιδα, σπόγ̖γος, στραγ̖γαλ(-ίζω,-ιστής), συγ̖γενικός, σύριγ̖γα και γράφον̖ται με [ng] και όχι με [g]. 

Δηλ. το δίψηφο σύμφωνο προφέρεται έρρινα [γ̖γ] και όχι ατόφια [γγ].

Το ίδιο συμβαίνει και με τις ankylosis, encauma, encephalogram, encolpion, encomium, encyclopaedia, exoncoma, idiosyncrasy, pancreas, pankration, syncope, syncrisis, με το [n] να αν̖τιστοιχεί στο [γ]. 

Άλλωστε έρρινο είναι το [γ], όπως αναφέρει ο Τζάρτζανος στη Γραμματική του, πριν από άλλο ουρανικό σύμφωνο [γ,κ,χ,ξ].

Δηλ.: αγ̖κύλωση [ŋg], έγ̖καυμα [ŋg], εγ̖κεφαλογράφημα [ŋg], εγ̖κόλπιο [ŋg], εγ̖κώμιο [ŋg], εγ̖κυκλοπαίδεια [ŋg], εξόγ̖κωμα [ŋg], ιδιיοσυγ̖κρασία [ŋg], πάγ̖κρεας [ŋg], παγ̖κράτιο και Παγ̖κράτι [ŋg], συγ̖κοπή [ŋg], σύγ̖κριση [ŋg].

Ομοίως, το [m] του συμ̖πλέγματος [mp] στις λέξεις empathy, empiric, emporium, hippocamp, Olympics, pomp, sympathy, symposium, tympanum, ασχέτως της σημασίας που κάποιες εξ αυτών φέρουν στην Αγ̖γλική, στη γλώσσα μας αφορά την προφορά του έρρινου [μ̖π] και όχι του άρρινου [μπ].

Δηλ.: εμ̖πάθεια [ɱb], εμ̖πειρικός [ɱb], εμ̖πορικό (κέν̖τρο) [ɱb], ιππό-καμ̖πος [ɱb], Ολυμ̖πιακοί (Αγώνες) [ɱb], πομ̖πή [ɱb], συμ̖πάθεια [ɱb], συμ̖πόσιο [ɱb], τύμ̖πανο (ωτός) [ɱb]. 

Διיαφορετικά θα έπρεπε και για τις λέξεις dithyramb, emblem, embryo, iambic, membrane, rhomb, symbol κ.λπ., να πούμε διθύραβος, έβλημα, έβρυο, ιαβικός, μεβράνη, ρόβος,σύβολο και όχι διθύραμβος, έμβλημα, έμβρυο, ιαμβικός, μεμβράνη, ρόμβος, σύμβολο, που ορθώς λέμε.

Για τον ίδιο ακριβώς λόγο στις:

Alexander, Andrew, androgynous, android, andrologist, cylindrical, endocrine, hypochondria, pandemic, pandemonium, rhododendron, scandal, scolopendra, syndesmology, syndicalist, tendon 

όπως και για τις: 

antagonism, Antarctic, antibiotic, anticeptic, antidote, Antigone, antithesis, antonyms, Atlantic, authentic, centre, deontology, eccentric, elephant, entomology, entropy, fantasy, gastroenteritis, gerontic, gigant, mantics, mentor, odontologist, ontology, pantograph, pantomime, pentagon, pentathlon, Pentecost, semantic, stentorian, sycophant, syndrome, syntagmatic, syntax, synteresis κ.λπ. 

η ύπαρξη του [n], όχι μόνον υπενθυμίζει -με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο- την προφορά του έρρινου [ν̖τ] στη γλώσσα μας, αλλά και την επιβάλλει.

Δηλ.: Αν̖τρέας [ŋd], αν̖τρόγυνο (επομένως και άν̖τρας) [ŋd], χον̖τρός [ŋd], δέν̖τρο [ŋd], σκαν̖ταλιά(ρης) [ŋd], σκολόπεν̖τρα [ŋd], τένον̖τας (άρα και τεν̖τώνω) [ŋd], αν̖ταγωνισμός [ŋd], Αν̖ταρκτική [ŋd], αν̖τιβιיοτικό και αν̖τιβίωση [ŋd], αν̖τισηπτικό [ŋd], αν̖τίδοτο [ŋd], Αν̖τιγόνη [ŋd], αν̖τίθεση [ŋd], αν̖τώνυμα/αν̖τωνυμία [ŋd], Ατλαν̖τικός/άτλαν̖τας [ŋd], αυθεν̖τικός [ŋd], κέν̖τρο/εκיκεν̖τρικός [ŋd], δεον̖τολο-γία [ŋd], ελέφαν̖τας [ŋd], εν̖τομολογία/έν̖τομο [ŋd], εν̖τροπία [ŋd], φαν̖τασία/φαν̖ταστικός [ŋd], γαστρεν̖τερίτιδα [ŋd], γερον̖τικός/γέρον̖τας [ŋd], γίγαν̖τας [ŋd], μαν̖τικές/μάν̖της [ŋd], μέν̖τορας [ŋd], οδον̖τολόγος και οδον̖τογιατρός/δόν̖τι [ŋd], ον̖τολογία και όν̖τως [ŋd], παν̖τογράφος/παν̖τομίμα και πάν̖τα/πάν̖τοτε [ŋd], πεν̖τάγωνο/πέν̖ταθλο/πέν̖τε [ŋd], Πεν̖τηκοστή και πεν̖τήκον̖τα/πενήν̖τα [ŋd], σημαν̖τικός [ŋd], στεν̖τόρεια [ŋd], συκοφάν̖της [ŋd], Σύν̖ταγμα/συν̖ταγματικός [ŋd], σύν̖ταξη και συν̖τάκτης/Συν̖τακτικό [ŋd], συν̖τήρηση [ŋd] κ.ο.κ.

Αλλιώς θα πρέπει και για τις παρακάτω ομόρριζες να πούμε: 

Αλέξαδρος, Aδρέας, αδρείος, αδρισμός/αδρόγυνος/αδροειδές/αδρολόγος, κυλιδρικός, εδοκρινής, υποχοδρία/υποχόδριος, παδημία, παδαιμόνιο, δεδροκομία/δεδρύλλιο, σκάδαλο/σκαδαλώδης, συδεσμολογία, συδικαλιστής, σύδρομο/συδρομή, χόδρος, χοδρική 

αν̖τί των ορθών: 

Αλέξανδρος, Ανδρέας, ανδρείος, ανδρισμός/ανδρόγυνος/ανδροειδές/ανδρολόγος, κυλινδρικός, ενδοκρινής, υποχονδρία/υποχόνδριος, πανδημία, πανδαιμόνιο, δενδροκομία/δενδρύλλιο, σκάνδαλο/σκανδαλώδης, συνδεσμολογία, συνδικαλιστής, σύνδρομο/συνδρομή, χόνδρος, χονδρική 

που όλοι μας λέμε.

Επομένως δεν τίθεται απλώς ζήτημα όσον αφορά τη μουσικότητα της γλώσσας μας· δηλ. κατά πόσον η παράλειψη των ευ̖φωνικών συνηχήσεων των [μ], [ν] επηρεάζει την πλαστικότητά της, αλλά ότι πρώτιστα βάλλεται η ετυμολογική και σημασιολογική της δομή και αξία, αφού τα προαναφερθέν̖τα παραδείγματα αν̖τιστοιχούν μόλις σε ένα ελάχιστο μέρος ενός πολύ μεγάλου πλήθους λέξεων της Ελληνικής, οι οποίες αποδίδον̖ται αναλόγως.

Αλήθεια, πώς θα μας φαινόταν, εάν οι Άγ̖γλοι φωνούσαν τις παρακάτω λέξεις αφαιρών̖τας τα αν̖τίστοιχα [m] και [n].

Εάν λ.χ. αν̖τί των:

anger, English, longer, singer, embody, number, member, timber, blond, girlfriend, offend, understand 

πρόφεραν: 

ager, Eglish, loger, siger, ebody, nuber, meber, tiber, blod, girlfried, offed, uderstad.

Το πόσο συνυφασμένοι είναι, δυστυχώς, στην εποχή μας οι ήχοι των [g], [b] και [d] με τα δίψηφα [γγ/γκ], [μπ], [ντ], αποδεικνύεται και από την απόδοση των ξένων λέξεων στη γλώσσα μας.

π.χ.: αγκαζέ [g] αν̖τί του ορθού αγ̖καζέ [ŋg], μάγκο [g] αν̖τί του ορθού μάγ̖κο [ŋg], αμπαλάζ [b] αν̖τί του ορθού αμ̖παλάζ [ɱb], κομπιούτερ [b] αν̖τί του ορθού κομיπιούτερ [ɱp], ραντεβού [d] αν̖τί του ορθού ραν̖τεβού [ŋd], αβαντάζ [d] αν̖τί του ορθού αβανיτάζ [ŋt] κ.ο.κ.

Aυτός είναι ο λόγος που θεωρώ επιβεβλημένη, όσο ποτέ άλλοτε, την άμεση αποσαφήνιση των έρρινων από τα άρρινα δίψηφα σύμφωνα στο γραπτό λόγο.

Γιατί σε λίγον καιρό, η πλειοψηφία των Ελλήνων θα έχει οδηγηθεί όχι απλώς σε μία κακόφωνη, αλλά και ψευδή εκφορά της Κοινής μας Γλώσσας.

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

 Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

               '   η εκφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής