Ένρινον είναι και το [γ], όταν ευρίσκεται προ των ουρανικών [κ], [γ], [χ] ή προ του [ξ]: άγκυρα, αγγείον, άγχω, άγξω (Αχιλλέας Τζάρτζανος) ▪ Συλλογιστείτε πώς προφέρεται το πρώτο [γ] στις λόγιες <παγγερμανισμός>, <παγγνωσία> ή <συγγνωστός>, στις οποίες, κατ’ εξαίρεση, δεν έχουμε τροπή του δεύτερου συμφώνου ▪ Αρκετές φορές, τα [μπ] και [ντ] μέσα στη λέξη είναι οι άλλες μορφές των [μβ] και [νδ]: κόμβος → κόμ̂πος, ένδεκα → έν̂τεκα ▪ Αυτό που ουσιיαστικά τρέπεται είναι το δεύτερο σύμφωνο ▪ Όταν γράφω και τα δίψηφα [γγ/γκ], [μπ], [ντ] αφορούν δύο φθόγ̂γους, προσθέτω ένα διיακριτικό ώστε να αναγνωρίζουν απαξάπαν̂τες πώς προφέρον̂ται ▪ Τα [γγ/γκ], [μπ], [ντ] είναι δίψηφα σύμφωνα, ενώ τα [γ̂γ/γ̂κ], [μ̂π], [ν̂τ] συμφωνικά συμ̂πλέγματα ▪ Τα συμφωνικά συμ̂πλέγματα δε μονοφθογ̂γίζον̂ται (!) ▪ Το σωστό είναι να αναφερόμαστε σε έρρινα συμ̂πλέγματα και όχι σε άρρινα και έρρινα δίψηφα, παρόλο που τα γραφήματά τους ονομάζον̂ται δίψηφα σύμφωνα ▪ Αν δε γίνει η αναγ̂καία γραπτή διיάκριση ανάμεσα στα έρρινα συμ̂πλέγματα και τα δίψηφα σύμφωνα, σε λίγον καιρό θα αναφερόμαστε στην αλλοίωση και τον ψευδισμό της Κοινής Νεοελληνικής (κόμπος [b] ⇔ κόβος, έντεκα [d] ⇔ έδεκα, άγγελος [g] ⇔ agel ≠ angel < άγ̂γελος) ▪ Εάν θέλουμε να μιλούμε σωστά, να μάθουμε να ορθογραφούμε τα δίψηφα: να τα γράφουμε με το γνι [γ̂], το μίγμα [μ̂] και το νίγμα [ν̂]

Παρασκευή 7 Φεβρουαρίου 2020

Η ΑΓΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΔΕ ΣΥΝΙΣΤΟΥΝ ΚΑΝΟΝΑ, ΟΥΤΕ ΘΕΩΡΟΥN̖TΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ



Η άγνοια και η εσφαλμένη προφορά δεν καθιστούν κανόνα· ούτε γλωσσική εξέλιξη. Αν̖τιθέτως, δηλώνουν έλλειψη παιδείας, γλωσσικό ολίσθημα και πενία.
Κανένας γραπτός λόγος δεν έχει αξία χωρίς τον προφορικό.
Κανένας γραπτός λόγος δεν έχει αξία, εάν πρώτιστα δεν έχει αξία ο προφορικός λόγος. Και καμία γλώσσα δεν μπορεί να είναι πλούσια, ούτε να έχει ουσιיαστική αξία, όταν δεν ομιλείται σωστά. Όταν δε διδάσκεται, δεν καλλιεργείται και δε διיαφυλάσσεται.


Απόσπασμα από το: 
ESSENTIAL MODERN GREEK GRAMMAR 
του Douglas Q. Adams
Σελ. 7, 8, 9 (Alphabet - Spelling - Accents)


Απόσπασμα από τη:
νέα σχολική Γραμματική της Ε΄ & ΣΤ΄ Δημοτικού
Ενότητα 3: Πώς δημιουργώ λέξεις; (σελ. 40) 


Απόσπασμα από τη:
νέα σχολική Γραμματική της Α΄, Β΄ & Γ΄ Γυμνασίου
Πρώτο κεφάλαιο: Φωνητική - Φωνολογία (σελ. 27)


Στους ένθερμους ή στους αδιיάλλακτους υποστηρικτές
της άρρινης προφοράς στην Κοινή Νεοελληνική, συνιστώ,
όταν μιλούν την αγ̖γλική, εφεξής να προφέρουν:

agel (< ελλην. άγ̖γελος), eglish, mornig
sybol (< ελλην. σύμβολον), cobat, ebarrass
adrogynous (< ελλην. ανδρόγυνος), idustry, thousad  κ.ο.κ.

ή να αποταθούν πάραυτα σε έναν άγ̖γλο φιλόλογο,
γλωσσολόγο ή καθηγητή ορθοφωνίας, ζητών̖τας του
να αξιολογήσει τις παραπάνω λεκτικές αποδόσεις...

Τα δίψηφα σύμφωνα γγ/γκ, μπ, ντ, στο μέσον των
ελληνικών λέξεων -πέραν ελαχίστων εξαιρέσεων-
δεν είναι ένας ήχος-φθόγ̖γος αλλά δύο (!)


ΑΠΟΛΕΙΠΕΙΝ Ο ΘΕΟΣ ΑN̖TΩΝΙΟΝ
Ποίηση: Κ.Π. Καβάφης
Απαγ̖γελία: Δημήτρης Χορν
Μουσική: Αθανάσιος Σίμογλου
Βίντεο: Χρήστος Ζουλιάτης


Σαν έξαφνα, ώρα μεσάνυχτ’, ακουσθεί
αόρατος θίασος να περνά
με μουσικές εξαίσιες, με φωνές—
την τύχη σου (= την̖τύχη σου) που ενδίδει πια, τα έργα σου
που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου
που βγήκαν όλα πλάνες, μη ανωφέλετα θρηνήσεις.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
αποχαιρέτα την, την Aλεξάνδρεια που φεύγει.
Προ πάν̖των να μη γελασθείς, μην πεις (= μημ̖πεις) 
πως ήταν ένα όνειρο, πως απατήθηκεν η ακοή σου·
μάταιες ελπίδες τέτοιες μην καταδεχθείς (= μηγ̖καταδεχθείς).
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
σαν που (= σαμ̖που) ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι,
πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,
κι άκουσε με συγ̖κίνησιν, αλλ’ όχι
με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,
ως τελευταίαν απόλαυσι τους ήχους,
τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου, 
κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις.

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

                 πλάγιοι χαρακτήρες (π.χ.: την̖τύχη σου) η απαλή προφορά του μαλακοϋπερωικού [ŋ] ή του [μ] και του
 δίψηφου συμφώνου.

Άρης Βαφιάς - MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Τετάρτη 5 Φεβρουαρίου 2020

ΕΚΛΕΙΨΗ ΣΕΛΗΝΗΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ




ΕΚΛΕΙΨΗ ΣΕΛΗΝΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ Ε΄ & ΣΤ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ, ΜΕ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΝ ΕΚΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΟΡΘΗΣ ΠΡΟΦΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ



Μt Fengari (Όρος Φεγ̖γάρι, αλλιώς Σάος - Σαμοθράκη)



FENGARI (Φυσικό μεταλλικό νερό Φεγ̖γάρι)



Château Fengari (Ξενοδοχείο, Clérac - Γαλλία) 



FENGARI PROPERTIES 
(Ξένη εταιρεία πώλησης ακινήτων) 



FENGARI FIBER ARTS 
(Ξένη εταιρεία ινών και νημάτων)

    κ.ά.

Μάλιστα, στο υποσέλιδο του ιστοχώρου της (https://fengari.net) αναφέρει ότι: in modern Greek, the word for moon is fengari, “the thing that gleams”. 
Προσωπικά, στην τρέχουσα σχολική Γραμματική της Ε' & ΣΤ'  Δημοτικού δε βλέπω κανένα φεγ̖γάρι να λάμ̖πει...
Τουναν̖τίον!


Όταν οι ξένοι δανείζον̖ται αυτούσιες λέξεις από εμάς, ή οι Άγ̖γλοι ταυτίζουν την πρότυπη γλώσσα τους με το Received Pronunciation (αλλιώς BBC ή Queen's English) και οι Γερμανοί -από το 19ο ήδη αιώνα- τη δική τους με την Bühnenaussprache (τουτέστιν την προφορά του θεάτρου), εμείς διδάσκουμε πλέον στα σχολεία ότι τα [γγ/γκ, μπ, ντ] προφέρον̖ται άρρινα, δηλ. ατόφια;!...

Ντροπή.–


ΑΝΝΑ ΣΥΝΟΔΙΝΟΥ


Άρης Βαφιάς - MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Κυριακή 29 Δεκεμβρίου 2019

ΞΕΓΕΛΑΣΕΣ ΤΟΥΣ ΟΥΡΑΝΟΥΣ, ΓΙΑΤΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΘΑΝΑΤΟΥΣ ΕΧΕΙΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥΣ...



🎗️ ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ 
ΜΟΥΣΙΚΟΣΥΝΘΕΤΗ ΘΑΝΟ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟ 🎗️


«Με μια πιρόγα φεύγεις 
-τις ώρες που αγριεύει η βροχή-
και σε κερδίζουν κήποι κρεμαστοί.
Έσβησες μ’ ένα φύσημα τα φώτα της σκηνής...
Ξεγέλασες τους ουρανούς
γιατί με τους Αθάνατους έχεις λογαριασμούς...»

- Καλό σου ταξίδι, Άμλετ της Μουσικής.
Το έργο που άφησες πίσω σου θα είναι πάν̖τοτε φωτεινός φάρος και σημαν̖τική παρακαταθήκη για την πνευματική μας καλλιέργεια και τη μουσική μας παιδεία.


«Η μελοποιημένη ποίηση αξίζει στο ελληνικό τραγούδι, όχι γιατί ''κατεβάζει'' την υψηλή ποίηση στον λαό, όπως υποστήριξαν πολλοί -δε θεωρώ πως τη δικαιώνει αυτή η πρόθεση από μόνη της- αλλά γιατί έχει την ικανότητα να φωτίζει κρυμμένα επίπεδα του ποιήματος.
Όσο σπουδαιότερο είναι ένα ποίημα, τόσο περισσότερες δι'αστάσεις έχει.
Ποτέ ένα σπουδαίο ποίημα δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται στην πρώτη ανάγνωση.
Για το λόγο αυτό δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε απλώς ένα ποίημα, φέρνον̖τάς το στα μέτρα τής προκάτ συνθετικής μας άποψης, προσπαθών̖τας να το χωρέσουμε μέσα στις ευκολίες και στις μανιέρες μας. Χρειάζεται να το αποκαλύπτουμε, να το φωτίζουμε».

Θάνος Μικρούτσικος


Ερωτικό (Με μια πιρόγα) 1983
Ερμηνεύτρια: Χάρις Αλεξίου
Μουσικοσυνθέτης: Θάνος Μικρούτσικος
Στιχουργός: Άλκης Αλκαίος

Με μια πιρόγα φεύγεις και γυρίζεις
τις ώρες που αγριεύει η βροχή
στη γη των Βησιγότθων αρμενίζεις
και σε κερδίζουν κήποι κρεμαστοί
σαν τα φτερά σου σιγοπριονίζεις

Σκέπασε αρμύρα το γυμνό κορμί σου
σου ’φερα από τους Δελφούς γλυκό νερό
στα δύο είπες πως θα κοπεί η ζωή σου
και πριν προλάβω τρις να σ’ αρνηθώ
σκούριασε το κλειδί του παραδείσου

Το καραβάνι τρέχει μες στη σκόνη
και την τρελή [→ την̖τρελή] σου κυνηγάει σκιά
πώς να ημερέψει ο νους μ’ ένα σεν̖τόνι
πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά
αγάπη που σε λέγαμ’ Αν̖τιγόνη

Ποια νυχτωδία το φως σου έχει πάρει
και σε ποιον γαλαξία να σε βρω
εδώ είναι Αττική φαιό νταμάρι
κι εγώ ένα πεδίο βολής φτηνό
που ασκούν̖ται βρίζον̖τας ξένοι φαν̖τάροι


Ο Άμλετ της Σελήνης (2016)
Μουσικοσυνθέτης-Ερμηνευτής: Θάνος Μικρούτσικος
Στιχουργός: Μάνος Ελευθερίου

Ξεγέλασες τους ουρανούς με ξόρκια μαύρη φλόγα
πως η ζωή χαρίζεται χωρίς ν’ ανατραπεί
Κι όλα τα λόγια των τρελών που ήταν δικά μας λόγια
τα μάγευες με φάρμακα στην άσωτη σιיωπή

Πενθούσες με τους έρωτες γυμνός και μεθυσμένος
γιατί με τους αθάνατους είχες λογαριασμούς
Τις άριες μιας όπερας τραύλιζες νικημένος
μιας επαρχίας μαθητής μπροστά σε δυο χρησμούς

Τι ζήλεψες τι τα ’θελες τα ένδοξα Παρίσια
έτσι κι αλλιώς ο κόσμος πια παν̖τού είναι ντεκές
Δι'εκδικούσες θαύματα που δίνουν τα χασίσια
και παραισθήσεις όσων ζουν μέσα στις φυλακές

Και μια βραδιά που ντύθηκες ο Άμλετ της Σελήνης
έσβησες μ’ ένα φύσημα τα φώτα της σκηνής
Και μονολόγους άρχισες κι αινίγματα να λύνεις
μιας τέχνης και μιας εποχής παλιάς και σκοτεινής

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

                  πλάγιοι χαρακτήρες (π.χ.: την̖τρελή) η απαλή προφορά του 
 μαλακοϋπερωικού [ŋ] και του δίψηφου 
 συμφώνου.

              י    η προφορά των διφθόγ̖γων χωριστά.

Τρίτη 17 Δεκεμβρίου 2019

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ, ΤΑ ΚΑΛΑN̖TΑ ΚΑΙ ΟΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ, ΑΦΥΠΝΙΖΟN̖TΑΣ ΜΑΣ ΚΑΙ ΚΑΛΩN̖TΑΣ ΜΑΣ ΝΑ ΜΗ ΛΗΣΜΟΝΟΥΜΕ...




  🔔 ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ, ΤΑ ΚΑΛΑN̖TΑ ΚΑΙ ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΠΑN̖TΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ 🔔



Τα κάλαν̖τα δεν είναι απλώς παραδοσιακά προεόρτια τραγούδια. Είναι κατά κύριο λόγο ευχητικοί και εγ̖κωμιαστικοί ψαλμοί, οι οποίοι, μέσω της πλούσιας γλωσσικής μας παράδοσης και της χριστιανικής μας πίστης, προκαλούν αίσθημα κατάνυξης και ψυχική ευ̖φορία, διδάσκον̖τας την αγάπη, την καλοσύνη, την προσφορά, την ταπεινοφροσύνη, ακόμη και τη σωστή προφορά της γλώσσας μας, με συνέπεια να αφυπνίζουν το παιδί που όλοι έχουμε μέσα μας.
Όμως αυτά, δεν αρκεί να τα θυμόμαστε και να γίνον̖ται πράξη μόνο τις Άγιיες Μέρες...
Ας διδαχτούμε επιτέλους από τα παιδιά και ας γίνουμε σαν κι αυτά, προκειμένου να φτιάξουμε έναν καλύτερο και πιο όμορφο κόσμο. Γιατί, όπως είπε κάποτε ένας σπουδαίος επιστήμονας και άνθρωπος, η αναζήτηση της αλήθειας και της ομορφιάς ανήκει σε μια σφαίρα δραστηριοτήτων, όπου επιτρέπεται να μείνουμε ΓΙΑ ΠΑ
N̖ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ... 


ΚΑΛΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΑΡΧΟN̖TΕΣ


🎄Καλήν ημέραν άρχον̖τες, αν είναι ορισμός σας,
Χριστού τη Θεία Γέννηση, να (μ)πω στ’ αρχον̖τικό σας.

Χριστός γεννάται σήμερον, εν Βηθλεέμ τη πόλει,
οι ουρανοί αγάλλον̖ται, χαίρει η φύσις όλη.

Εν τω (→ εν̖τω) σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων, 
ο Βασιλεύς των ουρανών και Ποιητής των όλων.

Πλήθος αγ̖γέλων ψάλλουσι, το "Δόξα εν Υψίστοις",
και τούτο Άξιον εστί, η των ποιμένων πίστη.

Εκ της Περσίας έρχον̖ται, τρεις Μάγοι με τα δώρα,
άστρο λαμ̖πρό τους οδηγεί, χωρίς να λείψει ώρα.

Σ' αυτό το σπίτι που 'ρθαμε, πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού, χρόνια πολλά να ζήσει.🎄

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑN̖TΑ

❄️Τρίγωνα κάλαν̖τα σκόρπισαν παν̖τού,
κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού· 
τρίγωνα κάλαν̖τα, μες στη γειτονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!

Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό,
μήνυμα θα φέρει από τον ουρανό·
τρέχουν τα παιδιά, μέσα στο χιονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!

Τρίγωνα κάλαν̖τα στο μικρό χωριό,
και χτυπάει χαρούμενα το καμ̖παναριό·
τρίγωνα κάλαν̖τα σκόρπισαν παν̖τού,
κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού.

Τρέχουν τα παιδιά, μέσα στο χιονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!
Μες στη σιγαλιά, ανοίγει η αγ̖καλιά,
κι έκανε η αγάπη στην καρδιά (→ στηγ̖καρδιά) φωλιά.

Τρίγωνα κάλαν̖τα σκόρπισαν παν̖τού,
κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού·
τρίγωνα κάλαν̖τα, μες στη γειτονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!

Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό,
μήνυμα θα φέρει από τον ουρανό·
τρέχουν τα παιδιά, μέσα στο χιονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!

Τρίγωνα κάλαν̖τα στο μικρό χωριό,
και χτυπάει χαρούμενα το καμ̖παναριό·
τρίγωνα κάλαν̖τα, μες στη γειτονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά!❄️

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΤΥΜ̖ΠΑΝΙΣΤΗΣ

🌟Μου 'παν, έλα να πάμε να δεις,
Χριστός γεννήθηκε στην άκρη της γης·
κι εγώ γυρίζω απόψε στον ουρανό,
τ' αστέρι ψάχνω να βρω, το φωτεινό·
ραπαπαμ-παμ ραπαπαμ-παμ…
να με πάει στο μικρό βασιλιά,
πέρα μακριά.

Μες στη νύχτα παιδί μοναχό,
τι δώρο να του φέρω, που 'μαι φτωχό·
φέρνω το τύμ̖πανο που μόνο κρατώ,
τα κάλαν̖τα να παίξω για το Χριστό·
ραπαπαμ-παμ ραπαπαμ-παμ…
το πιο ωραίο τραγούδι θα πω,
για το Χριστό.

Μες στη φάτνη τα ζώα ξυπνούν,
κι απ' έξω ταπεινά βοσκοί προσκυνούν·
στης Παναγιάς κρυμμένο την αγ̖καλιά,
χρυσό στεφάνι, φως, φορεί στα μαλλιά·
ραπαπαμ-παμ ραπαπαμ-παμ…
σαν με βλέπει, η καρδιά μου χτυπά,
και μου γελά (τρις).🌟

ΑΡΧΙΜΗΝΙΑ ΚΙ ΑΡΧΙΧΡΟΝΙΑ


🎅Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά,
ψηλή μου δεν̖τρολιβανιά
κι αρχή καλός μας χρόνος
εκκλησιά με τ' άγιο θρόνος.

Αρχή που βγήκε ο Χριστός,
Άγιיος και Πνευματικός,
στη γη να περπατήσει
και να μας καλοκαρδίσει.

Άγιος Βασίλης έρχεται
και δε μας καταδέχεται,
από την Καισαρεία (→ τηγ̖καισαρεία),
συ 'σαι αρχόν̖τισσα κυρία.

Βαστά εικόνα και χαρτί,
ζαχαροκάρνο, ζυμωτή,
χαρτί και καλαμάρι,
δες και με το παλικάρι.🎅

ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣΗ:

Όπου:   `   το ευ̖φωνικό [ŋ] (ή και [μ], περίπτ. -μπ) πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

                  πλάγιοι χαρακτήρες (π χ.: εν̖τω) η απαλή προφορά του ευ̖φωνικού [ŋ] και του δίψηφου συμφώνου.

              י    η προφορά των φθόγ̖γων χωριστά.


H orthophonia.gr σας εύχεται: 

Καλές Γιορτές και Καλή Χρονιά, με περισσότερη αγάπη, υγεία και φρον̖τίδα για την Ελλάδα, τους συνανθρώπους μας και τη γλώσσα...

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής