Ένρινον είναι και το [γ], όταν ευρίσκεται προ των ουρανικών [κ], [γ], [χ] ή προ του [ξ]: άγκυρα, αγγείον, άγχω, άγξω (Αχιλλέας Τζάρτζανος) ▪ Συλλογιστείτε πώς προφέρεται το πρώτο [γ] στις λόγιες <παγγερμανισμός>, <παγγνωσία> ή <συγγνωστός>, στις οποίες, κατ’ εξαίρεση, δεν έχουμε τροπή του δεύτερου συμφώνου ▪ Αρκετές φορές, τα [μπ] και [ντ] μέσα στη λέξη είναι οι άλλες μορφές των [μβ] και [νδ]: κόμβος → κόμ̂πος, ένδεκα → έν̂τεκα ▪ Αυτό που ουσιיαστικά τρέπεται είναι το δεύτερο σύμφωνο ▪ Όταν γράφω και τα δίψηφα [γγ/γκ], [μπ], [ντ] αφορούν δύο φθόγ̂γους, προσθέτω ένα διיακριτικό ώστε να αναγνωρίζουν απαξάπαν̂τες πώς προφέρον̂ται ▪ Τα [γγ/γκ], [μπ], [ντ] είναι δίψηφα σύμφωνα, ενώ τα [γ̂γ/γ̂κ], [μ̂π], [ν̂τ] συμφωνικά συμ̂πλέγματα ▪ Τα συμφωνικά συμ̂πλέγματα δε μονοφθογ̂γίζον̂ται (!) ▪ Το σωστό είναι να αναφερόμαστε σε έρρινα συμ̂πλέγματα και όχι σε άρρινα και έρρινα δίψηφα, παρόλο που τα γραφήματά τους ονομάζον̂ται δίψηφα σύμφωνα ▪ Αν δε γίνει η αναγ̂καία γραπτή διיάκριση ανάμεσα στα έρρινα συμ̂πλέγματα και τα δίψηφα σύμφωνα, σε λίγον καιρό θα αναφερόμαστε στην αλλοίωση και τον ψευδισμό της Κοινής Νεοελληνικής (κόμπος [b] ⇔ κόβος, έντεκα [d] ⇔ έδεκα, άγγελος [g] ⇔ agel ≠ angel < άγ̂γελος) ▪ Εάν θέλουμε να μιλούμε σωστά, να μάθουμε να ορθογραφούμε τα δίψηφα: να τα γράφουμε με το γνι [γ̂], το μίγμα [μ̂] και το νίγμα [ν̂]

Δευτέρα 16 Οκτωβρίου 2023

ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΔΙἈΦΗΜΙΣΕΙΣ - Γ' ΜΕΡΟΣ


 

ΟΙ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΣ, ΣΤΟ ΔΙΑΒΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΔΙἈΦΗΜΙΣΕΙΣ



ΑΠΟΡΡΥΠΑN̖TΙΚΟ ROL

Φωνητική απόδοση:

«Δεν το [→ δεν̂το] υποψιיάζεται· μα σήμερα, κάτι θ’ αλλάξει στη ζωή της.

… Το οξυγόνο εισχωρεί βαθιά στο ρούχο· και τίποτα δε λευκαίνει, σαν το [→ σαν̂το] οξυγόνο!...

... Νέο ROL OXYGÈNE, μια άσπρη δύναμη».


ΣΠΡΕΪ SUNSILK


Φωνητική απόδοση:

«... Καλλυν̂τικό σπρέι χτενίσματος SUNSILK.

Κρατάει τα μαλλιά σας καλοχτενισμένα, διיατηρών̂τας τη φυσική τους απαλότητα και λάμψη.

Σπρέι χτενίσματος SUNSILK: το χάδι στα μαλλιά σας».

ΟΔΟN̖TΟΚΡΕΜΑ COLGATE TOTAL

Φωνητική απόδοση:

«Τώρα, μια νέα οδον̂τόκρεμα που συνεχίζει να ενεργεί, ακόμα κι όταν δεν βουρτσίζετε, είναι γεγονός!

… Αν̂τιμικροβιακή προστασία, ανάμεσα στα βουρτσίσματα.

… Καταπολεμά την τερηδόνα [→ την̂τερηδόνα], ενώ δουλεύετε.

… Προστασία μεγάλης διיάρκειας, COLGATE TOTAL.

….. ».

ΦΡΕΣΚΟ ΓΑΛΑ ΟΛΥΜ̖ΠΟΣ

Φωνητική απόδοση:

«Πολλά έχουν αλλάξει εδώ και πενήν̂τα χρόνια.

… Συλλέγουμε το γάλα μας μόνο από επιλεγμένες κον̂τινές φάρμες και είναι πάν̂τα το ίδιο φρέσκο και με την ίδια αγαπημένη γεύση, μιας περασμένης εποχής!

Πενήν̂τα χρόνια, δεν απογαλακτιστήκαμε ποτέ.

ΟΛΥΜ̖ΠΟΣ».


ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ ΚΡΗΤΙΚΟΣ

Φωνητική απόδοση:

«Το να κάνεις οικονομία ψωνίζον̂τας, είναι τρόπος ζωής!

Βρείτε έως την Τετάρτη [→ την̂τετάρτη], στον ΚΡΗΤΙΚΟ [→ στογ̂κρητικό]: 

Βόειο πον̂τίκι, οκτώ και ενενήν̂τα πέν̂τε [→ ενενην̂ταπέν̂τε], το κιλό. 

JOHNNIE WALKER, GORDON’S και SMIRNOFF [σיμιρνόφ]*, 3 ευρώ και 20 λεπτά φθηνότερα. 

PAMPERS [πάμיπερς], LENNOR και PANTENE [πανיτέν], μείον πενήν̂τα τοις εκατό.

AVA, NOXZEMA, SYOSS, VILEDA [βιλέντα] και WETTEX, μείον πενήν̂τα τοις εκατό. 

ΚΡΗΤΙΚΟΣ: κάθε μέρα δίπλα σας».

* Και όχι [ζμιρνόφ], όπως εσφαλμένα αποδόθηκε στη διיαφήμιση.


ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

Όπου:   ˆ   το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             י    η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

 

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής

Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 2023

ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΔΙἈΦΗΜΙΣΕΙΣ - Β' ΜΕΡΟΣ

 


ΟΙ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΣ, ΣΤΟ ΔΙΑΒΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΔΙἈΦΗΜΙΣΕΙΣ



ΚΟΝΣΕΡΒΟΠΟΙΪΑ ΚΥΚΝΟΣ

Φωνητική απόδοση:

«(… ΚΥΚΝΟΣ:) τ’ αποφλοιωμένα ντοματάκια που προσφέρει στην κατανάλωση [→ στηγ̂κατανάλωση], η πλέον συγχρονισμένη βγιομηχανία1 κονσερβών, αποτελούν την τελευταία [→ την̂τελευταία] λέξη της κονσερβοποιίας.

… Επίσης, η κονσερβοποιία ΚΥΚΝΟΣ προσφέρει στην κατανάλωση [→ στηγ̂κατανάλωση] και το TOMATO JUICE ΚΥΚΝΟΣ· παρασκευασμένον από εκλεκτές ντομάτες, χωρίς συν̂τηρητικά.

Το TOMATO JUICE ΚΥΚΝΟΣ είναι εξαιρετικά εύγευστον ποτόν και ιδιיαιτέρως κατάλληλον για την παρασκευήν [→ τημ̂παρασκευήν] φαγητού.

Η ντομάτα, ο θαυμάσιος αυτός καρπός του ελληνικού ήλιου, είναι η βασική πρώτη ύλη για τον περίφημο2 χυμό TOMATO JUICE, ΚΟΚΤΕΪΛ ΚΥΚΝΟΣ.

… ΑΠΟΦΛΟΙΩΜΕΝΑ ΝΤΟΜΑΤΑΚΙΑ, TOMATO JUICE και TOMATO JUICE ΚΟΚΤΕΪΛ: 

Είναι τρία εκλεκτά προϊόν̂τα τής κονσερβοποιίας ΚΥΚΝΟΣ, που μαζί με τα άλλα, εξαιρετικής ποιότητος προϊόν̂τα της, δεν πρέπει [→ δεμ̂πρέπει] να λείπουν από… (κανένα -υποθέτω- ντουλάπι της κουζίνας, γεύμα ή σπίτι-νοικοκυριό)».

1 Εσφαλμένη απόδοση, αν̂τί του ορθού βιיομηχανία.

2 Η στιγμιαία παύση δεν ευνοεί την τροπή του [ν] με το συγ̂κοπτόμενο σύμφωνο της επόμενης λέξης. Επιπλέον, στην καθαρεύουσα -τόσο λόγω του αργού ρυθμού εκφοράς, όσο και της κατάχρησης του [ν]-  ως επί το πλείστον, αποφεύγον̂ται οι συμ̂προφορές.


ΣΟΚΟΛΑΤΟΥΧΟ ΓΑΛΑ CARNATION

Φωνητική απόδοση:

- Carnation, η Ρόζα πιάστηκε στις γραμμές του τρένου και κινδυνεύει.

Έρχεται το τρένο!...

«Τη Ρόζα από το τρένο, ποιος θα σώσει;

Μόνο ο Carnation μπορεί να τη γλυτώσει.

Κάθε παιδί, τον Carnation [→ τογ̂καρνέισον], τον θαυμάζει

ορμά στις ράγες και στο τσακ, τη Ρόζα αρπάζει. 

Ναι!...

Δυνατός και γερός για να γίνεις

κάθε μέρα, CARNATION να πίνεις!». 

- O Carnation πάν̂τα πιο δυνατός.

- .....


ΣΟΚΟΛΑΤΟΠΟΙΪΑ ΠΑΥΛΙΔΗ

Φωνητική απόδοση:

- Ο προ-προπάππος, ο Γιωργάκης, είχε το ραφτάδικο στην Πόλη [→ στημ̂πόλη].

Απέναν̂τι ήταν το εργαστήρι ζαχαροπλαστικής του ΠΑΥΛΙΔΗ· με υλικά εξαιρετικής ποιότητας.

Του ‘δωσε λέει ο ίδιος ο Σπυρίδων Παυλίδης, το χίλια οκτακόσια σαράν̂τα ένα [→ σαραν̂ταένα], να δοκιμάσει την πρώτη [→ τημπρώτη]3 τσοκολάτα που φτιάχτηκε στην Ελλάδα. 

Κι άκου τι του ‘πε ο παππούς: 

«Εξαιρετική, παιδί μου Σπυρίδων· εξαιρετική! 

Αλλά σε ρωτώ: 

Ενώ αι δημιουργίαι μου είναι διיαχρονικαί, ποίος θα ενθυμείται την τσοκολάτα4 ΠΑΥΛΙΔΟΥ, μετά εκατόν πενήν̂τα έτη; 

Ε;!...». 

- .....

3 Εσφαλμένη απόδοση, αν̂τί του ορθού [τημ̂πρώτη]

4 Συμβαίνει ό,τι και παραπάνω, με την περίπτ.: «τον περίφημο» (βλ. διיαφήμιση της ΚΥΚΝΟΣ).



ΦΡΕΣΚΟ ΓΑΛΑ ΔΕΛΤΑ

Φωνητική απόδοση:

«… Πίσω από κάθε προσπάθεια, υπάρχει μία μάνα που σε φρον̂τίζει με ένα ποτήρι φρέσκο γάλα και όλη της την αγάπη.

Έτσι κι εμείς, οι άνθρωποι της ΔΕΛΤΑ, σας φρον̂τίζουμε με το μεράκι μας και με όλη μας την καρδιά [→ τηγ̂καρδιά]!

….. ».


ΑΛΛΑN̖TΙΚΑ ΥΦΑN̖TΗΣ

Φωνητική απόδοση:

«Δγιαλέγεις5 Ελλάδα. 

Δγιαλέγεις εμ̂πιστοσύνη, δγιαλέγεις φρεσκάδα· δγιαλέγεις φρον̂τίδα, δγιαλέγεις γεύση.

Δγιαλέγεις ΥΦΑN̖TΗΣ, δγιαλέγεις ποιότητα!».

5 'Οπως και στην περίπτ. του «διαλε(κ/χ)τός» -τόσο λόγω της συχνής χρήσης, όσο και της έννοιας η οποία δηλώνεται- η δίφθογ̂γος συνιζάνεται, με συνέπεια να συνηχείται ελαφρώς το [γ]. Ωστόσο δε συμβαίνει το ίδιο και με τη «διαλογή», στην οποία -ως λέξη μιας παλαιότερης μορφής γλώσσας- διיατηρείται η αρχική προφορά [διיαλογή].


ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

Όπου:   ˆ   το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             י    η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

 

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής




Τρίτη 10 Οκτωβρίου 2023

ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΔΙἈΦΗΜΙΣΕΙΣ - Α' ΜΕΡΟΣ




ΟΙ ΕΥ̖ΦΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΣ, ΣΤΟ ΔΙΑΒΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΔΙἈΦΗΜΙΣΕΙΣ

 



ΜΑΚΑΡΟΝΙΑ MISKO


Φωνητική απόδοση:

«… Οι κυρίες ντύνον̂ταν με τη μόδα της γιαγιάς μας.

Μεσουρανούσε το ταγ̂κό, η ρούμ̂πα, η σάμ̂πα κι οι χορευτές δεν έχαναν ευκαιρία.

Για να πας στην Κηφισιά [→ στηγκηφισχιά]1 έπρεπε να πάρεις το θηρίο.

- Ακάκιε, μην ξεχάσεις [→ μηγ̂κz̥εχάσεις]2 τα μακαρόνια να ‘ναι MISKO!...

Η πρώτη διיαφήμιση της MISKO χάλασε κόσμο!

Από τότε πέρασαν σαράν̂τα πέν̂τε [→ σαραν̂ταπέν̂τε]3 ολόκληρα χρόνια.

… Κι όμως, τα μακαρόνια MISKO μένουν πάν̂τα πρώτα, γιατί ΜISKO σημαίνει κορυφαία ποιότης. 

- ..... ».

1 Εσφαλμένη απόδοση, αντί του ορθού [στηγ̂κηφισχιά], με τη δίφθογ̂γο να συνιζάνεται και να συνηχείται ελαφρώς το [χ].

2 Όπου: z̥, η τροπή του [σ] σε άτονο [ζ] πριν από ηχηρό σύμφωνο (ν + ξ ⇒ ν + κ + σ ⇒ νγκ + σ ⇒ νγκζ). 

3 Τα απόλυτα αριθμητικά από το 21 -εξαιρείται το Έπος του '21- μέχρι και το 99, γράφον̂ται ως δύο λέξεις αλλά προφέρον̂ται ως μία.


ΑΠΟΡΡΥΠΑN̖TΙΚΟ ΠΛΥN̖TΗΡΙΟΥ SKIP

Φωνητική απόδοση:

«Είναι ενθουσιיασμένοι!

Σήμερα θα αγοράσουν το πρώτο τους πλυν̂τήριο.

Αλλά είναι τόσο δύσκολο να διαλέξεις…

Πάν̂τως, ένα είναι βέβαιο: 

Για το αυτόματο πλυν̂τήριό τους δεν υπάρχει καλύτερο απορρυπαν̂τικό, από το SKIP!

Γι’ αυτό, 29 κατασκευασταί πλυν̂τηρίων συνιστούν μόνο SKIP.

... Πιο τέλειο, δε γίνεται: 

Η φρον̂τίδα του SKIP φαίνεται πάν̂τα! 

Αυτοί, το ξέρουν».


ΣΟΚΟΛΑΤΑ ΙΟΝ ΑΜΥΓΔΑΛΟΥ

Φωνητική απόδοση:

«Δε χρειάζεται να μου πουν πόσο σπουδαία είναι· γιατί εγώ ήξερα την αξία της από την πρώτη [→ τημ̂πρώτη] στιγμή.

Κι όσο μεγάλη κι αν έχει γίνει, για μένα θα ‘ναι πάν̂τα μικρή.

Θα ‘ναι η πρώτη μου αγάπη κι η παν̂τοτινή!

ΙΟΝ ΑΜΥΓΔΑΛΟΥ: η πρώτη σου αγάπη και παν̂τοτινή».


ΚΑΦΕΣ ΛΟΥΜΙΔΗ - ΠΑΠΑΓΑΛΟΣ

Φωνητική απόδοση:

Κωστής: Όταν κάτι αλλάζει στην παράδοση [→ στημ̂παράδοση], καλό είναι να ρωτάς τη γνώμη εκείνων που την ξέρουνε [→ τηγ̂κz̥έρουνε] καλά.

Σαββόπουλος: Δεν αλλάζει, αλλά εμ̂πνέει.

Φέρνει νέους ανθρώπους, νέο αέρα· και εμ̂πλουτίζεται με νέα στοιχεία, συνεχώς!


ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ

Φωνητική απόδοση:

«Οι μεγάλοι έχουν κουμ̂παρά!...

- Γιατί να μην έχουν;

Και για εμάς καλό είναι να μπορούν να τον γεμίζουν, χωρίς να θυσιיάζουν την ποιότητα [→ τημ̂ποιότητα] που βάζουν στο τραπέζι τους.

Γι’ αυτό στα AB κάνουμε την ποιότητα [→ τημ̂ποιότητα] προσιτή σε όλους!

Με μεγάλες εβδομαδιαίες προσφορές, με εκατον̂τάδες βασικά προϊόν̂τα, σε χαμηλή τιμή, κάθε μέρα· ή επιβραβεύον̂τας με την ΑΒ plus τις αγορές σας. 

... Γιατί θέλουμε όλοι να απολαμβάνετε ό,τι είναι καλό, κερδίζον̂τας κάθε μέρα. 

..... ».


ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

Όπου:   ˆ   το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             י    η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

 

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής


Τετάρτη 2 Αυγούστου 2023

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΣΩΖΕΙ - ΕΙΔΑ ΝΑ ΜΟΥ ΧΑΛΑΝΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ







Απόσπασμα από τηλεοπτικές συνεν̂τεύξεις δύο ανθρώπων των Γραμμάτων και των Τεχνών: της Ροζίτας Σώκου και του Γιάννη Βογιατζή, στους Γρηγόρη Αρναούτογλου και Νίκο Γιώτη, όσον αφορά την προφορά των δίψηφων συμφώνων στην Κοινή Νεοελληνική.


Φωνητική απόδοση: πέν̂τε [ŋd] και όχι πέντε [d]


Φωνητική απόδοση: [ογδον̂ταπέν̂τε] (με διττή συνήχηση του μαλακοϋπερωικού [ν]· γράφεται ως δύο λέξεις οι οποίες όμως συμ̂προφέρον̂ται, με τον ισχυρό τόνο να αφορά στη δεύτερη λέξη), όν̂τως [ŋd], ταλέν̂το [ŋd] (< ιταλ. talento < λατιν. talentum < ελλην. τάλαν̂τον), πέν̂τε [ŋd] αλλά στούντιο [d] (< ιταλ. studio), Κλαούντια [d] (< λατιν. Claudia < Claudius), μοντέλο [d] [< ιταλ. modello < λατιν. modus < ελλην. μέδ(-ω, -ομαι)], αφού οι ρίζες τους δεν περιλαμβάνουν το [ν]


ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

Όπου:   ˆ   το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

 

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής


Σάββατο 15 Ιουλίου 2023

JUST CLOSE YOUR EYES AND THINK ENGLAND (WITHOUT THE [N] SOUNDS)






Σχετικά με την προφορά των δίψηφων συμφώνων στην Κοινή Νεοελληνική:

«O γραπτός λόγος ουσιיαστικά δεν κάνει τίποτε άλλο από το να καταγράφει, να επισημαίνει και να επισημοποιεί αυτό που συμβαίνει στον προφορικό λόγο, με σκοπό να τον διיαφυλάξει και να τον μεταλαμ̂παδεύσει από γενιά σε γενιά.

Aς μην αγνοούμε ότι ο προφορικός λόγος έχει πρωταρχική σημασία και προηγείται του γραπτού ο οποίος έχει περιστασιακή.

Ο άνθρωπος πρώτα μιλάει και μετά αρχίζει να γράφει.

Η εκμάθηση της γλώσσας στο σχολείο πρέπει να ξεκινάει από τον προφορικό λόγο προς το γραπτό και όχι αν̂τίστροφα, όπως συμβαίνει.

Εξασκούμαστε στη γραφή, στην ορθογραφία, στους γραμματικούς και συν̂τακτικούς κανόνες, χωρίς ωστόσο να μαθαίνουμε να αποδίδουμε σωστά τις λέξεις και τα νοήματα όσων διαβάζουμε.

Για να αν̂τιληφθείτε πόσο μεγάλο ατόπημα είναι η άρρινη προφορά στην Κοινή Νεοελληνική, παραφράζον̂τας την περιώνυμη αγ̂γλική φράση: «Just close your eyes and think England», απλώς κλείστε τα μάτια και σκεφτείτε την Αγ̂γλία, απαλείφον̂τάς της τα [n]!

Η άγνοια και η εσφαλμένη προφορά δεν καθιστούν κανόνα· ούτε γλωσσική εξέλιξη.

Αν̂τιθέτως, δηλώνουν έλλειψη παιδείας, γλωσσικό ολίσθημα και πενία.

Κανένας γραπτός λόγος δεν έχει αξία χωρίς τον προφορικό.

Κανένας γραπτός λόγος δεν έχει αξία εάν, πρώτιστα, δεν έχει αξία ο προφορικός λόγος.

Kαι μία γλώσσα φθίνει, παύει να είναι πλούσια και να έχει αξία, όταν δεν εκφέρεται ορθά.

Όταν δε διδάσκεται, δεν καλλιεργείται και δε διיαφυλάσσεται».

(Απόσπασμα από το βιβλίο μου: ΑΓΩΓΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ - Η ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ)


ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

Όπου:   ˆ   το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             י    η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

 

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής



Δευτέρα 19 Ιουνίου 2023

Η ΟΡΘΟΦΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΗΘΟΠΟΙΟΥ






Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ:
Ο ΡΟΛΟΣ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΣΤΟΝ ΗΘΟΠΟΙΟ




Σχετικά με την Ορθοφωνία και τη σημαν̂τικότητά της στην εκπαίδευση του ηθοποιού:

«Όλα αρχίζουν και τελειώνουν με την αναπνοή.

Η αναπνοή είναι όπως η πυρηνική ενέργεια.

Εάν δεν ξέρεις πώς να τη διיαχειριστείς, μπορεί να σε κατακάψει.

Σε ό,τι αφορά τον ηθοποιό ή τον τραγουδιστή αποτελεί, το λιγότερο, το θεμέλιο λίθο!

Καμία εφαρμογή και καμία ενέργεια δεν μπορεί να εκτελεστεί σωστά, εάν δεν κατακτηθεί η τεχνική της· είτε αυτή αφορά την εκφορά του λόγου και τη φωνή, είτε εν γένει την ερμηνεία και την Υποκριτική.

Ο ηθοποιός παίζει πρώτα με την αναπνοή και μετά με τη φωνή.

Η Υποκριτική δεν είναι τίποτε άλλο από τη μουσική έκφραση των συναισθημάτων, όπως συνήθιζε να αναφέρει ο μεγάλος Δάσκαλος του Θεάτρου μας, Δημήτρης Ρον̂τήρης.

Πράγματι, τα πάν̂τα είναι μουσική!

Παραφωνία ή αρρυθμία δεν έχουμε μόνο στο τραγούδι· έχουμε και στο Θέατρο, όταν το ηχόχρωμα της φωνής ή ο ρυθμός εκφοράς δε συνάδουν με την κατάσταση.

Όλα είναι ήχος, τόνοι, ρυθμός.

Όμως και σε αυτά πρωτογενής είναι η αναπνοή.

Δεν μπορούμε να πάμε ενάν̂τια στη φύση και τους νόμους της.

Αυτό που καλούμαστε να κάνουμε είναι ανάκληση, ενδυνάμωση και διיαχείριση του φυσικού τρόπου της αναπνοής.

Και η ενσυνείδητη γνώση (γνωρίζω σημαίνει κατέχω, κατέχω σημαίνει -ανά πάσα στιγμή- μπορώ να εφαρμόζω), με τη μέγιστη δυνατή ευχέρεια, τόσο στη φάση της ανάκλησης όσο και της διיαχείρισης και εκτέλεσης, είναι αυτό το οποίο ονομάζω Τεχνική στον ηθοποιό.

Η αναπνοή είναι ο διיεγέρτης, ο αν̂τιδραστήρας του συναισθήματος.

Δε μαθαίνουμε την τεχνική απλώς για να ορθο-φωνούμε ή να προστατεύσουμε τη φωνή.

Ορίζουμε την αναπνοή μας και μαθαίνουμε να συγ̂κινούμαστε μέσω αυτής, για να ορίσουμε τον εαυτό μας και να αποδώσουμε σωστά την κατάσταση».


Σύμφωνα με τα παραπάνω, η Αρχή της Αναπνοής συνοψίζεται στα εξής:

«Όσο πιο χαμηλά εστιάζω (διיάφραγμα - πλευρά → υπογάστριο → περίνεο) τόσο πιο βαθιά αναπνέω.

Όσο πιο βαθιά αναπνέω, τόσο επιβραδύνεται ο ρυθμός της αναπνοής.

Όσο επιβραδύνεται ο ρυθμός της αναπνοής, χαλαρώνω.

Όταν πάλι μπορώ να χαλαρώνω, αναπνέω σωστά· αφού η αναπνοή, πέραν των άλλων, είναι μία ψυχοσωματική κατάσταση. 

Συνεπώς, αναπνοή και χαλάρωση ορίζουν μία αμφίδρομη, αλληλοεξαρτώμενη σχέση.

Ωστόσο, η δεύτερη δεν είναι μία εύκολα προσδιיορίσιμη και επομένως διיαχειρίσιμη κατάσταση (τουλάχιστον, όχι στον ίδιο βαθμό με αυτόν της αναπνοής)· πόσω μάλλον κάτω από τις σημερινές συνθήκες ζωής.

Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα πολλά και ουσιώδη κεφάλαια τα οποία πραγματεύεται η Ορθοφωνία:

Την ανάκληση και την ενδυνάμωση του φυσικού τρόπου της αναπνοής (αφού η φύση -από τη γέννηση του ανθρώπου ή του ζώου- έχει ήδη προνοήσει, με την ακούσια διיάταση των πλευρών και της κοιλιάς κατά την παραγωγή του πρώτου τους ήχου, ο οποίος δεν είναι άλλος από το κλάμα) ώστε να μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να γίνει αναστολή ή γρήγορη καταστολή της όποιας δυσάρεστης ψυχοσωματικής κατάστασης.

Δε γνωρίζω άλλο έμβιο ον το οποίο να αναπνέει τόσο ανορθόδοξα, όσο ο άνθρωπος. 

Γι’ αυτό, τις περισσότερες φορές στη ζωή του, πελαγοδρομεί και ενεργεί λανθασμένα».

Αυτά επισημαίνω πάν̂τα στους μαθητές μου.


ΔΙ'ΕΥΚΡΙΝΙΣH:

Όπου:   ˆ   το ευ̂φωνικό [ŋ] ή [ɱ] πριν από το δίψηφο σύμφωνο.

             י    η εκφορά των φθόγ̂γων χωριστά, χωρίς συνίζηση.

 

Άρης Βαφιάς, MA RCSSD
Καθ. Αγωγής Προφ. Λόγου & Φωνής