ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟN̖TΗΡΗΣ: ΕΝΑΣ ΕΝΟΡΧΗΣΤΡΩΤΗΣ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ Ο ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΦΩΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

 

ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟN̖TΗΡΗΣ

Ο Δημήτρης Ρον̂τήρης ήταν ο πρώτος σκηνοθέτης που αναβίωσε το Αρχαίο Δράμα στη σύγχρονη εποχή, στο φυσικό του χώρο, δηλ. στα αρχαία θέατρα· εκεί που πίστευε ότι αρμόζει να παίζεται το συγ̂κεκριμένο είδος, εγ̂καινιάζον̂τας έτσι τις υπαίθριες παραστάσεις, με την Ηλέκτρα του Σοφοκλή, το 1936 στο Ηρώδειο και δύο χρόνια αργότερα στην Επίδαυρο, αλλά και το θεσμό των Επιδαυρίων (Φεστιβάλ Επιδαύρου), το 1954, με το έργο Ιππόλυτος του Ευριπίδη.

ΗΛΕΚΤΡΑ-ΗΡΩΔΕΙΟ (1936)

ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ (1938) - ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

Ένας εμ̂πνευσμένος δημιουργός, ένας τελειομανής και ακάματος υπηρέτης της Τέχνης· ένας άνθρωπος με πνευματικότητα, ήθος και όραμα, που καθόρισε τις θεμελιώδεις αρχές στην ερμηνεία του Αρχαίου Δράματος.

Με την άρτια επιστημονική και τεχνική του κατάρτιση, με την τέχνη όχι απλώς του διδάσκειν αλλά του παιδαγωγείν, υπήρξε ο σημαν̂τικότερος θεατρικός παιδαγωγός της σύγχρονης περιόδου της ιστορίας μας.

Ένας ιδιיοφυής δάσκαλος, ένας μάγος του Δραματικού Λόγου, που έδινε τα κλειδιά του ρόλου στον ηθοποιό.

Δίδασκε με απόλυτη προσήλωση, πάθος, πειθαρχία και μεθοδικότητα για να αναδείξει τα έγ̂κατα του έργου στην επιφάνεια.

Ήταν ένας ιερέας του λόγου, του ρυθμού και του ήχου.

Το γραπτό κείμενο στα χέρια του μετουσιωνόταν σε ηχητικό-δραστικό.

Η λέξη γινόταν δραματικό στοιχείο, η οποία άλλοτε δημιουργούσε συγ̂κρούσεις και άλλοτε ήταν αποτέλεσμα συγ̂κρούσεων, αποκαλύπτον̂τας, με τον τρόπο αυτό, την πληρότητα του τραγικού μεγέθους, που σε σχέση με το έν̂τονο μεταφυσικό στοιχείο, προκαλούσε στο θεατή το ανάλογο ρίγος και δέος.

Τα πάν̂τα συνέβαιναν μέσα από το ηχόχρωμα της λέξης και τη συνάφεια της μουσικότητας και του ρυθμού με την αναπνοή (διיαφραγματική-ενδοπλεύρια-πισωπλεύρια εστίαση-στήριξη), την οποία θεωρούσε απαραίτητη για την ορθή και την επαρκή φώνηση (επιδαύρια φωνή), αλλά και διיεγέρτη και κινητήριο δύναμη του συναισθήματος και των διיακυμάνσεών του.

Ο Ρον̂τήρης ήταν δάσκαλος της αναπνοής και της εσωτερικότητας και όχι της μίμησης και της τυποποίησης των συναισθημάτων.

Έδινε έμφαση στην άψογη Εκφορά του Λόγου -μεταξύ αυτών και στις ευ̂φωνικές συνηχήσεις των [μ], [ν]- και επεδίωκε την τελειότητα σε θέματα Τεχνικής, όπως η σκηνική παρουσία, ο εσωτερικός ρυθμός, ο επιτονισμός, η όρχηση, ο προσωδιακός λόγος, η έν̂ταση και η έκταση της φωνής, προκειμένου να είναι όλα εναρμονισμένα και να αναδειχθεί η παράσταση.

Θεωρούσε ότι οι ηθοποιοί πρέπει να είναι ένα όργανο υψηλής ποιότητας και ακρίβειας, ένα στραντιβάριους, με γυμνασμένες μελωδικές φωνές και μέγεθος στο Λόγο και ότι ο ηθοποιός φτιάχνεται, δηλ. εκπαιδεύεται και δημιουργείται.

Πίστευε πως ο σκηνοθέτης πρέπει να είναι δάσκαλος και πως για να γίνεις σκηνοθέτης πρέπει να είσαι ένας τέλειος ηθοποιός και τεχνίτης· και ότι αυτό προϋποθέτει ένα συνδυיασμό πολλών, διיαφορετικών γνώσεων -μεταξύ αυτών και της Ορθοφωνίας- ώστε να μπορέσεις να οργανώσεις και να συν̂τονίσεις μία θεατρική δημιουργία.

Ότι η Υποκριτική δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μουσική αίσθηση των συναισθημάτων και ότι εν̂τελής ηθοποιός είναι αυτός που μπορεί να έχει τον απόλυτο έλεγχο του μυϊκού και του νευρικού του συστήματος.

Για το λόγο αυτό εισήγαγε την τεχνική κατάρτιση στην Εκπαίδευσή του -με επιστημονικά κριτήρια και τρόπο συστηματικό- αναβαθμίζον̂τας τη θεατρική παιδεία στη χώρα μας.

Η διδασκαλία του είχε κυρίως χαρακτήρα υποκριτικό, δηλ. ερμηνευτικό, και όχι σκηνοθετικό.

Δυστυχώς, στη σημερινή θεατρική πραγματικότητα δεν υπάρχουν σκηνοθέτες με τη δική του κατάρτιση και το ειδικό βάρος, αφού, πολλοί εξ αυτών, πέραν της άγνοιας ή της απαξίωσης την οποία επιδεικνύουν στη σημαν̂τικότητα της Ορθοφωνίας, φέρουν οι ίδιοι σοβαρά ελαττώματα άρθρωσης.

Τι κι αν στο Εθνικό Θέατρο της Αγ̂γλίας ή στο Royal Shakespeare Company, δίπλα στο σκηνοθέτη, για τις ανάγ̂κες του ρόλου και της παράστασης, υπάρχει πάν̂τοτε ο Δάσκαλος της Ορθοφωνίας (Speech & Voice Director, Voice & Text Coach).

Τι κι αν η Αγ̂γλία φημίζεται για το ιδιיαίτερα υψηλό επίπεδο του Θεάτρου της, εμείς στην Ελλάδα γνωρίζουμε καλύτερα…

Γι’ αυτό ο Ρον̂τήρης υπήρξε αξεπέραστος δάσκαλος και σκηνοθέτης.

Γι’ αυτό ο Ρον̂τήρης, ακόμη και σήμερα, είναι πιο μπροστά από την εποχή μας.

Σύμφωνα με τη ρον̂τήρεια άποψη, η επιτομή της Αρχαίας Τραγωδίας συνοψίζεται στα παρακάτω τρία στοιχεία: στην ανάδειξη του θρησκευτικού και τελετουργικού της χαρακτήρα, στην απόδοση του καθαρού και ουσιώδους, χωρίς στόμφο ή υπερβολές, συναισθήματος και στην ανάδειξη του λυρικού στοιχείου, που οι Τραγικοί Ποιητές πήραν από ένα θρησκευτικό τραγούδι, το διθύραμβο, ανυψώνον̂τάς το σε καλλιτεχνική διיαδικασία, η οποία απομόνωσε την Τραγωδία από την καθημερινή πραγματικότητα.

Μια διיαδικασία που επιτρέπει στην ψυχή του θεατή να διיατηρεί την ελευθερία της, ακόμη και μέσα στη θύελλα των πιο έν̂τονων παθών.

Ο Ρον̂τήρης δυστυχώς δεν εκτιμήθηκε όσο θα έπρεπε.

Άφησε ένα μεγάλο και μακρόπνοο έργο πίσω του.

Με τις παραστάσεις του -εν̂τός και εκτός Εθνικού, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό- τίμησε και πρόβαλε τη χώρα μας σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ με τη διδασκαλία του ανέδειξε ένα πλήθος σημαν̂τικότατων ηθοποιών.

Το Θέατρο και ειδικά το Εθνικό, του οφείλουν πολλά.

Το Εθνικό Θέατρο δε θα πρέπει μόνο να διיαφυλάξει αυτή τη σπουδαία παρακαταθήκη, αλλά και να επενδύσει σε αυτήν.

Να κάνει δηλ. ό,τι κάνουν οι Άγ̂γλοι με το Σαίξπηρ, οι Γάλλοι με το Μολιέρο ή οι Ιάπωνες με το Θέατρο Νο.

Η Μέθοδος του Ρον̂τήρη δεν πρέπει απλώς να αποτελέσει αν̂τικείμενο ενδελεχούς έρευνας και μελέτης, αλλά -τουλάχιστον όσον αφορά τη Δραματική του Σχολή- και πρότυπο τρόπου διδασκαλίας -όπως συμβαίνει με το Σύστημα Στανισיλάφσκι, σε διיάφορες, ανά τον κόσμο, Σχολές- ειδικά εκπαιδευμένων ηθοποιών· μακριά από το στόμφο και τις μιμήσεις, οι οποίοι θα υπηρετήσουν αυτό κυρίως το είδος Θεάτρου (ή εν γένει έργα του κλασικού ρεπερτορίου).

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ-ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ (1954)

Ένα είδος και έναν τρόπο απόδοσης αξεπέραστο, μοναδικό· που στρέφει τα βλέμματα όλου του κόσμου επάνω μας, προκαλών̂τας μεγάλο θαυμασμό και συγ̂κίνηση· που προσδίδει κύρος και ακτινοβολία στη χώρα μας, που αποτελεί σημείο αναφοράς της θεατρικής μας παράδοσης και της μεγάλης πολιτισμικής μας κληρονομιάς.

Δεν είναι τυχαίο ότι όταν κορυφαίοι ξένοι ηθοποιοί, όπως ο Λώρενς Ολιβιέ, καταπιάστηκαν με την Αρχαία Τραγωδία (Οιδίπους Τύραννος, με το Ραλφ Ρίτσαρντσον στο ρόλο του Τειρεσία), δεν απέδωσαν τόσο καλά, όσο οι δικοί μας ηθοποιοί.

Υπάρχει μεγαλύτερη απόδειξη από αυτό;!

Η ΣΥΝΟΔΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟN̖TΗΡΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΦΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ, ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟ

Απόσπασμα από: την εκδήλωση που έγινε προς τιμή των Πειραιωτών Kαλλιτεχνών Αιμ. Βεάκη, Δημ. Ρον̂τήρη και Κατ. Παξινού, στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, το Φεβρουάριο του 2009

Τόσο η ιστορία όσο και η πορεία του Εθνικού Θεάτρου είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το Δημήτρη Ρον̂τήρη.

Μπορεί οι δρόμοι τους να χώρισαν απότομα και με άσχημο τρόπο, ωστόσο η παρουσία του στοίχειωσε στους χώρους του Εθνικού, με το έργο του να μένει ανεξίτηλο, για πολλά χρόνια, σε αυτό.

Οι μαθητές του -ακόμη και αυτοί που τον πρόδωσαν, προκειμένου να τον διיαδεχθούν- διיατήρησαν τις αρχές και τον τρόπο προσέγ̂γισης στην απόδοση των έργων του κλασικού ρεπερτορίου, δημιουργών̂τας έτσι τη μεγάλη παράδοση του Εθνικού Θεάτρου, με το ανέβασμα πραγματικά σπουδαίων παραστάσεων.

Παράδοση η οποία πρέπει, με κάθε τρόπο, να διיαφυλαχθεί.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Εθνικού Θεάτρου οφείλει, έστω και καθυστερημένα, με απόφασή του να ονοματοδοτήσει ένα χώρο, είτε στο κτήριο Τσίλλερ είτε στις εγ̂καταστάσεις της Σχολής, ως ένδειξη αναγνώρισης στον άνθρωπο, ο οποίος με το θείο χάρισμα και το πνευματικό του φως, όχι απλώς ανέδειξε το Αρχαίο Δράμα και λάμ̂πρυνε το Εθνικό, αλλά έδωσε ακόμη και το φως των ματιών του σε αυτό.

Το ήθος αυτού του σπουδαίου ανθρώπου και δασκάλου του Θεάτρου μας, καθώς και η κατάφωρη αδικία και η αγνωμοσύνη προς το πρόσωπό του, τόσο από ανθρώπους του χώρου όσο και της Πολιτείας, αποτυπώνεται στο βιβλίο «Σελίδες Αυτοβιογραφίας», του οποίου την επιμέλεια και το σχολιασμό ανέλαβε η θεατρολόγος, Δηώ Καγ̂γελάρη.

.... Εκτός από τις δοκιμές που κάναμε στο θέατρο, έκανα κάθε μέρα δοκιμές με το Μινωτή, που φτάνανε πολύ συχνά ως τις τρεις το πρωί στο σπίτι μας! Κι έτσι ακολούθησε η μεγάλη επιτυχία του, που τον ανέβασε εκεί που ούτε το φαν̂ταζότανε, όπως τόνιζε, ως τη στιγμή που άρχισε ν’ αρνιέται και να προδίδει τα πάν̂τα, ως και την αξία μου και την ασύλληπτη προσπάθεια που κατέβαλλα συνέχεια διδάσκον̂τάς τον. «Ο μεγάλος Δάσκαλος», όπως διיαλαλούσε, «με έκανε να φτάσω εκεί πού έφτασα». Και μετά την αγνωμοσύνη του, για όλα όσα του πρόσφερα, συνωμότησε, ύστερα απ’ τη φιλοδοξία που τον είχε κυριέψει, με όσους βρήκε πρόθυμους συνεργάτες, και πέτυχε την απομάκρυνσή μου από το Εθνικό!

Κάποτε πληροφορήθηκα από κάποιο έγ̂κυρο πρόσωπο της Διοίκησης, που του είχα εμ̂πιστοσύνη, πως ο Πολίτης βρισκότανε σε διיένεξη με τη Διοίκηση του Εθνικού Θεάτρου και κάποια στιγμή διיαδόθηκε, πως αν εξακολουθούσε η διיαφωνία του και τον αναγ̂κάζανε σε παραίτηση, θα την κάνανε δεκτή και θα τον αν̂τικαθιστούσαν με μένα.

Έκανα κάθε προσπάθεια αμέσως για να εξακριβώσω αν ήτανε βάσιμη η φήμη, που άρχισε να κυκλοφορεί κάπως διστακτικά (και ο Φώτος Πολίτης είχε τρεις μέρες να φανεί στη σκηνή, αφού με κάλεσε και μου είπε πως θα ‘λειπε, γιατί είχε κάποια δουλειά να τελειώσει), και μόλις διיαπίστωσα πως υπήρχε κάποια βάση σ’ αυτή τη διיάδοση, άφησα τη δοκιμή στη μέση. Ζητών̂τας συγγνώμη απ’ τους ηθοποιούς ανεβαίνω στο γραφείο του Πολίτη. Χτυπάω την πόρτα και μου ανοίγει ο ίδιος ο Φώτος. «Με συγχωρείς», του λέω, «αν σε διיέκοψα απ’ τη δουλειά σου».

«Όχι, μη μου ζητάς συγγνώμη», μου τονίζει, μα η στενοχώρια ήτανε ζωγραφισμένη στο πρόσωπό του. «Ξέρεις γιατί ήρθα Φώτο;», του λέω. «Έμαθα κάτι που θέλω να πιστέψω πως δεν αν̂ταποκρίνεται στην αλήθεια. Διיαδίδεται πως βρίσκεσαι σε διיαφωνία με το Διοικητικό Συμβούλιο του Εθνικού Θεάτρου και πρόκειται να παραιτηθείς, αν δεν υπάρξει τρόπος να αρθεί η διיαφωνία. Και μάλιστα αναφέρεται και το όνομά μου ως αν̂τικαταστάτης σου. Λοιπόν σου δηλώνω, αν είναι βάσιμες αυτές οι κακοήθεις διיαδόσεις, πως, μαζί με την παραίτησή σου, υπογράφω κι εγώ την παραίτησή μου απ’ το Εθνικό Θέατρο. Το δηλώνω ρητά και κατηγορηματικά».

Είδα το Φώτο να γεμίζει δάκρυα απ’ τη συγ̂κίνησή του. Στεκότανε ορθός. Με αγ̂καλιάζει και με φιλάει. «Σ’ ευχαριστώ πολύ, αγαπητέ μου Δημήτρη», μου λέει. Του σφίγ̂γω το χέρι πολύ συγ̂κινημένος κι εγώ, και αφού του τόνισα πως πρέπει να πάψει να είναι στενοχωρημένος, έφυγα για να συνεχίσω τη δοκιμή. Στο διיάλειμμα έρχεται στο γραφείο μου ο Μιχαηλίδης, ταραγμένος και συγ̂κινημένος: «Τι του κάνατε του κυρίου Πολίτη και είναι τόσο συγ̂κινημένος;». Τώρα που πήγα στο γραφείο του τον είδα με δάκρυα στα μάτια. «Τι σας συμβαίνει, κύριε Πολίτη;», τον ρώτησα ανήσυχος.

«Άκουσε, Μιχαηλίδη», μου απαν̂τάει, «είχα χάσει την εμ̂πιστοσύνη μου στους ανθρώπους και ο Ρον̂τήρης με έκανε να την ξανακερδίσω».

Το 1955, ο τότε υπουργός Παιδείας κ. Αχιλλέας Γεροκωστόπουλος με απέλυσε απ’ τη θέση του Διיευθυν̂τή του Εθνικού Θεάτρου, με τον ισχυρισμό ότι δεν αν̂ταποκρινόμουν όπως έπρεπε στα καθήκον̂τά μου ως Διיευθυν̂τής.

Ο ίδιος ο Υπουργός, που σε κάθε συνάν̂τησή μας, όταν ερχότανε στο θέατρο, δε σταματούσε τα εγ̂κώμιά του για την πολύπλευρη και εξαιρετική προσφορά μου, στο Εθνικό Θέατρο. Τόσα εγ̂κώμια που έφταναν τα όρια της υπερβολής.

Και ύστερα από λίγο χρόνο με απέλυσε απ’ το Εθνικό!

Προτού παραιτηθεί το ΔΣ, μου έδωσε εν̂τολή να συναν̂τήσω τον Πρωθυπουργό Αλέξανδρο Παπάγο, τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας κ. Παναγιώτη Κανελλόπουλο και τον Υπουργό Προεδρίας κ. Γεώργιο Ράλλη και να διיαμαρτυρηθώ έν̂τονα για την αχαρακτήριστη αυτή ενέργεια της Κυβέρνησης. Έγινε η συνάν̂τηση και ανέφερα στο ΔΣ τις αν̂τιδράσεις των αρμοδίων.

Όταν ήρθε το θέμα στη Βουλή έγινε μεγάλος πάταγος. Ήτανε όμως ξεκαρδιστική η απάν̂τηση που έδωσε ο κ. Κανελλόπουλος, ο οποίος, όταν τον είχα συναν̂τήσει, με κράτησε μία ώρα στο γραφείο του και εγ̂κωμιάζον̂τας την καταπληκτική, πολύχρονη καλλιτεχνική δράση μου, άφησε στο τέλος την εν̂τύπωση πως θα φρον̂τίσει για την αποκατάσταση του δίκαιου αιτήματός μου. Τον ευχαρίστησα και έφυγα.

Όταν το βράδυ το διηγιόμουνα σε γνωστούς μου στον προθάλαμο του Ξενοδοχείου Κινγκ Τζωρτζ, όλοι σχεδόν εκφράσανε τη δυσπιστία τους για όσα μου υποσχέθηκε πως θα κάνει ο Κανελλόπουλος. Εγώ έφερα αν̂τιρρήσεις, γιατί γνωριζόμαστε από νέοι, χρόνια ολόκληρα και συζητούσαμε πάν̂τα για σοβαρά, πνευματικά θέματα. Είχανε όμως δίκιο όσοι δυσπιστούσανε σε αυτά που τους διηγήθηκα.

Όταν έγινε σάλος στη Βουλή για την απόλυσή μου, σηκώθηκε και δικαιολόγησε την Κυβέρνηση, και μέσα στα τόσα απίθανα που είπε, βρήκε και ένα επιχείρημα γι’ αυτή την ενέργεια της Κυβέρνησης, που προκάλεσε τα γέλια όλου του κόσμου:

«Παρ’ όλη την αξία του Ρον̂τήρη, η Κυβέρνηση μπορεί να κάνει και καμιά αλλαγή, αν το κρίνει σκόπιμο, για να κριθούν και άλλοι ικανοί του Θεάτρου!».

Έκανα ένσταση κατά της παράνομης απόφασης για την απόλυσή μου. Ώσπου να αποφασίσει το Δικαστήριο, έπρεπε να παραμείνω Διיευθυν̂τής του Θεάτρου. Μα κι αυτό το νόμιμο δικαίωμα το παραβιάσανε!

Το αποτέλεσμα είναι πως η σκευωρία πέτυχε. Έπεισαν την Κυβέρνηση και με απέλυσε από τη Διיεύθυνση του Εθνικού. Και μάλιστα εν απουσία μου, ενώ βρισκόμουνα στο εξωτερικό, φρον̂τίζον̂τας για περιοδεία του Εθνικού, με Αρχαίες Τραγωδίες! ....

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

 Όπου:   ˆ   το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

              י    η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά.

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ, ΠΕΡΙΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΙ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

Απόσπασμα από την ταινία: ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑN̖TΙΣΤΑΣΗ (1970)

Φωνή Στρατιיώτη: Δεν μπορείτε [→ δεμ̂πορείτε] δεσποινίς, είναι διיαταγή!

Καρέζη: Μου είναι αδιיάφορο!… Κανένας σας δεν μπορεί [→ δεμ̂πορεί] να μ’ εμ̂ποδίσει.

Φωνή άλλου Στρατιיώτη: Το ξέρουμε, μα έχουμε διיαταγή.

Καρέζη: Να του πείτε πως είναι ανάγ̂κη.

Φωνή Στρατιיώτη: Κανένας δεν μπορεί [→ δεμ̂πορεί] να τον δει.

Καρέζη: Μου ‘στειλες, Ίκαρε, μια διיαταγή… Δε σε είδα ποτέ για να σου πω, τι ένιωθα τις νύχτες που γύριζα στο σπίτι μου, ύστερα από τα ραν̂τεβού μου με το Χανς. Έπλενα τα χέρια μου που τα ‘χαν αγ̂γίξει τα χέρια του. Δάγ̂κωνα με λύσσα τα χείλη μου που είχαν μιλήσει τη γλώσσα του. Κατέβαζα το κεφάλι μου, γιατί ντρεπόμουνα τον κόσμο [→ τογ̂κόz̥μο] που μ’ έβλεπε μαζί του… Εγώ όμως δεν κρυβόμουνα [→ δεγ̂κρυβόμουνα]. Την ντροπή [→ την̂τροπή] μου τη γύριζα παν̂τού, για να με βλέπουνε και να με φτύνουνε κατάμουτρα! Μάθε το όμως μια για πάν̂τα! Δεν πολεμάω [→ δεμ̂πολεμάω] για σένα, Ίκαρε, μα για τον άν̂τρα που έχασα. Τον άν̂τρα που μου σκότωσαν, γι’ αυτόν κάνω ό,τι κάνω…

Καζάκος: Γι’ αυτό υπόγραψα τη διיαταγή... Έδωσες αρκετά στην Αν̂τίσταση. Από δω και πέρα, η κάθε στιγμή θα είναι αβάσταχτη πια για μας…

Καρέζη: Πώς το άν̂τεξες αυτό, αγάπη μου;!... Πώς το άν̂τεξες;

Καζάκος: Να, που δεν το [→ δεν̂το] άν̂τεξα! Δεν το [→ δεν̂το] άν̂τεξα ως το τέλος.

Καρέζη: Δε σ’ έχω κον̂τά μου;!... Δε σε σφίγ̂γω;!... Είσαι ζων̂τανός, αγάπη μου! Ζων̂τανός… ζων̂τανός!!

Καζάκος: Πόσο λίγο σ’ αγαπώ… το ξέρουν οι νύχτες μου· οι απέραν̂τες ξάγρυπνες νύχτες μου!... Το μαρτύριό μου να σε βλέπω· να ‘σαι δίπλα μου, να σ’ αγ̂γίζω* σχεδόν και να μη σου μιλώ!… Λύγισα, Άννα! Δεν άν̂τεξα, λύγισα...

*και όχι αγγίζω (όπως εκ παραδρομής ειπώθηκε στην ταινία).

Απόσπασμα από την ταινία: ΥΠΟΛΟΧΑΓΟΣ ΝΑΤΑΣΣΑ (1970)

Καλογήρου: Εσένα σε θυμάμαι· έχουμε συναν̂τηθεί κάποτε στην Κωπαΐδα [→ στηγ̂κωπαΐδα]… Αυτό σημαίνει πως θα ξέρεις και τις συνήθειיες του τόπου μας. Θα ‘χεις υπόψη σου λοιπόν πως στην Ελλάδα μετά το γάμο, προτιμούμε το γλέν̂τι και όχι τους σκοτωμούς· και φυσικά σε κάτι τέτοιες ώρες οι καμ̂πάνες δεν πρέπει [→ δεμ̂πρέπει] να σωπαίνουν.

Παπαμιχαήλ: Συν̂ταγματάρχα, πού είσαι; Μην κρύβεσαι [→ μηγ̂κρύβεσαι]!... Έναν ήρωα δεν τον [→ δεν̂τον] αφήνουν να περιμένει!... Επιτέλους, να κι ο Συν̂ταγματάρχης-φάν̂τασμα! Ο κατασκευαστής αυθεν̂τικών ηρώων!... Μήπως σε τρομάζει το φάν̂τασμα εκείνου που έστειλες στο θάνατο και γύρισε;!…

Αυτή τη στιγμή βασανίζουν μια αθώα γυναίκα· αύριο θα τη στήσουν στον τοίχο [→ στον̂τοίχο]… Σε ρωτάω, γιατί;!

Σίγουρα κάτι άλλο θέλεις να πεις κι είμαι μεθυσμένος· δεν καταλαβαίνω [→ δεγ̂καταλαβαίνω]… Δεν είναι δυνατόν να στείλατε τρεις αθώους στο γερμανικό απόσπασμα.

Καλογήρου: Τους στείλαμε σφίγ̂γον̂τας την καρδιά [→ τηγ̂καρδιά]· κι ύστερα στείλαμε την πληροφορία [→ τημ̂πληροφορία] στην Ελλάδα, δήθεν για τους δικούς μας, με τον ασύρματο...

Παπαμιχαήλ: Όχι, δεν μπορώ [→ δεμ̂πορώ] να το πιστέψω αυτό… Μου είναι αδύνατον· δεν μπορεί [→ δεμ̂πορεί] να έγινε!...

Καλογήρου: Είναι πόλεμος Ορέστη· και στον πόλεμο [→ στομ̂πόλεμο] μπορεί να γίνουν όλα. Μόνο έτσι θα το πιστέψουν οι Γερμανοί. Αν το [→ αν̂το] βγάλουν απ’ τα χείλη ηρώων.Ύστερα από αληθινές ανακρίσεις και βασανιστήρια.

Παπαμιχαήλ: Και καλά, θυσιיάσατε δύο άν̂τρες. Τι γυναίκα, όμως, γιατί; Για ποιο λόγο;!

Καλογήρου: Αν δε λύγιζαν οι άν̂τρες, εκείνη κάποτε θα λύγιζε και θα τα ‘λεγε όλα.

Παπαμιχαήλ: Βούλωστο! Δεν μπορώ [→ δεμ̂πορώ] να σ’ ακούω.

Καλογήρου: Για να ελευθερωθούν εκατομμύρια· για να σταματήσει πιο σύν̂τομα η σφαγή. Για να ‘ρθει πιο κον̂τά η νίκη.

Πάν̂τα κάπως έτσι ήταν, πάν̂τα κάπως έτσι θα ‘ναι. Ώσπου να καταργήσουν οι άνθρωποι τον πόλεμο [→ τομ̂πόλεμο].

Καλωσήλθες στην Πατρίδα [→ στημ̂πατρίδα]! Βρίσκομαι εδώ για να σε υποδεχθώ και να σου πω πως ολόκληρη η Ελλάδα σε υποδέχεται με αγάπη και ευγνωμοσύνη, για όσα προσφέρατε εσύ κι ο άν̂τρας σου στον Αγώνα για τη Λευτεριά.― Κι αυτό είναι μια μικρή αν̂ταμοιβή για τις θυσίες σου. Η Ελληνική Πολιτεία σού απονέμει το βαθμό της Υπολοχαγού του Υγειονομικού Σώματος Στρατού, για να μπορείς να έχεις κάποια σύν̂ταξη… Και το Ανώτατον Παράσημον Διיακεκριμένων Υπηρεσιών εκ μέρους του Συμμαχικού Αρχηγείου, για τη νίκη στη Σικελία και τη συν̂τριβή του Άξονος! Ο Ορέστης δεν είχε κανένα στον κόσμο [→ στογ̂κόz̥μο]… Αυτά είναι τα παράσημά του.

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

 Όπου:   ˆ   το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

              י    η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά.

              o   η προφορά του άτονου [ζ].

Χρόνια Πολλά Ελλάδα - Χρόνια Πολλά Έλληνες!!

Με περισσότερη αγάπη και ευαισθησία στα θέματα της

Γλώσσας μας!...

 

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΦΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΤΕΛΙΚΑ, Ή ΣΤΡΑΒΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΓΙΑΛΟΣ Ή ΣΤΡΑΒΑ ΑΡΜΕΝΙΖΟΥΜΕ...

Απόσπασμα από την τηλεοπτική επιμορφωτική εκπομ̂πή «Σε προσκυνώ, γλώσσα», της δημοσιογράφου και κλασικής φιλολόγου Βίκης Φλέσσα και του καθηγητή Γλωσσολογίας και πρώην Πρυτάνεως του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεωργίου Μπαμπινιώτη, για την Ορθοφωνία και την Προφορά της Κοινής Νεοελληνικής Γλώσσας.

Ο Marc Colombat

Η αναφορά του Colombat στον όρο Ορθοφωνία
και το σύγ̂γραμμά του για τον τραυλισμό

Ο έγ̂κριτος γλωσσολόγος είχε και στο παρελθόν αναφερθεί στην Προφορά της Κοινής Νεοελληνικής και στο διיαχωρισμό μεταξύ των έρρινων και των άρρινων δίψηφων συμφώνων, στο «Ομιλείτε Ελληνικά», τόσο όταν την ψυχαγωγική εκπομ̂πή, με θέμα τη Γλώσσα, παρουσίαζε η Λιάνα Κανέλλη, όσο και αργότερα, η Μαρία Χούκλη.

Προς επίρρωση των παραπάνω, σταχυολογώ χωρία από:

1. την πρώην Σχολική Γραμματική του Δημοτικού, του Μανόλη Τριαν̂ταφυλλίδη (σελ.14)

2. την ανατύπωση της Έκδοσης του ΟΕΣΒ της Νεοελληνικής Γραμματικής του 1941

3. την πρώην Σχολική Γραμματική της Ε΄& ΣΤ΄ Δημοτικού του Χρίστου Τσολάκη

4. την πρώην Σχολική Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας του Αχιλλέα Τζάρτζανου

5. τη «Γραμματική της Ρωμαίικης Γλώσσας» του Μένου Φιλήν̂τα

Ας δούμε παρακάτω τι διδάσκεται αν̂τ’ αυτών, αβασίμως και αδιיακρίτως, στους μαθητές σήμερα:

1. Aπόσπασμα από το βίντεο τηλεκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας για την Προφορά της Κοινής Νεοελληνικής Γλώσσας

2. Απάν̂τηση της Δασκάλας της τηλεκπαίδευσης, σε ερώτηση που τέθηκε στο κανάλι της στο youtube, για το δίψηφο [ντ] στη λέξη παν̂τόφλες.* (Ανατρέξτε στα σχόλια της πηγής)

 

*Με τον εξελληνισμό του ιταλ. pantofola το λατιν. σύμ̂πλεγμα [nt] τράπηκε σε [ŋd], δηλ. προσαρμόστηκε στο γλωσσικό μας κανόνα, αφού η διיατήρησή του, σε αυτή την περίπτωση, θα ήταν εξεζητημένη.

3. Απόσπασμα από τη νέα Σχολική Γραμματική της Ε΄& ΣΤ΄ Δημοτικού (σελ. 40)

4. Αποσπάσματα από τη νέα σχολική Γραμματική της Α΄, Β΄& Γ΄ Γυμνασίου - Φωνητική και Φωνολογία (σελ. 20, 27)

Φαίνεται, πλέον, πως κάποιοι αποφάσισαν, ακρίτως και αυτοβούλως, να επιβάλλουν στη γλωσσική μας συνείδηση ότι τα δίψηφα σύμφωνα αφορούν πάν̂τοτε ένα φθόγ̂γο και ποτέ δύο, αν̂τιβαίνον̂τας στους γλωσσικούς μας κανόνες και αμφισβητών̂τας μεγάλους Δασκάλους της Ελληνικής, της Ορθοφωνίας και του Θεάτρου μας, όπως: 

το Φιλήν̂τα, τον Τριαν̂ταφυλλίδη, τον Τζάρτζανο, τον Τσοπανάκη, τον Τσολάκη, την Κοτοπούλη, το Ρον̂τήρη, τον Καραντινό, το Μινωτή, την Παξινού, τον Κατράκη, το Μυράτ, τον Κωτσόπουλο, το Βόκοβιτς, τον Καλλέργη, το Χορν, τον Τζόγια, την Αρώνη, την Αλ. Κατσέλη, τη Χατζηαργύρη, τη Συνοδινού, τον πατέρα του υπογράφον̂τος το άρθρο και άλλους πολλούς (στο ιστολόγιο μπορεί κανείς να βρει όλες τις αναφορές στα πρόσωπα), οι οποίοι, μέσω της κύριας ενασχόλησής τους και της άμεσης σχέσης της με το Λόγο, υπήρξαν όχι απλώς πρότυπα ορθής εκφοράς, αλλά και θεματοφύλακες της σπουδαίας γλωσσικής μας παράδοσης.

Δε γνωρίζω εάν έχει υποπέσει στην αν̂τίληψη του κυρίου Μπαμπινιώτη η αναφορά της τωρινής Σχολικής Γραμματικής της Ε΄ & ΣΤ΄ Δημοτικού για τα δίψηφα σύμφωνα και αν̂τιστοίχως της Α΄, Β΄ & Γ΄ Γυμνασίου για τις τροπές-συμ̂προφορές στη ροή του λόγου. 

Ωστόσο, ως πρόσωπο το οποίο χαίρει κύρους και αναγνώρισης σε θέματα που άπτον̂ται της Γλώσσας, εκτιμώ ότι η τοποθέτησή του επί των τελευταίων θιγουσών -την Προφορά της Κοινής Νεοελληνικής σχολικών- αναφορών, θα είχε βαρύνουσα σημασία.

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

 Όπου:   ˆ  το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

              '   η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά.

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς

2018-2021: 3 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ orthophonia.gr ΚΑΙ 100 ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΩΝ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΩΝ ΣΥΝΗΧΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

 ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΩΝ ΔΙΨΗΦΩΝ ΣΥΜΦΩΝΩΝ; ΤΙ ΠΡΟΚΡΙNΟΥΝ ΟΙ ΙΘΥΝΟN̖TΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ ΜΑΣ ΤΑΓΟΙ;

Στη γλώσσα μας, μεταξύ άλλων, χρησιμοποιούν̂ται ο τόνος, η απόστροφος, τα διיαλυτικά και η υποδιיαστολή, προκειμένου να αποδοθούν σωστά οι λέξεις και τα νοήματά τους.

Λ.χ.: στη λαϊκή χρειάζον̂ται τα διיαλυτικά διיαφορετικά θα πούμε λαική. Στο αμ’ πώς; η απόστροφος, για να μην προφέρουμε αμ̂πώς; Στο επίρρημα πώς ο τόνος, προκειμένου να ξεχωρίζει από τον ειδικό σύνδεσμο πως. Στο ό,τι η υποδιיαστολή για να δηλώσει ότι είναι αναφορικό και όχι ειδικός, χρονικός ή αιτιολογικός σύνδεσμος. Στον αδύνατο τύπο της αν̂τωνυμίας πάλι ο τόνος, όταν υπάρχει κίνδυνος να γίνει σύγχυση και να θεωρηθεί ο τύπος εγ̂κλιτικός κ.ο.κ.

Τι χρειάζεται στις λέξεις φεγ̂γάρι [ŋg], αγ̂κάθι [ŋg], πέν̂τε [ŋd], εκπομ̂πή [ɱb](ενδεικτικά τα παραδείγματα, αφού υπάρχουν χιλιάδες αναφορές με δίψηφα έρρινα σύμφωνα στο μέσον της λέξης), για να μην πούμε φεγγάρι [g], αγκάθι [g], πέντε [d], εκπομπή [b] και τι στις αφουγκράζομαι, έμπα και άντε για να μη συμβεί το αν̂τίθετο;

Τι χρειάζεται στην περίπτωση της σύνθετης συν̂τονισμένος σε σύγ̂κριση με την επίσης σύνθετη κακοντυμένος, τι στην περίπτωση του ξεμπλέκον̂τας σε σχέση με το ξεμπλέκω και τι στο εμ̂πλέκον̂ται αλλά όχι στο έμπλεξα;

Στις μπαμ̂πού, ντανיτέλα και απαν̂τών̂τας έναν̂τι των μπομπονιέρα (< ιταλ. bomboniera), μπουμπούκι, νταντά, παρόλο που σε όλες έχουμε άμεση επανάληψη του δίψηφου συμφώνου; 

Στις σαμיπάνια, ανיτίκα, ταμיπεραμένיτο σε σχέση με τις λάμ̂πα (< γαλλ. lampe < ελλην. λαμ̂πάς), τσάν̂τα (< τουρκ. çanta), τέμ̂πλο (< λατιν. templum) ή τσιμέν̂το (< ιταλ. cimento);

Τι είναι αναγ̂καίο στο κομיπιούτερ και τι στο κομ̂πιουτεράκι, στο μονיτάζ και στο μον̂τάρω ή στο κονיτρόλ και στο κον̂τρολάρω και τι στο κόμיπλεξ σε σύγ̂κριση με το κομ̂πλεξικός και το κομπλάρω;

Στις περιπτώσεις των βεν̂τέτα, τούμ̂πα και καμ̂πάνα έναν̂τι των βεντέτα (διיασημότητα), τούμπα (πνευστό), καμπάνα (μεμονωμένος ξενοδοχειακός οικίσκος);

Στις κάγ̂κελο, ζογ̂κλέρ, σανיτιγί, ινיτερπόλ, σαμיπουάν, ταμיπόν, ζαμ̂πόν, κομ̂πινεζόν έναν̂τι των βεγγέρα, ζιβάγκο, γιόγκα, μοντέρνος, μπαλάντα, έμπολα, ρόμπα, σόμπα;

Στις βεράν̂τα, κουβέν̂τα, ρέν̂τα, τέν̂τα, μάμ̂πο, τέμיπο, ραν̂τεβού σε σχέση με τις βουντού, ταμπού;

Στο αμ̂πραγιάζ σε σύγ̂κριση με το ντεμπραγιάζ ή στο αμ̂παλάζ με το αμπαζούρ;

Στο αμ̂πάρι με την αμπάρα και στην εγ̂γραφή (ή εγיγραφή) με την αγκράφα;

Στο καλαμ̂πόκι με το καλαμπούρι ή στις μπάν̂τα και μπαν̂τάνα σε σχέση με τον μπαντανά;

Στη συν̂τριβή με το σιντριβάνι ή στο ταμ̂πούρ(λ)ο με το ταμπούρι και το ταμπουρέ;

Στον τσιγ̂κούνη με το σπαγκοραμμένο (< ιταλ. spago+ραμμένος);

Στις κουμ̂πάρος, κουμ̂παράς και καμ̂πούρης σε σχέση με τις κουμπούρας, κουμπούρι, ή στο φράγ̂κο με τo φραγγέλιο;

Ποιος κίνδυνος ενεδρεύει, εάν τα δίψηφα σύμφωνα παραμείνουν στο γραπτό λόγο αδιיευκρίνιστα; Ό,τι δηλ. συμβαίνει σήμερα!

Στις λέξεις από έξω, μετά την απάλειψη του ληκτικού φωνήεν̂τος της πρόθεσης, βάζουμε την απόστροφο, όταν πρόκειται να πούμε απ’ έξω, ενώ στις νίκησέ τον, μετά τον αναβιβασμό του τόνου τού αδύνατου τύπου της αντωνυμίας «αυτόν», χρησιμοποιούμε και δεύτερο τόνο στη λέξη. Ο τόνος και η απόστροφος γιατί υπάρχουν; Ποια η σκοπιμότητα στη χρήση τους; Δεν εξυπηρετούν στο να διαβάσουμε ορθά, δηλ. να τονίσουμε και να προφέρουμε τις λέξεις όπως πρέπει; Τι μας εμ̂ποδίζει λοιπόν να κάνουμε πλήρη αξιοποίησή τους, σε μια πιο διיακριτική μορφή, ώστε να μάθουμε όλοι μας να εκφέρουμε σωστά την Ελληνική;

Με το δανεισμό ενός πλήθους ξένων λέξεων, που αρχίζουν από [γκ], [μπ] και [ντ], αλλά και τη δημιουργία μεταπλασμένων γηγενών λεκτικών τύπων που αρχίζουν πάλι από άρρινο δίψηφο σύμφωνο (π.χ.: γκρεμός, μπαίνω, ντύνω), κάτι που δε συνέβαινε στην Αρχαία Ελληνική, αφού καμία λέξη δεν ξεκινούσε από δίψηφο σύμφωνο (κρημνός, εμβαίνω, ενδύω), ενισχύθηκε η άρρινη προφορά, δηλαδή ο μονοφθογ̂γισμός τους.

Παράλληλα, η παν̂τελής ακηδία της Πολιτείας για τον Προφορικό Λόγο, δηλ. η έλλειψη κατάρτισης και επιμόρφωσης των Δασκάλων σε θέματα που άπτον̂ται της εκφοράς του Λόγου, όπως είναι η άρθρωση και η προφορά, δυσχέραναν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Τα δίψηφα σύμφωνα άρχισαν να ταυτίζον̂ται με τους ήχους των [g], [b] και [d] και δυστυχώς φτάσαμε, λόγω άγνοιας, στο σημείο να διδάσκεται σήμερα στο Σχολείο ο μονοφθογ̂γισμός τους.

Απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου «Σύστημα
Ασκήσεων του Προφορικού Λόγου» του Σ. Καραντινού

Σε αυτό συνέτεινε και το γεγονός ότι το Ελληνικό Αλφάβητο αδυνατεί πλέον να επισημάνει την ορθή προφορά των δίψηφων συμφώνων. Ειδικότερα -όπως θα διיαπιστώσατε παραπάνω- υπάρχουν τρία διγράμματα (τα γγ/γκ είναι ομόηχα), για να αποδώσουν στη γλώσσα μας 15 διיαφορετικούς ήχους [g, ŋγ, ŋg, b, ɱb, ɱp, d, ŋd, ŋt], με συνέπεια η διיάκριση των δίψηφων έρρινων ή των μη συμ̂προφερόμενων συμφώνων έναν̂τι των δίψηφων άρρινων, να μην είναι εναργής και ο φυσικός ομιλητής να μην μπορεί να εν̂τοπίσει τις διיαφορές, ώστε να τις αποδώσει. Κάτι που σαφώς δεν ισχύει στις γλώσσες που κάνουν χρήση του Λατινικού Αλφαβήτου (π.χ.: αngel ⟷ άγγελος, Andrew ⟷ Αντρέας).

Λαμβάνον̂τας υπόψη ότι το Ελληνικό Αλφάβητο θεωρείται το πρώτο ολοκληρωμένο αλφάβητο στον κόσμο και φυσικά η μήτρα του αν̂τίστοιχου λατινικού (μην ξεχνάμε ότι και αυτό ελληνικό είναι, αφού πρόκειται για το υιοθετημένο Αρχαίο Χαλκιδικό), δε θα ισχυριστώ ότι χρειάζεται αναθεώρηση ή συμ̂πλήρωση. Ούτε θα υποστηρίξω το δανεισμό ψηφίων από το λατινικό, αφού κάτι τέτοιο προφανώς και θα έβαλλε την ιστορική ορθογραφία, την ετυμολογία και εν γένει το είδωλο και την αισθητική των λέξεων.

Θα επισημάνω, ωστόσο, πως πρέπει να γίνουν άμεσα πάρα πολλά και ότι κάλλιστα μπορούν να αξιοποιηθούν ο τόνος και η απόστροφος, στοιχεία τα οποία ήδη χρησιμοποιούν̂ται χωρίς να πλήττουν την ιστορική ορθογραφία, για να αποσαφηνιστεί η Προφορά και να διיευκολυνθούν άπαν̂τες στο να εκφέρουν ορθά τη Γλώσσα μας.

Διיαφορετικά, ας μας απαν̂τήσουν οι ιθύνον̂τες τι προτείνουν να γίνει και γιατί δε γίνεται ήδη, ώστε να αποφευχθεί το μοιραίο, που οδηγεί ολοένα και περισσότερους Έλληνες, όχι απλώς στην κακοφωνία και στον ψευδισμό της Γλώσσας μας, αλλά στη μείωση και στο φθόρο της ετυμολογικής και σημασιολογικής της αξίας!

Ειρήσθω εν παρόδω, συμ̂πληρώνον̂ται σήμερα 3 χρόνια από τη δημιουργία του ιστολογίου orthophonia.gr και 99+1 δημοσιεύσεις (περιλαμβανομένης και της Εισήγησής μου) αποκλειστικά για την ορθή Προφορά της Κοινής Νεοελληνικής, με σκοπό την αφύπνιση των πνευματικών μας ταγών και κυρίως την ευαισθητοποίηση της Πολιτείας, για τη διיάσωση και τη διיάδοση των ευ̂φωνικών συνηχήσεων της Γλώσσας μας.

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD

Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

Όπου:   ˆ  το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             '   η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά.

Η Εισήγησή μου για τη χρήση του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς (ΤΣΑΠ)

Σύνοψη του Τονικού Συστήματος Αποσαφήνισης της Προφοράς