© Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής
Κυριακή 23 Δεκεμβρίου 2018
Τετάρτη 28 Νοεμβρίου 2018
ΛΕΞΙΚΟ ΠΡΟΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΑΠΟΣΑΦΗΝΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΦΟΡΑΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΤΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ)
Όπου [']: η προερρίνωση των δίψηφων συμφώνων, δηλ. η ελαφρά συνήχηση των ευ'φωνικών [ŋ] και [μ] πριν από τα δίψηφα σύμφωνα -γγ/γκ, -ντ και -μπ α'ντίστοιχα.
[’]: η απόδοση των φθό'γγων χωριστά.
Η πρώτη σελίδα του.
Σε λίγον καιρό θα είναι δι’αθέσιμο, έτοιμο προς χρήση.
Α
Σε λίγον καιρό θα είναι δι’αθέσιμο, έτοιμο προς χρήση.
Α
αβανγκαρντισμός [αβα'γκαρντισμός]
αβάντα [αβά'ντα]
αβαντάζ [αβαν’τάζ]
αβάντζο [αβάντζο]
αβάντι [αβάν’τι]
αβάσκαντος [αβάσκα'ντος]
αβιομηχάνητος [αβι’ομηχάνητος]
αβοκάντο [αβοκάντο]
αγαθοποιός [αγαθοποι’ός]
αγαλλιάζω [αγαλλι’άζω]
αγαλματοποιός [αγαλματοποι’ός]
αγάντα [αγά'ντα]
αγάντζωτος [αγάντζωτος]
αγγαρεία [α'γγαρεία]
αγγειακός [α'γγει’ακός]
αγγειοδιαστολή [α'γγειοδι’αστολή]
αγγειοκαρδιογραφία [α'γγειοκαρδι’ογραφία]
αγγελία [α'γγελία]
αγγελιάζομαι [α'γγελι’άζομαι]
αγγέλιασμα [α'γγέλιασμα]
αγγελιαφόρος [α'γγελι’αφόρος]
άγγελος [ά'γγελος]
αγγελτήριο [α'γγελτήρι’ο]
άγγιγμα [ά'γγιγμα]
αγγλικανισμός [α'γγλικανισμός]
αγγλικό(ς) [α'γγλικό(ς)]
αγγούρι [α'γγούρι]
αγιάζι [αγιάζι]
αγιάζω [αγι’άζω και αγιάζω]
αγιασμός [αγιασμός]
αγιοβασιλιάτικος
[αγιοβασιλιάτικος]
αγιογδύτης [αγιογδύτης]
αγιογραφία [αγι’ογραφία]
αγιόκλημα [αγιόκλημα]
αγιολόγιο [αγι’ολόγι’ο]
αγιορείτης [αγιορείτης]
άγιος [άγι’ος]
αγιοταφίτης [αγιοταφίτης]
αγιωνυμία [αγι’ωνυμία]
αγιωτικός [αγιωτικός]
αγκαζάρισμα [α'γκαζάρισμα]
αγκαζέ [α'γκαζέ]
αγκάθι [α'γκάθι]
αγκίδα [α'γκίδα]
αγκινάρα [α'γκινάρα]
αγκίστρι [α'γκίστρι]
αγκιτάτσια [αγκιτάτσι’α]
αγκλίτσα [α'γκλίτσα]
αγκομαχώ [α'γκομαχώ]
αγκορτσιά [αγκορτσιά]
αγκούσα [α'γκούσα]
αγκράφα [αγκράφα]
αγκύλη [α'γκύλη]
άγκυρα [ά'γκυρα]
αγκώνας [α'γκώνας]
αγλύκαντος [αγλύκα'ντος]
αγνάντεμα [αγνά'ντεμα]
αγνάντια [αγνά'ντια]
άγνοια [άγνοι’α]
αγόγγυστος [αγό'γγυστος]
αγράμπελη [αγρά'μπελη]
αγροκαλλιέργεια [αγροκαλλι’έργει’α]
αγροτεμάχιο [αγροτεμάχι’ο]
αγροτοβιομηχανικός [αγροτοβι’ομηχανικός]
αγρύπνια [αγρύπνια]
αγρωνύμιο [αγρωνύμι’ο]
αγυιά [αγυ’ά]
αγυιόπαις [αγυ’όπαις]
αγχίνοια [αγχίνοι’α]
αδάμαντας [αδάμα'ντας]
άδεια [άδει’α = συναίνεση,
δικαίωμα]
άδεια [άδεια = κενά, κενή]
αδεμάτιαστος [αδεμάτιαστος]
αδενοπάθεια [αδενοπάθει’α]
άδεντρος [άδε'ντρος]
αδέξιος [αδέξι’ος]
αδερφοδιώχτης [αδερφοδιώχτης]
αδιαβάθμητος [αδι’αβάθμητος]
αδιάβαστος [αδιάβαστος]
αδιάβατος [αδιάβατος]
αδιαβίβαστος [αδι’αβίβαστος]
αδιάβλητος [αδι’άβλητος]
αδιάβροχο(ς) [αδι’άβροχο(ς)]
αδιάβρωτος [αδι’άβρωτος]
αδιαγούμητος [αδιαγούμητος]
αδιάζευκτος [αδι’άζευκτος]
αδιαθεσία [αδι’αθεσία]
αδιαίρετος [αδι’αίρετος]
αδιακανόνιστος [αδι’ακανόνιστος]
αδιάκοπος [αδι’άκοπος]
αδιακόρευτος [αδι’ακόρευτος]
αδιακόσμητος [αδι’ακόσμητος]
αδιακρισία [αδι’ακρισία]
αδιάλειπτος [αδι’άλειπτος]
αδιάλλακτος [αδι’άλλακτος]
αδιάλυτος [αδι’άλυτος]
αδιαμαρτύρητος [αδι’αμαρτύρητος]
© 2017 Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής
Τρίτη 23 Οκτωβρίου 2018
ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ-ΠΡΟΕΡΡΙΝΩΣΗΣ (ΚΥΡΙΩΣ ΤΩΝ ΔΙΨΗΦΩΝ -ΜΠ ΚΑΙ -ΝΤ)
Γραπτή απόδοση:
Συνιστώ'ντας την παρακολούθηση των εκπο'μπών, που γράφο'νται από ε'μπνευσμένους συ'γγραφείς του έ'ντεχνου λόγου, την Τρίτη στις έ'ντεκα και σαρά'ντα πέ'ντε και μεταδίδο'νται την Παρασκευή στις πέ'ντε και τριά'ντα πέ'ντε, ε'μπλουτίζουμε την πνευματικότητα των συ'μπολιτών μας προσφέρο'ντάς τους α'ντίστοιχα έ'ντονες συ'γκινήσεις.
Προφορική απόδοση (μετά τη συνεκφορά του τελικού -ν):
Συνιστώ'νταςτη'μπαρακολούθησητωνεκπο'μπών/
πουγράφο'νται/
απόε'μπνεβζμένουςσυ'γγραφείςτουέ'ντεχνουλόγου/
τη'ντρίτη/στιςέ'ντεκακιαισαρα'νταπέ'ντε/
κιαιμεταδίδο'νταιτη'μπαρασκεβή/
στιςπέ'ντεκιαιτρια'νταπέ'ντε/
ε'μπλουτίζουμετη'μπνεβματικότητατωνσυ'μπολιτώνμας/
προσφέρο'ντάςτουςα'ντίστοιχα/έ'ντονεςσυ'γκινήσεις//
Συνιστώ'ντας την παρακολούθηση των εκπο'μπών, που γράφο'νται από ε'μπνευσμένους συ'γγραφείς του έ'ντεχνου λόγου, την Τρίτη στις έ'ντεκα και σαρά'ντα πέ'ντε και μεταδίδο'νται την Παρασκευή στις πέ'ντε και τριά'ντα πέ'ντε, ε'μπλουτίζουμε την πνευματικότητα των συ'μπολιτών μας προσφέρο'ντάς τους α'ντίστοιχα έ'ντονες συ'γκινήσεις.
Προφορική απόδοση (μετά τη συνεκφορά του τελικού -ν):
Συνιστώ'νταςτη'μπαρακολούθησητωνεκπο'μπών/
πουγράφο'νται/
απόε'μπνεβζμένουςσυ'γγραφείςτουέ'ντεχνουλόγου/
τη'ντρίτη/στιςέ'ντεκακιαισαρα'νταπέ'ντε/
κιαιμεταδίδο'νταιτη'μπαρασκεβή/
στιςπέ'ντεκιαιτρια'νταπέ'ντε/
ε'μπλουτίζουμετη'μπνεβματικότητατωνσυ'μπολιτώνμας/
προσφέρο'ντάςτουςα'ντίστοιχα/έ'ντονεςσυ'γκινήσεις//
Όπου: μπλε οι απαλές (άτονες) συνηχήσεις των φθό'γγων.
' το ευ'φωνικό [ŋ] (ή και [μ],
περίπτ. -μπ) πριν από το δίψηφο σύμφωνο.
/ στιγμιαία παύση.
/ παύση.
// τέλος εκφοράς.
(Aπόσπασμα από το σύ'γγραμμα: ''ΑΓΩΓΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ - Η ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ'').
© 1997,2004, 2020 Aris Vafias
ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ-ΠΡΟΕΡΡΙΝΩΣΗΣ (ΚΥΡΙΩΣ ΤΩΝ ΔΙΨΗΦΩΝ ΓΓ/ΓΚ)
Γραπτή απόδοση:
Ο έ'γκριτος ε'γκληματολόγος Βα'γγέλης Ε'γγονόπουλος, στην καινούργια του συ'γγραφική παραγωγή, ε'γκαταλείπει την καθι’ερωμένη ε'γκληματολογική α'ντίληψη και ε'γκαινι’άζει έναν καινούργιο τρόπο α'ντιμετώπισης των καθημερινών ε'γκλημάτων, α'γκαλιάζο'ντας συ'γκλονιστικά την πα'γκόσμια ε'γκληματικότητα.
Ο έ'γκριτος ε'γκληματολόγος Βα'γγέλης Ε'γγονόπουλος, στην καινούργια του συ'γγραφική παραγωγή, ε'γκαταλείπει την καθι’ερωμένη ε'γκληματολογική α'ντίληψη και ε'γκαινι’άζει έναν καινούργιο τρόπο α'ντιμετώπισης των καθημερινών ε'γκλημάτων, α'γκαλιάζο'ντας συ'γκλονιστικά την πα'γκόσμια ε'γκληματικότητα.
Προφορική απόδοση (μετά τη συνεκφορά του τελικού -ν):
Οέ'γκριτοςε'γκληματολόγος/Βα'γγιέληςΕ'γγονόπουλος/
στη'γκιαινούργιατουσυ'γγραφικήπαραγωγή/ ε'γκαταλείπειτη'γκαθι’ερωμένηε'γκληματολογικήα'ντίληψη/
κιαιε'γκιαινι’άζει/
ενα'γκιαινούργιοτρόποα'ντιμετώπισηςτω'γκαθημερινώνε'γκλημάτων/
Οέ'γκριτοςε'γκληματολόγος/Βα'γγιέληςΕ'γγονόπουλος/
στη'γκιαινούργιατουσυ'γγραφικήπαραγωγή/ ε'γκαταλείπειτη'γκαθι’ερωμένηε'γκληματολογικήα'ντίληψη/
κιαιε'γκιαινι’άζει/
ενα'γκιαινούργιοτρόποα'ντιμετώπισηςτω'γκαθημερινώνε'γκλημάτων/
α'γκαλιάζο'νταςσυ'γκλονιστικά/
τη'μπα'γκόζμιαε'γκληματικότητα//
τη'μπα'γκόζμιαε'γκληματικότητα//
Όπου: μπλε οι απαλές (άτονες) συνηχήσεις των φθό'γγων.
' το ευ'φωνικό [ŋ] (ή και [μ],
περίπτ. -μπ) πριν από το δίψηφο σύμφωνο.
’ η προφορά των διφθό'γγων χωριστά.
/ στιγμιαία παύση.
/ παύση.
// τέλος εκφοράς.
(Aπόσπασμα από το σύ'γγραμμα: ''ΑΓΩΓΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ - Η ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ'').
© 1997,2004, 2020 Aris Vafias
Δευτέρα 22 Οκτωβρίου 2018
Παρασκευή 19 Οκτωβρίου 2018
Η ΑΠΕΡΡΙΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΟ ΟΛΙΣΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Γιατί η απερρίνωση των -γγ/γκ, -μπ, -ντ στο μέσον των αμιγώς ελληνικών λέξεων (πέραν
ελαχίστων εξαιρέσεων) είναι ολίσθημα για την Κοινή Νεοελληνική και δεν πρέπει
να γίνει αποδεκτή:
Κατ΄αρχάς οι
ήχοι -γκ, -μπ και -ντ είναι οι α'ντίστοιχοι ηχηροί φθό'γγοι των -κ, -π, -τ, γι’ αυτό και απαρτίζουν μεταξύ τους φωνητικά
ζεύγη (/κ-γκ/, /π-μπ/, /τ-ντ/).
Με πιο απλά
λόγια σχηματίζο'νται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, με την εξής δι΄αφορά: στο /κ/ οι φωνητικές χορδές είναι σε απόκλιση,
δηλ. σε απόσταση η μία από την άλλη, με αποτέλεσμα η τριβή του αέρα σε αυτές να
είναι ελάχιστη και η ταλά'ντωσή τους μικρή, οπότε ο ήχος του δεν έχει ιδι΄αίτερη
έ'νταση· γι’ αυτό η γραμματική το χαρακτηρίζει άηχο φθό'γγο.
Α'ντίθετα,
στο /γκ/ οι φωνητικές χορδές είναι σε σύ'γκλιση, δηλ. κο'ντά η μία στην άλλη,
με συνέπεια η τριβή του αέρα σε αυτές να είναι έ'ντονη, η ταλά'ντωσή τους
μεγάλη και ο παραγόμενος ήχος δυνατός, γι’ αυτό και το /γκ/ χαρακτηρίζεται ηχηρό.
Ομοίως για τα /π-μπ/ και /τ-ντ/, με τα /π/, /τ/ να είναι τα άηχα και τα /μπ/, /ντ/ τα
ηχηρά.
Για την ιδι΄όμορφη περίπτωση του /γγ/ θα μιλήσουμε παρακάτω, αφού μορφώνεται
μέσα στη λέξη και ποτέ στη αρχή.
Στην αρχή
της λέξης, τα δίψηφα -γκ, -μπ και -ντ προφέρο'νται όπως ακριβώς σχηματίζο'νται οι
ήχοι τους στο λάρυ'γγα, δηλαδή είναι ατόφιοι, χωρίς προερρίνωση.
Το ίδιο
ακριβώς ισχύει και για τις εξαιρέσεις στο μέσον των λέξεων, αφού τα δίψηφα
σύμφωνα στη ρίζα τους είναι συ'μπαγή π.χ. τσουγκράνα /τσουγραν(ώ) + ανα <γρατσουνώ
<γρατς/, αγκράφα /agrafe/, βεγγέρα /veggheria/, ξεμπερδεύω
/ξε+μπερδεύω/, κακοντυμένος /κακός+ντύνω/ κ.λπ.
/ξε+μπερδεύω/, κακοντυμένος /κακός+ντύνω/ κ.λπ.
Στο μέσον της
λέξης, τόσο λόγω της έ'ντονης ηχηρότητάς τους (η οποία δεν αφομοιώνεται εύκολα
από τους υπόλοιπους φθό'γγους της λέξης), όσο και της περιοδικότητάς τους
(τακτής χρήσης τους) με συνέπεια να κατακερματίζεται η ροή και να χάνεται η
πλαστικότητα του λόγου, παρεμβάλλο'νται τα ευ'φωνικά σύμφωνα /μ/ ή /ν/ κατά
περίπτωση (έχουμε δηλ. προερρίνωση των δίψηφων συμφώνων), ώστε να απαλυνθεί ο
τραχύς τους ηχητικός χαρακτήρας (ηχόχρωμα).
π.χ.: /συνιστώ'ντας την παρακολούθηση των εκπο'μπών/
/ο έ'γκριτος ε'γκληματολόγος Βα'γγέλης Ε'γγονόπουλος/
α'ντί
των: /συνιστώντας την παρακολούθηση των εκπομπών/
/ο έγκριτος εγκληματολόγος Βαγγέλης Εγγονόπουλος/
Πέραν αυτού,
στη γλώσσα μας έχουμε πάρα πολλές σύνθετες λέξεις, οι οποίες στη ρίζα τους
έχουν ως μέρος του πρώτου συνθετικού το τελικό /ν/, π.χ. σύ'νταγμα (συν+τάσσω) [ύστερα από την επίδραση του ηχηρού /ŋ/ στο /τ/ και τη μετατροπή του δεύτερου στο α'ντίστοιχο ηχηρό, δηλ. το /ντ/], ε'γγονός
(εν+γόνος) [με το /γ/ να επηρεάζει τον αρχικό σχηματισμό του /ν/ και να τον
μεταθέτει στη μαλακή υπερώα, δηλ. σε άγμα /ŋ/, που λόγω της επαφής τού πίσω
τμήματος της γλώσσας με το α'ντίστοιχο της υπερώας, συ'μπαρασύρει το παρακείμενο /γ/ σε έ'ντονη ουράνωση και το μετατρέπει σε /γγ/ (εξ ου και η ονομασία του·
άγμα < αρχαίο ἄγνυμι = θραύω
- σπάω, ακριβώς λόγω αυτής της χαρακτηριστικής του
ιδι΄ότητας).
Μια πιο ιδι΄αίτερη
ανάλυση για να γίνει απόλυτα κατανοητό, είναι η ακόλουθη: εν+γόνος> εγ+γόνος
(όπου /εγ/ όπως: έγχορδο,
ελέγξιμος κ.λπ.) > εŋ+γόνος> εŋγγονός> ε/γ/γγονός (με το /γ/ να δηλώνει το άγμα /ŋ/) > εγγονός], έ'γκριση (εν+κρίνω)
[ύστερα από την επίδραση του ηχηρού /ŋ/ στο /κ/ και τη μετατροπή του δεύτερου
στο α'ντίστοιχο ηχηρό του που είναι το /γκ/.
Ανάλογη δηλ. περίπτωση με αυτή του /σ/,
που πριν από ηχηρό σύμφωνο μετατρέπεται σε άτονο /ζ/, π.χ.: γράφουμε /κόσμος/ αλλά λέμε /κόz̥μος/].
Ομοίως και στις σύνθετες λέξεις που το πρώτο συνθετικό τελειώνει σε -ν και το δεύτερο αρχίζει από /π/, π.χ. πά'μπολλα (< παν+πολύς) [ύστερα από ενεργοποίηση του /μ/ από το /ŋ/ (κατά τη συνεκφώνηση του /ŋ/ με το
/π/) και παρεμβολή-επίθεση του πρώτου (μ) στο /π/, με συνέπεια τη μετατροπή του /π/ σε /μπ/].
Στην πραγματικότητα είναι το προϋπάρχον μαλακοϋπερωικό Ν (ŋ), δηλ. το άγμα, που τα προκαλεί όλα. Γι΄αυτό στο δίψηφο /μπ/ έχουμε διττή συνήχηση (ŋμ), με ε'ντονότερη αυτήν του /μ/ λόγω της προωθημένης του θέσης-γειτνίασης με το
/μπ/.
Ομοίως και στις σύνθετες λέξεις που το πρώτο συνθετικό τελειώνει σε -ν και το δεύτερο αρχίζει από /π/, π.χ. πά'μπολλα (< παν+πολύς) [ύστερα από ενεργοποίηση του /μ/ από το /ŋ/ (κατά τη συνεκφώνηση του /ŋ/ με το
/π/) και παρεμβολή-επίθεση του πρώτου (μ) στο /π/, με συνέπεια τη μετατροπή του /π/ σε /μπ/].
Στην πραγματικότητα είναι το προϋπάρχον μαλακοϋπερωικό Ν (ŋ), δηλ. το άγμα, που τα προκαλεί όλα. Γι΄αυτό στο δίψηφο /μπ/ έχουμε διττή συνήχηση (ŋμ), με ε'ντονότερη αυτήν του /μ/ λόγω της προωθημένης του θέσης-γειτνίασης με το
/μπ/.
Για του
λόγου το αληθές, αν κάποιος συνεκφωνήσει αργά ένα φωνήεν με το /μ/ κλείνο'ντας
απαλά τα χείλη (π.χ. οοομμ), θα παρατηρήσει ότι παρεμβάλλεται ισχνά το /ŋ/ (οοοŋμμ).
Οι παραπάνω ευ'φωνικές
συνηχήσεις, προκύπτουν από τις εκούσιες μεταθέσεις των φθό'γγων-ήχων και τις
απαλές τριβές τους (ουρανώσεις, μία εξ αυτών και η προερρίνωση),
με σκοπό το αρμονικό τους συ'νταίριασμα και είναι ένα από τα βασικότερα στοιχεία που κοσμούν τη γλώσσα μας και αναδεικνύουν τη μαγεία της Ελληνικής.
Ας μην τις
χάσουμε!...
''Οι Έλληνες κατά την ομιλία τους,
καταφέρνουν να δημιουργούν δίνες στην ατμόσφαιρα.
Η μαγεία είναι πώς να χειρίζεσαι τις ενέργειες μέσω της γλώσσας και της ομιλίας''. (Σολομών)
Η μαγεία είναι πώς να χειρίζεσαι τις ενέργειες μέσω της γλώσσας και της ομιλίας''. (Σολομών)
Αθήνα,10/04/2017
© Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής
%20%CE%A0%CE%91%CE%A1%CE%91%CE%94%CE%95%CE%99%CE%93%CE%9C%CE%91%CE%A4%CE%91%20%CE%9B%CE%95%CE%9E%CE%95%CE%A9%CE%9D%20%CE%A4%CE%9F%CE%A5%20%CE%A4%CE%9F%CE%9D%CE%99%CE%9A%CE%9F%CE%A5%20%CE%91%CE%9B%CE%A6%CE%91%CE%92%CE%97%CE%A4%CE%9F%CE%A5-.jpg)
Τετάρτη 17 Οκτωβρίου 2018
ΣΥΝΟΨΗ ΤΟΥ ΤΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΣΑΦΗΝΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
© 2017 Aris Vafias. All rights reserved.
Αρ.
Κατ.: 32.215/20.3.2017
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)