ΟΙ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΚΥΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ

 

ΜΑΡΙΝΕΛΛΑ - Η ΚΑΛΛΙΦΩΝΗ ΚΑΙ ΟΡΘΟΦΩΝΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΣ

Τίτλος: Άνοιξε πέτρα    

Δίσκος: 45 στροφών (1968)

Συνθέτης: Πλέσσας Μίμης

Στιχουργός: Παπαδόπουλος Λευτέρης

 Απόσπασμα από την κινηματογραφική ταινία:

Γοργόνες και Μάγ̖κες

 

Άνοιξε πέτρα να κλειστώ

ήλιος να μη, ήλιος να μη με βλέπει

Αν̖τί για νύφη πρέπει, ω ω

πρέπει στα μαύρα να ντυθώ

Άνοιξε πέτρα για να μπω

χάνω τον άν̖τρα π’ αγαπώ

Νύχτα κατέβα απ’ τα βουνά

νύχτα μαυρο-, νύχτα μαυροφορούσα

Ο άν̖τρας π’ αγαπούσα, ω ω

τώρα για άλληνε πονά

Νύχτα κατέβα απ’ τα βουνά

μέρα να μη με δει ξανά

Μπάτε κορίτσια στο χορό

γύρισ’ αυτός που καρτερώ

Τίτλος: Άμα δείτε το φεγ̖γάρι

Δίσκος: 45 στροφών (1968)

Συνθέτης: Πλέσσας Μίμης

Στιχουργός: Παπαδόπουλος Λευτέρης

Κι άλλη μέρα πέρασε να σε περιμένω

κι άλλο Σαββατόβραδο έφυγε χαμένο

κι ο καημός με άρπαξε πάλι απ’ τον ώμο

θάμ̖πωσαν τα μάτια μου να κοιτώ στο δρόμο

Άμα δείτε το φεγ̖γάρι να του πείτε να μη βγει

να μη δει τα δάκρυά μου που πλημμύρισαν τη γη

Το σκοτάδι χύμηξε απ’ το παραθύρι

το κρασί σου πάγωσε μέσα στο ποτήρι

φάνηκαν στο πέλαγο κάτι πυροφάνια

πέλαγος ατέλειωτο κι η δική μου ορφάνια

Άμα δείτε το φεγ̖γάρι να του πείτε να μη βγει

να μη δει τα δάκρυά μου που πλημμύρισαν τη γη

Τίτλος: Γιατί φοβάσαι

Άλμπουμ: Μαρινέλλα για πάν̖τα (1975)

Συνθέτης: Βλαβιיανός Στέλιος

Στιχουργός: Πυθαγόρας

Γιατί φοβάσαι τη σιיωπή

είμαι δική σου, στο ‘χω πει

Με τη σιיωπή μου σου μιλώ και σε φιλώ

κύμα τρελό, μες στο γιαλό

Παρ’ το φεγ̖γάρι και καν’ το [= κανיτο] βέρα μου

φίλε μου, άν̖τρα και αγέρα μου

Παρ’ τη ζωή μου απόψε να την πιεις [= τημ̖πγεις]

σταγόνα από κρασί, όλος ο κόσμος είσαι εσύ

 

Γιατί γλυκό παιδί μου κλαις

τα δειλινά τις Κυριακές

Εγώ σε κάθε προσευχή κάνω ευχή

να ‘σαι το τέλος μου κι η αρχή

Παρ’ το φεγ̖γάρι και καν’ το [= κανיτο] βέρα μου

φίλε μου, άν̖τρα και αγέρα μου

Παρ’ τη ζωή μου απόψε να την πιεις [= τημ̖πγεις]

σταγόνα από κρασί, όλος ο κόσμος είσαι εσύ (δις)

Τίτλος: Για σένανε μπορώ

Άλμπουμ: Μαρινέλλα (1981)

Συνθέτης: Αν̖τώνης Στεφανίδης

Στιχουργός: Σώτιיα Τσώτου

Για σένανε μπορώ να βγω να ζητιανέψω

κάθε ντροπή ν’ αν̖τέξω, για σένανε μπορώ

Για σένανε μπορώ να βγω γυμνή στους δρόμους

αν̖τίθετα στους νόμους και κάθε ιερό

Για σένανε μπορώ τις φλέβες μου να σκίσω

το αίμα μου ν’ αφήσω να τρέξει σαν νερό

Για σένανε μπορώ πατρίδα να προδώσω

Χριστέ ντρέπομαι τόσο και όμως το μπορώ

Για σένανε μπορώ φονιά να προσκυνήσω

λεπρό να τον φιλήσω, για σένανε μπορώ

Για σένανε μπορώ στον Άδη να κατέβω

και σέρνον̖τας ν’ ανέβω, το πιο ψηλό βουνό

Για σένανε μπορώ στ’ απόσπασμα να πάω

και να χαμογελάω σαν να ‘τανε γιορτή

Ν’ αφήσω σαν νερό το αίμα μου να τρέξει

χωρίς να πω μια λέξη, ούτε όχι ούτε γιατί

Για σένανε μπορώ τις φλέβες μου να σκίσω

το αίμα μου ν’ αφήσω να τρέξει σαν νερό

Για σένανε μπορώ πατρίδα να προδώσω

Χριστέ ντρέπομαι τόσο και όμως το μπορώ

Ερμηνευτές: Μαρινέλλα - Χατζής Κώστας

Τίτλος: Είσαι παν̖τού και πουθενά

Άλμπουμ: Η αγάπη μας (1985)

Συνθέτης: Παπαδημητρίου Αλέξης

Στιχουργός: Σοφού Ρόνη

Έρημος δρόμος ξεκινά

στου χωρισμού την άκρη

ξέρω πως δεν θα ‘ρθεις ξανά

μα δεν κυλά  [= δεγ̖κυλά] το δάκρυ

Όσο η καρδιά σου κι αν ξεχνά

εγώ πεθαίνω ακόμα

εγώ θα ζω στα σκοτεινά

χωρίς ψυχή και σώμα

Ξέρω πως δεν θα ‘ρθεις ξανά

άλλη φορά δεν θα σε δω

όμως για μένα είσ’ εδώ

είσαι παν̖τού και πουθενά (δις)

Είσ’ ένα αγ̖κάθι στην καρδιά [= στηγ̖καρδγιά]

και μια σταγόνα αίμα

μια πίκρα μέσα στην βραδιά

μι’ αλήθεια κι ένα ψέμα

Τα βήματά σου ζων̖τανά

στο χώμα το βρεγμένο

ξέρω πως δεν θα ‘ρθεις ξανά

μα εγώ σε περιμένω

Ξέρω πως δεν θα ‘ρθεις ξανά

άλλη φορά δεν θα σε δω

όμως για μένα είσ’ εδώ

είσαι παν̖τού και πουθενά (τετράκις)

«Η Μαρινέλλα δεν είναι μια τραγουδίστρια καλή ή μέτρια, περίφημη ή σπουδαία. Είναι μια καλλιτέχνις δημιουργός. Έχει όλα τα χαρακτηριστικά αυτού που λέμε Μεγάλος στο είδος του. Ένα από τα χαρακτηριστικά της Μαρινέλλας είναι το πάθος της, ο έρωτας για τη δουλειά που κάνει. Η ανεπανάληπτη προσπάθεια για να φτάσει όσο γίνεται πιο κον̖τά στην τελειότητα, αναδεικνύον̖τας το στίχο, τη μελωδία, με χίλια δυο τεχνάσματα και παιχνίδια ηχητικά της φωνής της, με μια ανεπανάληπτη δεξιότητα στην κίνηση του σώματος και με μια, χωρίς προηγούμενο, μέθεξη μυαλού και ψυχής. Είναι μια πραγματικά ανεπανάληπτη καλλιτέχνιδα στο είδος της». (Μάνος Κατράκης)

«Αν αυτή η γυναίκα διάλεγε να κάνει διיεθνή καριέρα, αρκούσαν δύο εβδομάδες για να μιλάει γι' αυτήν όλος ο κόσμος!». (Φρανκ Σινάτρα)

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   ˆ   το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             י    η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

             γ   η απαλή συνήχηση του [γ].

Οι ευ̖φωνικές συνηχήσεις στα τραγούδια του παλιού ελληνικού κινηματογράφου

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Τα πνευματικά δικαιώματα των τραγουδιών, όπως και τα βίντεο, ανήκουν στους δημιουργούς τους και η χρήση τους γίνεται, αποκλειστικά, για εκπαιδευτικούς λόγους.

ΟΙ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΣ ΔΙἈ ΣΤΟΜΑΤΟΣ, ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΡΑΓΩΔΟΥ, ΚΑΤΙΝΑΣ ΠΑΞΙΝΟΥ

ΤΟ ΜΟΙΡΟΛΟΪ ΤΗΣ ΕΚΑΒΗΣ 

Η ΚΑΤΙΝΑ ΠΑΞΙΝΟΥ ΣΤΟΝ ΟΜΩΝΥΜΟ ΡΟΛΟ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Ηχητικό απόσπασμα: από την Εκάβη του Ευριπίδη

Μετάφραση: Απόστολος Μελαχρινός

Σκηνοθεσία: Αλέξης Μινωτής

(Ιούνιος 1955, Φεστιβάλ Επιδαύρου - Βασιλικό Θέατρο)

«Αλίμονο, αγναν̖τεύω τον εχθρό τού γιου μου του Πολύδωρου,

που μου ‘χε στο σκάφος και στο βλέπος του ο Θρακιώτης…

Έσβησα η μαύρη κι έχασα τον κόσμο (⇒ τοŋg̊όz̥μο = τογ̖κόz̥μο)…

Τ’ όραμα ξεδιάλυνα κι έκρινα την υπνοφαν̖τασιά μου…

Δεν μπόρεσα (⇒ δεɱbόρεσα = δεμ̖πόρεσα) να τον ξορκίσω (⇒

τοŋg̊z̥ορκίσω = τογ̖κz̥ορκίσω) τον ίσκιο με τα μαύρα τα φτερά…».

ΚΡΙΤΙΚΗ Μ. ΚΑΡΑΓΑΤΣΗ - ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΒΡΑΔΥΝΗ»

Απόσπασμα από την κριτική:

«Πρώτη φορά ως σήμερα, άκουσα και κατάλαβα τα πάν̖τα, από την πρώτη ως την τελευταία λέξη. Το κέρδος είναι μέγιστο, γιατί έτσι προεβλήθη εναργώς το κυριότατο στοιχείο της τραγωδίας -ο Λόγος- για να μεταδώσει το δέος στους δεκαπέν̖τε χιλιάδες ανθρώπους που είχαν κατακλύσει το θέατρο της Επιδαύρου.

Η Κατίνα Παξινού στο ρόλο της Εκάβης απέδειξε ακόμα μια φορά ότι είναι πολύ μεγάλη ηθοποιός. Της είμαι ευγνώμων για τη συγ̖κλονιστική συγ̖κίνηση που μου χάρισε. Για αν̖τιχάρισμα, ας μου επιτρέψει να της φιλήσω το χέρι». (Μ. Καραγάτσης)   

«Η Κατίνα Παξινού είναι η ηθοποιός της ψυχής. Ενσάρκωνε τους χαρακτήρες που υποδύον̖ταν από τα βάθη τού είναι της. Δεν υποκρίνον̖ταν, δεν έκανε εξωτερικές μιμήσεις, έπλαθε ολοζών̖τανες ποιητικές μορφές. Με την ίδια όψη, με την ίδια φωνή, με την ίδια ψυχικότητα, με παράφορη πάν̖τα πλαστουργική δύναμη μετουσίωνε τα θεατρικά πρόσωπα, συγχωνεύον̖τάς τα με τη δική της πρωτεϊκή φύση». (Αλέξης Μινωτής)

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   τα ευ̖φωνικά [ŋ] ή [ɱ] πριν από τα δίψηφα σύμφωνα.

             '    η προφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

            o    η άτονη φώνηση του [ζ].

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΟΛΑΚΗΣ - Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ ΠΟΥ ΣΦΡΑΓΙΣΕ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ*

(*Πρώην Σχολική Γραμματική Ε΄& ΣΤ΄Δημοτικού Χρ. Τσολάκη)

Λάμ̖πει ο ήλιος στα βουνά, στους κάμ̖πους το φεγ̖γάρι.

Κάλλιο πέν̖τε και στο χέρι, παρά δέκα και καρτέρει.

Από ρόδο βγαίνει αγ̖κάθι και από αγ̖κάθι βγαίνει ρόδο.

                 

ΠΑΝΔΑΙΣΙΑ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΩΝ ΣΥΝΗΧΗΣΕΩΝ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΕΙΜΝΗΣΤΟ ΔΑΣΚΑΛΟ

(Τηλεοπτική Συνέν̖τευξη)

ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΤΟΥ 

ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ 

«Με τις λέξεις ο ανθρώπινος εγ̖κέφαλος αιχμαλωτίζει το σύμ̖παν. Μέσα στις φόρμες των λέξεων γεννιούν̖ται οι σκέψεις.

Όπως τα ρεύματα των υδάτων κινούν̖ται στην κοίτη του ποταμού και, αν δεν υπάρχει αυτή, σκορπίζουν και χάνον̖ται, έτσι και οι σκέψεις κινούν̖ται στην κοίτη της γλώσσας και χάνον̖ται, όταν χάνεται εκείνη.

Από την ώρα που ο άνθρωπος αποκτά τις λέξεις, η κοίτη της σκέψης του γίνεται λεκτική.

Η σκέψη χωρίς τη γλώσσα είναι βουβή, αλλά και η γλώσσα χωρίς τη σκέψη γίνεται κραυγή.

Με το μικρόκοσμο των λέξεων ελευθερώνεται και φτάνει στο φωναχτό αγέρι της ζωής, ο μέγας κόσμος της ανθρώπινης συνείδησης και του ανθρώπινου μόχθου.

Οι λέξεις, ‘’αυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγας’’ του Ελύτη, είναι αυτές που σηματοδοτούν τα όρια του κόσμου.

Τα όρια του λόγου μου, είπαν, σηματοδοτούν τα όρια του κόσμου μου.

Το παιδί κάνει τη μεγαλύτερη ανακάλυψη της ζωής του, όταν συνειδητοποιεί ότι τα πράγματα έχουν ονόματα».

«Οι γλώσσες ακολουθούν τις κοινωνίες. Όταν χειροτερεύουν οι κοινωνίες, χειροτερεύουν οι έννοιες που διיέπουν τη ζωή, χειροτερεύει και η γλώσσα που τις εκφράζει.

Αυτό όμως δε σημαίνει πως δεν πλουτίζει. Προστίθεν̖ται νέες έννοιες που εκφράζουν την ευτέλεια που μας διיέπει…

Όταν σβήνουν οι γλώσσες, σβήνουν και οι πολιτισμοί.

Ας πάρουμε για παράδειγμα τους τσιγ̖γάνους. Ξέρετε τι ωραία τραγούδια έχουν οι τσιγ̖γάνοι; Τα ήθη, τα έθιμα, οι χοροί τους...

Είναι ένας λαός που έχει έναν σπάνιο λαϊκό πολιτισμό. Ένα παραδοσιακό τραγούδι λέει χαρακτηριστικά: ‘’Γύφτισσα τον εβύζαξε γι’ αυτό έχει φτερά...’’.

Το σχολείο πρέπει να δίνει τις ευκαιρίες σε όλα τα παιδιά να αναπτύξουν τις ικανότητές τους. Αυτό είναι το νόημα και ο σκοπός της Παιδείας.

Σκοπός της Παιδείας είναι να μάθουν οι μαθητές και οι μαθήτριες να δημιουργούν μαζί με τους άλλους και να είναι ευτυχισμένοι μέσα απ’ αυτή τη δημιουργία.

Όμως η δημιουργία αυτή δεν πρέπει να είναι εγωκεν̖τρική, ούτε αυτάρεσκη. Όχι! Πρέπει να είναι προσγειωμένη, να σέβεται και να αξιοποιεί την παράδοση του τόπου, την ιστορία του πολιτισμού και τη σοφία της φύσης».

«Πρέπει να ξεπερνάμε τα φύλα και τις φυλές. Να βλέπουμε πάνω απ΄ όλα τον άνθρωπο, να τον αγαπούμε και να τον τιμούμε, είτε αυτός είναι μαύρος είτε είναι λευκός ή κίτρινος...

Αυτός είναι ο σκοπός της Παιδείας. Να συναδελφώσει τους ανθρώπους και να δώσει σε όλους τις ίδιες ευκαιρίες.

Στο σχολείο δεν κάνουμε διיακρίσεις. Είμαστε μια οικογένεια. Έτσι θα πρέπει να είναι όχι μόνο το σχολείο, αλλά και όλος ο πλανήτης.

Ας έχει καθένας τη γλώσσα του, δεν πειράζει, θα βρούμε και μια κοινή γλώσσα να μιλάμε μεταξύ μας και να συνεννοούμαστε. Υπάρχουν γλώσσες και γλώσσες και κάθε ομάδα με τη δική της γλώσσα και πολιτισμό έχει τη δική της ξεχωριστή χάρη». 

«Τον καλό το δάσκαλο θα τον περιέγραφα με μια λέξη: Αγάπη.

Αυτός που αγαπάει τα παιδιά και τη δουλειά του, είναι άριστος δάσκαλος, γιατί κάνει το καθετί για να προσφέρει στα παιδιά.

Αυτός ο δάσκαλος δεν κουράζεται, διיότι τρέφεται με το πνεύμα της θυσίας. Θυσιיάζεται για τα παιδιά, για τη δουλειά του και αυτό που κάνει τον τρέφει ψυχικά, τον μεγαλώνει μέσα του και του δίνει μια ηθική ικανοποίηση.

Στο καρπερό έδαφος της αγάπης πέφτει ο σπόρος της γνώσης και εκεί ριζώνει και φυλλουριάζει και ανθίζει και καρπίζει.

Όταν είσαι μέσα σε ένα σχολείο και έχεις ένα δάσκαλο αυστηρό, τότε οι ψυχούλες των παιδιών σφίγ̖γονται και δεν καρπίζει η γνώση. Όσο σοφός κι αν είναι, ο αυστηρός δάσκαλος δεν μπορεί να μεταδώσει αυτή του τη σοφία.

Ο δάσκαλος πρέπει ακόμα να ανάβει τη σπίθα. Δεν είναι αυτός που θα μεταγ̖γίσει σοφία, γιατί το κεφάλι του παιδιού  δεν είναι δοχείο για να το γεμίσουμε με γνώσεις.

Είναι σαν την εστία στο τζάκι, που περιμένει το σπίρτο για να πάρει φωτιά.

Να λοιπόν τι συνειδητοποίησα με τα χρόνια:

Πως καλός δάσκαλος και δασκάλα είναι αυτός και αυτή που προετοιμάζουν μεθοδικά το σκηνικό της διδασκαλίας και μετά αποτραβιούν̖ται. 

Όμως, δεν αποτραβιούν̖ται γιατί είναι αργόσχολοι. Όχι!! Αποτραβιούν̖ται για να επιτρέψουν να βγουν στη σκηνή για να πρωταγωνιστήσουν, οι μαθητές και οι μαθήτριες.

Γιατί, πρέπει να ξέρουμε ότι αυτοί, οι μαθητές και οι μαθήτριες είναι οι πραγματικοί πρωταγωνιστές της διδασκαλίας.

Οι δάσκαλοι και οι δασκάλες είμαστε οι βοηθοί, οι ενορχηστρωτές της διδασκαλίας.

Να, λοιπόν:

Καλός δάσκαλος και δασκάλα είναι αυτός και αυτή που βοηθούν τους μαθητές να βγουν στη σκηνή για να αναδείξουν όλα τους τα ταλέν̖τα και όλες τους τις δημιουργικές ικανότητες.

Και πρέπει να ξέρουμε πως όλα τα παιδιά έχουν και ταλέν̖τα και ικανότητες.

Αυτό μου δίδαξε εν̖τέλει η ζωή και η παιδεία τόσων χρόνων».

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `  τα ευ̖φωνικά [ŋ] ή [ɱ] πριν από τα δίψηφα σύμφωνα.

             '   η προφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης

Άρης Βαφιάς - MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

ΜΑΘΕΤΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑ ΠΡΟΦΕΡΟΥΝ ΣΩΣΤΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΑΣ

 

Μένος Φιλήν̖τας 1870-1934

Η ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΩΝ ΕΡΡΙΝΩΝ ΔΙΨΗΦΩΝ ΣΥΜΦΩΝΩΝ 

Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΩΝ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΩΝ ΣΥΝΗΧΗΣΕΩΝ 

Αποσπάσματα από τη «Γραμματική της Ρωμαίικης Γλώσσας», που συνέγραψε ο Μένος Φιλήν̖τας και εκδόθηκε το 1907

μυτόφωνα ή μυτόπνοα = τα έρρινα σύμφωνα, με το [γ] στην προκειμένη περίπτωση να είναι έρρινο, δηλ. να αν̖τιστοιχεί στο μαλακοϋπερωικό [ν] (αλλιώς άγμα [ŋ]).

π.χ.: αγκαλιά = αŋgαλιά (ή αγ̖καλιά - σύμφωνα με την εισήγησή μου για το τι πρέπει να ισχύσει στο γραπτό λόγο για την αποσαφήνιση της προφοράς ανάμεσα στα έρρινα και τα άρρινα δίψηφα σύμφωνα), αμπέλι = αɱbέλι (δηλ. αμ̖πέλι), αντίλαλος = αŋdίλαλος (δηλ. αν̖τίλαλος), κομπανία = κοɱpανία (δηλ. κομיπανία), αντίκα = αŋtίκα (δηλ. ανיτίκα) κ.ο.κ.

δηλ.: αγκωνή (⇒ αŋgωνή) = αγ̖κωνή

άγγελος (⇒ άŋgελος) = άγ̖γελος κ.ο.κ.

π.χ.: τον μπαλωματή τον Πέτρο (στη ροή του λόγου, εφόσον δε μεσολαβεί παύση) ⇒ τοɱbαλωματή τοɱb̥έτρο (όπου ο : η άτονη φώνηση του δίψηφου συμφώνου ή του [ζ], βλ. παρακάτω) = τομ̖παλωματή τομ̖πέτρο

σαν γκόλφι τον κρατώ ⇒ σαŋgόλφι τοŋg̊ρατώ = σαγ̖κόλφι τογ̖κρατώ

τον τσίρο ⇒ τοŋd̥z̥ίρο = τοντζίρο

των τζαμιών ⇒ τωŋdzαμιών = τωντζαμιών 

τον τιμώ ⇒ τοŋd̥ιμώ = τον̖τιμώ

των ντοκτορά ⇒ τωŋdοκτορά = των̖τοκτορά κ.ο.κ.

 

Εννοείται πως και σε αυτή την περίπτωση προφέρον̖ται τα ευ̖φωνικά [ν], [μ]:

δεν ξέρω ⇒ δεŋg̊z̥έρω = δεγ̖κζέρω

αν ψάλω ⇒ αɱb̥z̥άλω = αμ̖πζάλω

- Αξιότιμη Υπουργέ Παιδείας και Θρησκευμάτων

κυρία Ν. Κεραμέως.

Διδάσκον̖ται αυτά τα πράγματα στα Σχολεία;

Τα παιδιά γνωρίζουν, και εάν ναι, γιατί δεν προφέρουν ορθά;

Θα κάνετε κάτι προκειμένου να μάθουν να προφέρουν σωστά τη γλώσσα μας;

«...έχω όμως κι αντισηπτικό (αν̖τί του ορθού αν̖τισηπτικό)

μες στην̖τάξη (✓) να ‘μαι καθαρός

κρατώντας πάντα (αν̖τί των ορθών κρατών̖τας πάν̖τα) απόσταση

στόμα και μυτούλα να κρύβον̖ται (✓) καλά...».

- Καλή σχολική χρονιά, με περισσότερο ενδιיαφέρον και αγάπη για τη γλώσσα!

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

ΥΣΤΑΤΟ ΧΑΙΡΕ ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΕΡΜΗΝΕΥΤΗ ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟ

Τίτλος τραγουδιού: Όλα δικά σου

Άλμπουμ: Πουλόπουλος - 3 (1968)

Συνθέτης: Πλέσσας Μίμης

Στιχουργός: Παπαδόπουλος Λευτέρης

Νύσταξες άστρο μου, φεγ̖γάρι μου

στην αγ̖καλιά μου αποκοιμήσου.

Ξύπνησες ήλιε, αποβροχάρη μου

πάρε το γέλιο μου και πλύσου.

 

Όλα δικά σου μάτια μου

κι ο πόνος σου δικός μου (→ δικόz̥μου).

Είδαν πολλά τα μάτια μου

στις γειτονιές (→ στιz̥γειτονιές) του κόσμου (κόz̥μου).

 

Δίψασες λεύκα μου, κουράστηκες

ρίξε τις ρίζες (→ τιz̥ρίζες) σου σε μένα.

Ήρθε βοριάς και ξεμαλλιάστηκες

πάρ’ την καρδούλα (→ τηγ̖καρδούλα) μου για χτένα.

 

Όλα δικά σου μάτια μου

κι ο πόνος σου δικός μου (→ δικόz̥μου).

Είδαν πολλά τα μάτια μου

στις γειτονιές (→ στιz̥γειτονιές) του κόσμου (κόz̥μου).

Τίτλος τραγουδιού: Έπεφτε βαθιά σιיωπή

Άλμπουμ: Ο Δρόμος (1969)

Συνθέτης: Πλέσσας Μίμης

Στιχουργός: Παπαδόπουλος Λευτέρης

                                                              

Έπεφτε βαθιά σιωπή*

στο παλιό μας δάσο 

“τρέξε να σε πιάσω”

μου ‘χες πρωτοπεί.

Κι όταν έτριζ’ η βροχή

στα πεσμένα (→ πεz̥μένα) φύλλα

πόση ανατριχίλα

μέσα στην ψυχή (→ στημ̖πz̥υχή).

 

Κίτρινο, πικρό κρασί

κίτρινο φεγ̖γάρι

φεύγαν οι φαν̖τάροι

έφευγες και συ.

Κι ‘χες μέσα στην ματιά

ένα σκούρο θάμ̖πος

ένα σκούρο…σάμ̖πως

να ‘πεφτ’ η νυχτιά.

 

Κάποια κόκκινη πληγή

που δε λέει να κλείσει

το μικρό ξωκλήσι

δίπλα στην πηγή (→ στημ̖πηγή).

Και μια κίτρινη σιγή

στο παλιό μας δάσο 

πώς να σε ξεχάσω

που σε πήρ’ η γη.

* Στη λέξη σιיωπή δε συνηχείται το [χ], αφού η δίφθογ̖γος δε συνιζάνεται. 

Μαζί σου ζήσαμε τα πιο τρυφερά, τα πιο αγνά μας χρόνια. Μεγαλώσαμε, ερωτευθήκαμε, μελαγχολήσαμε, κλάψαμε, διיασκεδάσαμε... νοσταλγήσαμε τη χαμένη μας αθωότητα.

Μπορεί να έπεσε ένα σκούρο θάμ̖πος... μια βαθιά σιיωπή μες στην ψυχή, όμως η φωνή σου και τα τραγούδια σου θα μείνουν ανεξίτηλα στην καρδιά μας και θα μεγαλώσουν αρκετές γενιές ακόμη.

Το ευχαριστώ είναι λίγο για όσα με το τραγούδισμά σου μου πρόσφερες.

-Συγγνώμη που δεν πρόλαβα πιο νωρίς να γράψω κάτι για σένα... 

Α.Β.

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   τα ευ̖φωνικά [ŋ] ή [ɱ] πριν από τα δίψηφα σύμφωνα.

             '    η προφορά των φθόγ̖γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

            o    η άτονη φώνηση του [ζ].